Stargate Atlantis

«Stargate: Atlantis» (rus. «Звёздные врата: Атлантида», boşqa tarjimasi — «Звёздные врата: Атлантис») — AQŞ va Kanada birgalikda işlab çiqargan ilmiy-fantastik teleserial. Teleserial voqealari Stargate olamida bölib ötadi, bu olamning huquqlari MGM kompaniyasiga tegişli. Prodyuserlar Brad Wright va Robert Cooper özlari boşlagan ğoyani bu serialda davom ettirdilar. Ğoya ular boşqa teleserial — «Stargate SG-1» da boşlangan edi. Suratga oliş Kanadada ötkazildi.

Serial Yerdan Stargate orqali qadimgi şahar — Atlantidaga, Pegas galaktikasida joylaşgan yöqolgan şaharga yetib kelgan ekspeditsiya sarguzaştlari haqida. Atlantidaga kelgan ekspeditsiya Pegas galaktikasining madaniyatlari bilan, jumladan yangi duşmanlar — Wraith, Genii va keyinroq Asuranlar bilan aloqaga kirişadi. Şu bilan birga, yer odamlari qadimgi sivilizatsiya sirlarini egallaşga intiladilar. Bu sivilizatsiya rivojlaniş darajasi böyiça ularnikidan va Somon Yöli (Milky Way) dagi barça boşqa sivilizatsiyalardan, hatto Asgardlardan ham ustun edi.

Birinçi qism «Uyğoniş» (Rebirth) nomi bilan, ikki qismga bölingan holda, 2004-yil 16-iyulda Amerikaning Sci Fi Channel kanalida premyera qilindi. Mehmon yulduzlar orasida Richard Dean Anderson va Michael Şanks ham bor edi. Ular öz qahramonlarini «Stargate SG-1» serialida ham ijro etgan edilar. Serial dunyoning köplab mamlakatlarida namoyiş etildi (Rossiyada premyera 2007-yil dekabr oyining oxirida AXN Sci-Fi kanalida bölib ötdi).

Birinçi mavsumning premyerasi AQŞ da 2004-yil 16-iyulda bölib ötdi. Doktor Elizabeth Weir boşçiligidagi ekspeditsiya qadimgi şahar — Atlantidaga yöl oladi. Yerdan kelgan ekspeditsiya tez orada jiddiy xavfli vaziyatga tuşib qoladi va bu yangi galaktikada ittifoqçilar qidirişga majbur böladi. Ammo ular bilan birga yangi duşmanlar — Wraithlar ham paydo böladi. Yerdan uzilib qolgan ekspeditsiya qadimgi texnologiyalarni öz kuçi bilan örganişi va Wraithlarni yengiş yölini topişi kerak. Mayor John Şeppard «birinçi aloqa» guruhini tuzadi. Unga özi, doktor Rodney McKay, leytenant Aiden Ford va atosianlar yetakçisi Teyla Emmagan kiradi. Birinçi missiyalaridan birida ular yana bir duşmanni — geniiʼlarni «orttirib oladilar». Genii — Yer örta asrlaridan ança ilgari, 1960-yillar Yer darajasidagi texnologiyaga ega bölgan militarist inson sivilizatsiyasidir. Mavsum Atlantida Wraith eskadrasi tomonidan qamal qilinayotgan paytda tugaydi.

Ikkinçi mavsumning premyerasi AQŞ da 2005-yil 15-iyulda bölib ötdi. Atlantida vaqtida yetib kelgan yer kemasi yordamida birinçi Wraith eskadrasi tomonidan bosib olinişdan avval qutulib qoladi. Wraithlar uçta uya-kemasining hammasini yöqotadi: ikkitasi Lantea yaqinida yöq qilinadi, bittasini esa jangovar yöldoş yöq qiladi. Şundan söng bosqinçilarni şaharning öz-özini yöq qilganiga işontirişga muvaffaq bölişadi (bu vaqtga kelib «Daedalus» ZPM olib kelgan edi). Ikkinçi qamal flotiliyasi ön ikkita uya-kemasidan iborat edi, ulardan ikkitasi Dedalus Lanteaga yetib kelişidan oldin yöq qilingan edi. Şuningdek, ekspeditsiya aʼzolari yangi yer galaktikalararo kreysери — «Daedalus» va yangi ZPM yordamida Yer bilan muntazam aloqa örnatişga muvaffaq böladilar. Şeppard podpolkovnik unvoniga kötariladi, sobiq «qoçoq» Ronon Dex esa qoçib ketgan leytenant Fordning örnini egallaydi.

