Windtalkers

Dastlab Xususiy Nelli rolini Stiv Termas olgan edi, ammo u zaxira askar bölgani uçun bir muddat harbiy xizmatga çaqirilib, suratga tuşiş imkoniyatidan mahrum böldi. Şu sababli rolni Martin Xendrsen oldi.

Filmga yanada haqiqiylik beriş uçun MGM kinostudiyasi Ogayo ştatidagi şaxsiy kollektsionerlardan Ikkinçi jahon uruşi davrining bir neçta noyob radiostansiyasini sotib oldi.

Qurol böyiça koordinator Robert Galotti Ikkinçi jahon uruşi davridan qolgan 500 dan ortiq noyob öq-dorili qurolni töpladi va ularga avvallari filmlarni suratga olişda işlatilgan 700 ta rezina aniq nusxani qöşdi. Şuningdek, haqiqiy amerikalik «Sherman» va «Stuart» tanklari hamda yapon «Ha-Go» tanklari işlatildi.

Filmning çiqişi 2001-yil kuziga rejalaştirilgan edi, ammo 11-sentabrdagi terroristik hujumlar kinostudiyani premyerani 2002-yil yoziga köçirişga majbur qildi. Kinoteatrlarga oldindan tarqatilgan barça posterlar va boşqa reklama buyumlari qaytarib olindi, keyinçalik ular kollektsionerlar orasida qadrli noyob buyumga aylandi.

Suratga olişdan bevosita oldin filmda iştirok etgan aktyorlarning köpçiligi 62 nafar massovkaçi bilan birga ular uçun maxsus yaratilgan maşğulot lagerida intensiv bir haftalik tayyorgarlikdan ötdi. Prodyuserlar mudofaa vazirligining qöllab-quvvatlaşiga erişdilar, vazirlik maşğulotlar uçun Gavayi orollaridagi Oaxu orolida joylaşgan dengiz piyodalari bazasidan foydalanişga ruxsat berdi. U yerda nafaqadagi boş serjant Jeyms Dever va unga böysundirilgan, xizmatdagi dengiz piyodalaridan iborat instruktorlar rahbarligida aktyorlar jismoniy tayyorgarlikdan taşqari, dengiz piyodalarining turmuş tarzidagi eng mayda tafsilotlarni ham örgandilar.

Dastlab filmda «Tiş şifokori» degan personaj bor edi: bir epizodda u öldirilgan askar jasadiga yaqinlaşib, «Dadasining oldiga boring» deb aytib, undan oltin tişlarni suğurib olardi. Ammo AQŞ qurolli kuçlari senzori bunday xatti-harakatni desantçi obraziga mos kelmaydi deb hisobladi. Armiya filmni yaratişda faol yordam berganini hisobga olib, bu sahnani kesib taşlaşga töğri keldi.

Film kassada muvaffaqiyatsiz çiqdi: AQŞ prokatida 41 million dollardan kam, jami dunyo böyiça 77,6 million dollar yiğib, işlab çiqariş byudjeti esa 115 million dollar böldi.

Rotten Tomatoes saytida filmning tasdiqlaş reytingi 166 nafar tanqidçining şarhlari asosida 33% ni taşkil etadi. Saytning umumiy xulosasi şunday: «Harakat ketma-ketliklari mahorat bilan suratga olingan. Ammo «Windtalkers» juda köp klişelarga töla va kod orqali gaplaşuvçilar haqidagi hikoyani faqat sirtdan yoritadi». Metacritic saytida film 35 nafar tanqidçining şarhlari asosida 51% ball oldi, bu «aralaş yoki örtaça şarhlar»ni bildiradi. CinemaScore söroviga qatnaşgan tomoşabinlar filmga «A» dan «F» gaça şkalada «B+» bahosini berdi.

Chicago Sun-Times gazetasining muxbiri Rojer Ebert filmga 4 yulduzdan 2 yulduz qöydi va «ijodkorlar filmni jang maydoni klişelari ostiga kömib taşlagan, hikoyani Nikolas Keyj ijro etgan oq tanli personajga qaratgan» deb taʼkidladi. Variety naşrining muxbiri Robert Kohler buni «kuçli boşlanğiç ğoyaning qatʼiy tekis, hosila uruş filmiga aylanişi» deb atadi.

Film navaxo personajlarining faqat ikkinçi darajali rollarda körsatilgani uçun tanqid qilindi; ular filmning diqqat markazida bölmagan. Careeraftermilitary.com saytining «Tarixda suratga olingan eng noaniq 10 ta harbiy film» reytingida film törtinçi örinni egalladi. Röyxatga, şuningdek, «The Patriot», «Lord of the Storm», «U-571», «The Green Berets», «Pearl Harbor», «Battle of the Bulge», «Red Tails», «Enemy at the Gates» va «Lafayette Escadrille» kirgan.

Jon Vu şunday degan: «„Windtalkers“ ning asosiy mavzulari — döstlik va özaro tuşuniş. Afsuski, studiya Jon Ueyn haqida film istardi, şunçaki har bir neça daqiqada portlaşlari bölgan tipik amerikalik qahramonlik filmi. Bu qahramonlar haqidagi hikoya emas. Bu odam va uning uruşdan qutulişga urinayotgan öz jinlari haqidagi hikoya. Men filmni şunday qildim, lekin studiyadagi baʼzi odamlar buni qadrlamadi va oxir-oqibat, menimça, tomoşabinlar ham qadrlamadi».