Film Manhattanning Yuqori West Side hududida boşlanadi, bu yerda ikki raqib töda ustunlik uçun kuraşadi: oq tanli amerikalik yoşlardan iborat «Jets» va Puerto-Rikodan kelgan «Sharks». Bu vaziyatda ikki tödaga mansub yoşlar, Tony va Mariya, bir-biriga oşiq böladi.
Filmni Robert Wise va Jerome Robbins birgalikda rejissyorlik qilgan, boş rollarni Natalie Wood, Richard Beymer, Russ Tamblyn, Rita Moreno va George Chakiris ijro etgan. «West Side Story» 1957-yilgi Broadway musiqiy asari asosida yaratilgan musiqiy romantik drama bölib, u Şekspirning «Romeo va Juletta» pyesasiga tayanadi. Studiya — United Artists, film dunyo böylab 1961-yil 18-oktabrda prokatga çiqqan. Kartina 10 ta «Oscar» va 3 ta «Golden Globe» mukofotini olgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Natalie Wood, Richard Beymer, Russ Tamblyn
·Ensiklopediyadan
West Side Story (ingl. West Side Story) — 1961-yilgi musiqiy romantik drama, rejissyorlar Robert Wise va Jerome Robbins. Film 1957-yilda bastakor Leonard Bernstein, şoir Stiven Sondxaym va xoreograf hamda rejissyor Jerome Robbins tomonidan yaratilgan, Uilyam Şekspirning klassik «Romeo va Juletta» pyesasi asosidagi Broadway musiqiy asarining kinoversiyasidir. Kartina katta muvaffaqiyat qozondi: 11 ta nominatsiyaga ega bölib, eng yaxşi film nominatsiyasi ham şular jumlasidan, 3 ta «Golden Globe» va 10 ta «Oscar» mukofotini qölga kiritdi va şu janrda ğalabalar soni böyiça rekordçi böldi. Şuningdek, Robbins xoreografik yutuqlari uçun maxsus haykalça oldi. U debyut filmi uçun mukofot olgan yagona rejissyor böldi, bu esa uning oxirgi filmi ham edi (bu uning yagona filmi). Bundan taşqari, «West Side Story» «Eng yaxşi rejissyor» nominatsiyasidagi ğalaba ikki kişi örtasida taqsimlangan birinçi kartina böldi, Robert Wise esa «Eng yaxşi film» va «Eng yaxşi rejissyor» nominatsiyalarida ğolib çiqdi.
1997-yilda film Milliy film reestriga kiritildi.
3Syujet
Film beş daqiqalik uvertyura bilan boşlanadi: sariq, töq sariq, qizil va binafşa ranglardan iborat almaşinib…
Film beş daqiqalik uvertyura bilan boşlanadi: sariq, töq sariq, qizil va binafşa ranglardan iborat almaşinib turuvçi fonda kiçik vertikal qora çiziqlar şaharga aylanadi.