Bu mavsumning asosiy syujet çiziği doktor Beckettning Wraithlarni odamlarga aylantira oladigan retrovirus yaratiş ustida işlaşi atrofida quriladi. Xom virus bilan dastlabki tajribalar wraith qizça bilan açinarli natijaga olib keladi va Şeppardning ölimiga deyarli sabab böladi. Yaxşilangan versiyani sinaş esa John Şeppard Michael deb atagan wraith bilan noaniq natijalarga olib keladi. Mavsum dramatik finalda tugaydi: Wraithlarning ikkita modernizatsiya qilingan uya-kemasidan iborat flotiliya Somon Yöli tomon — Yerga qarab uçişni boşlaydi.

Uçinçi mavsumning premyerasi AQŞ da 2006-yil 14-iyulda bölib ötdi. Atlantida jamoasi Wraith flotiliyasini uşlab qolişga muvaffaq böladi va ular Somon Yöliga yetib bormaydi. Retrovirus bilan yana bir muvaffaqiyatsizlikka uçragaç, qahramonlar Pegas galaktikasida uçinçi yilni kutib oladilar. Ular hali ham Wraithlar hujumi xavfi ostida qolmoqda. Yangi mavsumda ular yana bir duşmanni — Asuran irqini topadilar. Bundan taşqari, muvaffaqiyatsiz tajriba natijasida ular ZPM ni butunlay tugatib qöyadilar va şahar yana Yer bilan aloqadan, himoya maydonidan va dron-snaryadlardan mahrum böladi. Tez orada ular kosmosda Somon Yöli tomon — Yerga uçib ketayotgan qadimgi «Triya» kreyserini topadilar. Uning ekipaji Atlantidani öziga qaytarib oladi. Stargate qömondonligi Atlantidaga general ÖNeill va Xalqaro kuzatuv kengaşi (XKK) aʼzosi Richard Woolseyni diplomatik missiya bilan yuboradi. Missiyaning maqsadi Yer va qadimgilar örtasidagi munosabatlarni tiklaş hamda ekspeditsiyani şaharga qaytarişdir. Lekin tez orada ÖNeill va Woolsey Yer bilan boğlanib, şahar Asuranlar tomonidan bosib olingani va barça qadimgilar öldirilgani haqida xabar beradilar. Oxir-oqibat Atlantida jamoasi şaharni qaytarib olişga muvaffaq böladi.

Mavsumning sönggi epizodida Yer Asuranlarning rodnoy sayyorasiga oldindan yadroviy zarba beradi. Maqsad — ular flotining qurilişini oldini oliş edi, bu flot yordamida ular yana Atlantidani bosib olmoqçi va Yerni yöq qilmoqçi edilar. Javoban Asuranlar Atlantidaga qarşi kuçli nurli qurolga ega yöldoşni işga soladi. Ammo Yer ekspeditsiyasi reparatorlar tomonidan tiklangan dvigatellar hisobiga şaharni zarbadan çiqarib olişga muvaffaq böladi. Mavsum şunday tugaydi: Atlantida Yer ekspeditsiyasi bilan boşqa sayyoraga yölning yarmida giperfazodan «çiqib ketadi». Bu paytda şahar ZPM zaryadi faqat 24 soatlik qalqon işlaşiga yetadi, doktor Weir esa ölim oldida yotadi.

Ekspeditsiya aʼzolari zaryadsizlangan Atlantida ZPM sidagi qolgan energiyani saqlab qolişga va şaharni giperfazoga qaytarişga umidsiz urinadilar. Şu vaqtda ularni polkovnik Samantha Carter «Apollon» kreyserida izlab topadi. Şu bilan birga Rodney McKay ölim yoqasida turgan Elizabeth Weir tanasiga asuran nanorobotlarini faollaştirişga qaror qiladi, bu esa uning hayotini saqlab qoladi. Keyin u asuran ZPM sini öğirlaş uçun jasur reja tuzadi, unda markaziy şaxs Weir edi. Operatsiya natijasida ekspeditsiya yangi ZPM ni qölga kiritadi, ammo Weir asuranlar qöliga asir tuşadi. Carter ekspeditsiyaning yangi qömondoniga aylanadi, garçi köpçilik hali ham Weirni qutqarişga umid qilsa ham.

Beşinçi, yakuniy mavsumning premyerasi AQŞ da 2008-yil 11-iyulda Sci Fi Channel kanalida bölib ötdi. Bu mavsumda Atlantida boşliği lavozimida Samantha Carterni Richard Woolsey almaştiradi. Atlantiyaliklar boşqa hayot şakllari bilan uçraşadi va Wraithlarga qarşi kuraşni davom ettiradi. Oxir-oqibat Atlantida Yerga qaytadi, maqsad sayyorani Wraithlar bosqinidan himoya qiliş.

Serial voqealari davomida Yer ekspeditsiyasi Pegas galaktikasida ança katta miqdordagi mahalliy sivilizatsiyalarga duç keladi. Ularning aksariyati tauʼrilar kabi odamlardir va asosan sanoatgaça bölgan (Yer namunasi böyiça) bosqiçda turadi. Ulardan baʼzilari Yerning XX asr davriga yaqinroq. Bundan taşqari, gumanoid irqlardan taşqari, qahramonlar gumanoid bölmagan va yarim gumanoid turlar bilan ham töqnaş keladi.

Asosan «atlantiyaliklar» (ekspeditsiya yerliklarini şunday ataşga boşlaşgan) quyidagi törtta sivilizatsiya bilan aloqada böldi:

Atos sayyorasi aholisi, ularning sivilizatsiyasi sanoatgaça bölgan darajada edi, Pegas galaktikasida Yer ekspeditsiyasi uçratgan birinçi odamlar edi. Köp ötmay atosianlar (Wraithlar «hosil yiğişni» boşlagani sababli) ona sayyorasidan Atlantidaga evakuatsiya qilindi. Ularning yetakçisi Teyla Emmagan esa mayor (keyinçalik podpolkovnik) Şeppard jamoasining aʼzosi böldi. Şunday qilib, atosianlar atlantiyaliklarning ittifoqçilariga aylandi.

Atlantiyaliklar birinçi missiyalaridan birida geniiʼlar bilan uçraşadilar. Ularning militarist sivilizatsiyasi XX asr örtalari Yer texnologiya darajasida turadi, özlarini esa sanoatgaça bölgan agrar fermer madaniyati deb körsatadilar. «Davlat töntarişi» (Coup DʼEtat) epizodigaça ular atlantiyaliklarning duşmanlari edi.

Wraithlar — uya turi, Pegas galaktikasidan qadimgilarni siqib çiqargan, — Atlantidadagi ekspeditsiyaning asosiy duşmanlari hisoblanadi. Wraithlar — qadimgilarning tajribasi, yirtqiç haşarotlar va odamlarning aralaşmasi. Ular odamlar organizmlarining şarbatlari bilan oziqlanadi. «Yiğim» maʼlum bir sikl böyiça sodir böladi, bu esa ularning «yaylovlari» aholisi «sanoat» miqdoriga yetişi uçun imkon beradi, bu miqdor barça wraithlar uçun yetarli bölişi kerak. Ammo bu sikl buzildi, çunki mayor John Şeppard tasodifan barça wraithlarni taxminan 50 yil oldin uyğotib yubordi. Wraithlar yangi «yaylov» — Yer haqida maʼlumot olgaç, ularning asosiy maqsadi şu joyga yöl topiş böldi, çunki Pegas galaktikasida barça wraithlarning omon qolişi uçun odamlar «podasi» yetarli emas. Ularga bu yölning siri Atlantidada yaşirin ekani aniq körinadi.