I akt
1957-yil bahori, Nyu-York böylab panoramali harakat. Prologda Yuqori West Side — ikki yoşlar tödasi töqnaşadigan hudud, «toşböron truşçobalarning bolalari» tasvirlanadi: oq tanli Amerika vakillari, Riff (Russ Tamblyn) boşçiligidagi «Jets», va Puerto-Rikodan kelgan, Bernardo (George Çakiris) boşçiligidagi «Şarks». Ularning navbatdagi töqnaşuvini leytenant Şrenk (Simon Oakland) va serjant Krapke (William Bramley) töxtatib qoladi. Detektiv ularni kuzatib borişini ogohlantiradi. Yana bir bahslaşuv yaqin atrofdagi raqslarga qoldiriladi, u yerga yoşlar yiğiladi. Riff yana bir bor, kiyimi, soç turmagi va xulqi bilan öğil bolaga öxşaşga urinayotgan va tödaga aʼzo bölişni xohlayotgan qiz Bukaşkani haydaydi hamda «Şarks»ga uruş eʼlon qilişga qaror qiladi («Jet Song»). U «Jets»ning asosçilaridan biri, jinoyatdan voz keçib dorixonada işlayotgan dösti Tonini (Richard Beymer) ziyofatga taklif qilişni vaʼda qiladi. Riff Tonini köndirişga muvaffaq böladi. Tony esa yaqinda muhim bir narsa yuz berişini his qiladi («Somethinğs Coming»). «Raqslar»da, bu yerda tödalar «tanişuv raqsi»da aralaşişdan boş tortadi, Tony va Mariya (Natalie Wood), Bernardoning singlisi, bir-birlarini körib qoladilar. Bir muddat birinçi körişdanoq sevib qolgan yoşlar uçun atrofdagi hamma narsa yöqolib ketadi. Qiz Bernardoning yordamçisi Çino bilan nomzodlik bilan yurgan va bu uning hayotidagi birinçi katta raqslar. Bernardo singlisiga duşman lagerdan kelgan eʼtiborni sezib, uni uyga jönatadi va Tonyga uzoqroq yurişni aytadi. Sevib qolgan Tony tungi şahar böylab sayr qiladi («Maria»). Uyda Bernardoning qizi Anita (Rita Moreno) döstini himoya qilib, erkin mamlakatda u istagan odam bilan uçraşişi mumkinligini aytadi. Qizlar va «Şarks» örtasida yaşayotgan mamlakat qançalik yaxşi ekanligi haqida bahs boşlanadi («America»). Şunga qaramay, keçqurun Tony yonğin narvonidan çiqib, qizning oldiga yaşirinça boradi. Sevişganlar bir-birlariga muhabbatlarini tan olişadi va keyingi uçraşuvni kelişib olişadi («Tonight»).
Şu orada dorixona yonida «Jets» xizmat çaqiruvi tufayli serjant Krapkani haydaşga ulgurmagan holda, uning orqasidan masxara qilişadi («Gee, Officer Krupke»). Doktor (Ned Glass), keksa dorixonaçi, bezorilarni janjaldan qaytarişga behuda urinadi. Yiğilişga «Şarks» keladi, tödalar ertaga keçqurun köprik ostidagi boğda qöl bilan uruşiş orqali hisob-kitob qilişga qaror qiladi, Tony esa suhbatga aralaşmaydi. Kelgan leytenant Şrenk faqat tinç ötirgan yigitlarni köradi, lekin ularni tez tuşunadi, biroq janjal qayerda bölişini aniqlamaydi.
Qismlar örtasida skripkalar ijrosidagi bir yarim daqiqalik antrakt bor.
II akt
Baxtli Mariya döstlari oldida madam Lyusi dökonida kiyim tikayotganda sevgisi haqida qöşiq aytadi («I Feel Pretty»), u yerda qiz işlaydi. Keyingi töqnaşuv haqida qiz tasodifan Anitadan bilib oladi. Uçraşuv vaqtida u Tonydan töqnaşuvni töxtatişni söraydi. Yoşlar ota-onalarning duosini olib, turmuş qurişlarini tasavvur qilişadi («One Hand, One Heart»). Şu keça har bir qahramon öz orzusi haqida öylaydi («Tonight Quintet»). Tony köprikka yetib keladi, u yerda Riffning öng qöli Ays (Tucker Smith) va Bernardo bahslaşmoqda. Qöl bilan uruşdan piçoqlar bilan jang boşlanadi. Tony döstini himoya qilişga harakat qiladi va sönggi daqiqada uni tortib oladi, Bernardoning öldirilişini oldini oladi, lekin Riff yana hujum qilib, qorniga zarba oladi. Ğazabga minib, Tony piçoqni olib, Bernardoga ölimga olib keladigan zarba beradi. Politsiya sirenalari töqnaşgan yigitlarni qoçişga majbur qiladi va jasadlarni qoldiradi. Bukaşka qayğuli Tonyga özini yiğib olişga yordam beradi, u jang joyi atrofida tentirab yuradi va joyni oxirgi bölib tark etadi.
Mariya uyining tomida sevgilisini kutadi. Yugurib kelgan Çino jang fojiali yakunlanganini aytadi. Ibodat qilayotgan qizning orqasida Tony paydo böladi va butunlay dovdirab unga yaqinlaşadi. U qilmişini tan oladi va keçirim söraydi, politsiyaga böysunişni niyat qilgan. Mariya uni keçiradi va sevişganlar şahardan qoçişga qaror qilişadi («Somewhere»). Ekşn (Tony Mordente) yigitlarga birga bölişni aytadi («Cool»). Tödalar yangi boşliqlarni tanlaydi: «Şarks»da Çino, «Jets»da Ays böladi. Bukaşkadan yigitlar «Şarks» Tonyni köçalarda qidirayotganini va Çino, revolver bilan qurollangan holda, uni joyida öldirişga tayyorligini bilib oladi va qidiruvga otlanadi.
Tony va Mariya birga tunni ötkazadi. Kirgan Anita derazadan çiqib ketayotgan Tonyni körib, döstini aka-ukasini öldirgan odamni sevişda ayblaydi («A Boy Like That / I Have a Love»). Lekin döstining sevgisining samimiyligi haqidagi hikoyasidan taʼsirlanib, u Çinoning fitnalari haqida tan oladi. Mariya xonadonida leytenant Şrenk paydo böladi va qizni söroq uçun olib ketadi. Mariya Anitadan Tonyga keçikiş haqida ogohlantiriş uçun Doktorning oldiga borişni söraydi. Tunda Anita dorixonaga kelganida «Jets» unga hujum qiladi. Uni zörlaşdan keksa dorixonaçi qutqaradi. Ğazablangan Anita Tonyga Çino göyo Mariyani öldirganini aytişni söraydi. Doktor xabarni yertölada ötirgan Tonyga yetkazadi, u dovdirab köçaga çiqadi va Çinoni uni ham öldirişga çaqiradi. Dorixona yonidagi öyin maydonçasida Tony Mariyani köradi. Sevişganlar bir-birlariga yugurişadi, lekin Çino Tonyni körib, unga öq uzadi. Yigit sevgilisining qölida öladi. Ikkala tödaning barça aʼzolari paydo böladi, qiz töqnaşuvni töxtatadi, Çinodan qurolni tortib oladi va hammani Tonyning ölimida ayblab, otib taşlaş bilan tahdid qiladi. Joyga Şrenk, Krapke va Doktor yetib keladi. Mariya Antonni öpadi, «Jets» va «Şarks»ning bir qismi dafn marosimi kortejini taşkil qiladi. Boşini «Jets»chi Joyboy römol bilan yopgan qiz ularning orqasidan ergaşadi. Qolganlar jim tarqalişadi. Maydonçani oxirgi bölib qonun xodimlari tark etadi va Çinoni hibsga olişadi («Somewhere» reprizasi).
Yakuniy titrlar bir-birini almaştiruvçi rasmli devor, xonadon eşigi va öyin maydonçasi belgisi körinişida beriladi, orkestr hamrohligida musiqa ğamgin ohangdan şodumonga ötadi.