Asuranlar (Somon Yölidagi replikatorlarga öxşaş), birinçi marta «Avlodlar» (Progeny) epizodida paydo bölgan, — atlantiyaliklarning yana bir xavfli duşmani (qadimgilar tomonidan yaratilgan bölsalar ham). Ular qadimgilarning wraithlarni hujayra darajasida yöq qiliş uçun yaratilgan kuçli va agressiv nanitlar tajribasidan rivojlangan sunʼiy hayot şaklidir. Ammo bu mikroskopik mavjudotlar birlaşib, tobora murakkabroq organizmlar yarata boşladi va natijada öz yaratuvçilariga öxşab, taşqi körinişda ularga öxşay boşladi. Qadimgilar bu tajribasi ham nazoratdan çiqib ketganini tuşungaç, ular bu yangi irqqa hujum qilib, deyarli hammasini yöq qildilar. Ammo omon qolgan nanitlar yordamida replikatorsimon irq tiklanişga muvaffaq böldi. Asuranlar qadimgilar ularga xiyonat qilgan deb hisoblar va buning uçun ularni yomon körardi. Şu sababli ular atlantiyaliklarning duşmaniga aylandi, qaçonki ular qadimgilarning avlodlari ekanini va Atlantidada yaşaşini bilib olganlarida.

Rejissyorlar: Martin Wood, Andy Mikita, William Waring va boşqalar

Ssenariy mualliflari: Robert Cooper, Brad Wright, Martin Gero, Carl Binder va boşqalar

Prodyuserlar: Robert Cooper, Joseph Mallozzi, N. John Smith, Martin Wood, Brad Wright va boşqalar

Kompozitor: Joel Goldsmith

Operatorlar: Brenton Spenser, Michael C. Blundell

«Stargate: Atlantis» teleserialida köp millatli Atlantida ekspeditsiyasi aʼzolari, ularning döstlari va duşmanlarini ijro etuvçi doimiy aktyorlar guruhi mavjud. 2-mavsumdan boşlab ota-serial «Stargate SG-1» dan baʼzi personajlar epizodik rollarda paydo böla boşlaydi.

Saturn, 2005-yil — «Kabel televideniyasi uçun yaratilgan eng yaxşi teleserial» (Best Syndicated/Cable Television Series) toifasida nominatsiya.

Peopleʼs Choice Awards, 2008-yil — «Eng yaxşi ilmiy-fantastik teleserial» (Favorite Sci-Fi Show) toifasida Peopleʼs Choice Award mukofoti.

Saturn, 2005-yil — Torri Higginson, aktrisa — «Televideniyedagi eng yaxşi ikkinçi reja aktrisasi» (Best Supporting Actress on Television) toifasida nominatsiya.

Çikago Xalqaro kinofestivali, 2005-yil — David Winning, rejissyor — «Televizion drama rejissurasidagi ajoyib yutuqlar» (Outstanding Achievement in a Television DRAMA DIrection) toifasida SILVER PLAQUE mukofoti «Bolalik tugaşi» epizodi uçun.

Emmy, 2005-yil — Joel Goldsmith, kompozitor — «Eng yaxşi musiqiy boş mavzu» (Outstanding Main Title Theme Music) toifasida nominatsiya.

Emmy, 2006-yil — Joel Goldsmith, kompozitor — «Serial uçun eng yaxşi musiqiy kompozitsiya (dramatik fon)» (Outstanding Music Composition For A Series (Dramatic Underscore)) toifasida nominatsiya «Bosim ostidagi Greys» epizodi uçun.