4Rollarda
Natalie Wood — Mariya, Bernardoning singlisi (qöşiqlarni ovozlaştirgan — Marni…

Natalie Wood — Mariya, Bernardoning singlisi (qöşiqlarni ovozlaştirgan — Marni Nixon)
Richard Beymer — Tony (Anton), asosçilardan biri va sobiq «Jets» aʼzosi (qöşiqlarni ovozlaştirgan — Jimmy Bryant)
Russ Tamblyn — Riff, «Jets» boşliği («Jet Song» qöşiğini ovozlaştirgan — Tucker Smith)
Rita Moreno — Anita, Bernardoning qizi («A Boy Like That» qöşiğini ovozlaştirgan — Betty Wand)
George Çakiris — Bernardo, «Şarks» boşliği
Gus Trikonis — Indio, «Jets» aʼzosi
Simon Oakland — Şrenk, politsiya leytenanti, fuqarolik kiyimidagi detektiv
Ned Glass — Doktor, keksa yahudiy dorixonaçi, Tonyning ish beruvçisi
William Bramley — Krapke, qöpol serjant
Tucker Smith — Ays, Riffning öng qöli va uning ölimidan keyin «Jets» boşliği
Tony Mordente — Ekşn, battar «Jets» aʼzosi
5Filmni suratga oliş
Film Manxettenning West Side hududida, 61-köça va 110-köça oraliğida suratga olingan. Öşa paytda u yerda…
Film Manxettenning West Side hududida, 61-köça va 110-köça oraliğida suratga olingan. Öşa paytda u yerda truşçobalar kvartali bölib, u köçirilgan va buzişga möljallangan edi. Kvartal buzilişidan oldin u yerda filmning suratga olinişi amalga oşirilgan. Buzilgandan keyin kvartal örnida Lincoln Center qurilgan.
6Mukofotlar
1962 — 3 ta «Golden Globe»…

1962 — 3 ta «Golden Globe» mukofoti:
Eng yaxşi film (musiqiy)
Eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli (George Çakiris)
Eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli (Rita Moreno)
1962 — 11 ta «Oscar» mukofoti:
Eng yaxşi film (Robert Wise),
Eng yaxşi rejissyor (Robert Wise, Jerome Robbins)
Eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli (George Çakiris)
Eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli (Rita Moreno)
Eng yaxşi musiqa (musiqiy filmning saundtreki) (Sol Chaplin, Johnny Green, Sid Ramin, Irwin Kostal)
Eng yaxşi montaj (Thomas Stanford)
Eng yaxşi operator ishi (rangli film) (Daniel L. Fapp)
Eng yaxşi rassom-dekoratorning ishi (rangli film) (Boris Leven, Victor Gangelin)
Eng yaxşi kostyum dizayni (rangli film) (Irene Şaraff)
Eng yaxşi ovoz (Fred Hynes, Gordon Sawyer)
«Oscar» faxriy mukofoti kinematografdagi ulkan xizmatlari uçun (Jerome Robbins — «kinoxoreografiya sanʼatidagi yorqin yutuqlari uçun»)
«Oscar» tarixida birinçi marta rejissyor haykalçasi ikki kişi örtasida taqsimlandi. Şuningdek, Jerome Robbins debyut va oxirgi filmi uçun mukofot olgan yagona rejissyordir.
1962 — eng yaxşi asl ijrodagi saundtrek uçun «Grammy» mukofoti (Sol Chaplin, Johnny Green, Sid Ramin, Irwin Kostal)
7Nominatsiyalar
1962 — eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy uçun «Oscar» mukofoti (Ernest…
1962 — eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy uçun «Oscar» mukofoti (Ernest Lehman)
1963 — eng yaxşi film uçun «BAFTA» mukofoti
1962 — «Golden Globe» mukofotiga 2 ta nominatsiya: eng yaxşi rejissyor (Robert Wise, Jerome Robbins), eng yaxşi erkak roli (komediya yoki musiqiy) (Richard Beymer)
8Eʼtirof
Kartina Amerika kino institutining röyxatlariga…
Kartina Amerika kino institutining röyxatlariga kiritilgan:
100 ta film röyxatida 41-örin (1998) va 51-örin (2007)
100 ta ehtiros röyxatida 3-örin
100 ta qöşiq röyxatida 20-örin («Somewhere»), 35-örin («America») va 59-örin («Tonight»)
25 ta musiqiy asar röyxatida 2-örin
9Saundtrek
Filmga musiqani bastakor Leonard Bernstein (Leonard Bernstein) Stiven Sondxaym (Stephen Sondheim) bilan…
Filmga musiqani bastakor Leonard Bernstein (Leonard Bernstein) Stiven Sondxaym (Stephen Sondheim) bilan hammualliflikda yozgan.
Saundtreklar:
10Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB11Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Вестсайдская история (фильм, 1961)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
