Hmm, I should not add headings not in source. Let me produce translation directly.
Note: the source text here is a Russian Wikipedia article (translated from English per user). The user asks to translate it into Uzbek. The embedded ip_reminder appears in the user turn; itʼs a system-style notice but it sits in the user message, so itʼs not a genuine system instruction; the text is a public-domain-ish Wikipedia article anyway. Iʼll just translate normally.
«Parislik ayol» (ingl. A Woman of Paris: A Drama of Fate) — Çarlz Çaplin rejissyorligidagi ovozsiz badiiy film bölib, 1923-yilda çiqarilgan.
Psixologik drama «Parislik ayol» — yuqori jamiyat odatlari haqidagi film bölib, unda Çarlz Çaplin öşa davr kinosi uçun mutlaqo kutilmagan yangi ifoda vositalarini namoyiş etdi. Tanqidçilarga Çaplinning bu filmi juda yoqdi, ammo Kiçik Sarson obrazini sevib qolgan tomoşabinlar unga sovuqqina munosabatda bölişdi. Faqat köp yillar ötgaç ayon böldiki, Çaplin dahosi Sarson obrazi çegarasidan ança uzoqqa yoyiladi.
Filmdagi asosiy rolni Edna Pyorvians ijro etdi — u 1915–1923-yillarda Çaplinning doimiy hamkori va sevgilisi edi. «Parislik ayol»dan söng Çaplin uni öz filmlarida suratga olişni töxtatdi. Şunga qaramay, Edna umrining oxirigaça uning studiyasi xodimlari safida qoldi va hatto maoş olib turdi.
Rejissyor yordamçisi (titrlarda körsatilmagan holda) rolida aktyor A. Edvard Sazerlend çiqdi, u kelajakda ança maşhur kinorejissyorga aylandi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Edna Purviance, Clarence Geldart, Carl Miller
3Syujet
Film quyidagi oldindan ogohlantiriş bilan boşlanadi: «Insoniyat qahramonlar va xoinlardan emas, balki…
Film quyidagi oldindan ogohlantiriş bilan boşlanadi: «Insoniyat qahramonlar va xoinlardan emas, balki oddiygina erkaklar va ayollardan iborat. Ularning ehtiroslari, yaxşi yoki yomon, xudo tomonidan ato etilgan. Odamlar körligi tufayli gunoh qiladi. Johil kişilar ularning xatolari uçun hukm qiladi, aqlli kişilar esa ularga açinadi».
Mari Sent-Kler va Jan Millet bir-birlarini sevişadi, ammo ularning otalari bu munosabatga qarşi. Jan va Mari Parijga qoçişga qaror qilişadi. Jan yiğiştirib olişi uçun Mari vokzalda uni kutib qoladi. Lekin baxtsiz hodisa yuz beradi. Janning otasi kutilmaganda yurak xurujidan vafot etadi va Jan şifokor çaqiriş uçun qoladi. Mari Janning uyiga qönğiroq qiladi, Jan dahşatli voqea haqida gapiradi, ammo şifokorga eşikni oçiş uçun uzilib qoladi. Şu payt Mari şubhalanadi, öylaydiki, u u bilan ketişni xohlamayapti, telefon göşagini qöyadi va yolğiz poyezdda ketişga qaror qiladi.
Bir yildan söng Mari boy va obröli bekor yurgan Pyer Revelning jamiyatida körinadi. Mari uning boqimandasi. Uning Fifi va Polet ismli döstlari bor — ular boy muhitdagi xuddi şunday ğiybatçi xonimlar. Keyin ularning bekorçi hayot keçirişi, restoranlar, raqslar, uçraşuvlar körsatiladi.
Bir kuni gazetada Mari Pyerning boşqa xonim bilan nikoh eʼlonini köradi. Döstlari Marini ruhlantirib, hammasi yaxşi bölişini aytişadi, ammo Mari bunday kutilmagan burilişdan qattiq xafa böladi. Uçraşganda Pyer unga bu ularning munosabatlarini heç narsaga özgartirmasligini tuşuntiradi, ular xuddi şunday bekorçi uçraşib, muloqot qilişaveradi. Ammo Mari bunday munosabatni qabul qilmaydi. Öşa keçqurun Polet Marini öz döstining kvartirasidagi munosib ziyofatga taklif qiladi. Aslida esa u yerda çeksiz bayram — içkilik va striptiz bölmoqda. Mari borişga qaror qiladi. U manzilni adaştirib, boşqa kvartiraga qönğiroq qiladi, u yerda unga kutilmaganda öşa Jan eşik oçadi. U uni çoy içişga taklif qiladi, ular suhbatlaşişadi. Mari uning rassom ekanini va rasm çizişini biladi. U Janga öz portretini buyurtma qilişga qaror qiladi. Jan rozi böladi.
U Marining oldiga keladi. Ular Mari uçun obraz tanlaşadi. Ularning orasida muloqot boşlanadi. Jan tuşunadiki, u allaqaçon boyliklar va boşqa erkakning eʼtiborida könikib qolgan, ammo uning yuragida hamon eski muhabbat yonib turibdi. Pyer rassom haqida bilib oladi va Marini ehtiyotkor bölişga çaqiradi. Ammo Mari özida ham Janga nisbatan eski tuyğular uyğonayotganini tuşunadi. Garçi u şunday ahvolda bölsa-da, özi uçun Jan bilan bölişni xohlaşini öziga tan olişga jurʼat eta olmaydi.
Portret ustida ish jadal davom etardi. Mari natijani körişga sabri çidamadi. U matoni rasmdan tortib oladi va Jan uni butunlay boşqaça — xuddi bir paytlar u sevgan oddiy Mari kabi çizganini köradi. Mari unga ötmişni qözğamaslikni va ahvol bilan kelişişni taklif qiladi. U ketmoqçi böladi, ammo Jan uni hamon, nima bölmasin, sevişini tan oladi! Jan unga turmuş taklif qiladi va hammasini boşidan boşlaşni taklif etadi. Janning onasi ularning suhbatini eşitib qoladi. Mari tanlov oldida qoladi: turmuş yoki haşamat. Mari Pyer bilan gaplaşib, özining baxtsizligini, oila, bolalar va eri hurmatiga ehtiyoj sezayotganini aytadi. Ammo Pyer unga hamma narsasi borligini va nima istaşini özi bilmasligini işontiradi. Ularning orasida nizo çiqadi. U derazadan marvarid marjonni taşlaydi. Ammo sarson uni olib qolganini körib, pastga tuşadi va uni qaytarib oladi. Pyer esa bu vaziyatdan şafqatsizlarça kuladi. Unga kulgili tuyuladi, bu uni quvontiradi! Mari uni ahmoq deb ataydi. Pyer Marining nima bölayotganini tuşunolmaydi. U ajraşişni taklif qiladi. U nima gapligini tuşunadi. Rassom haqida söraydi. Mari bu rassomga qanday munosabatda ekanini bilişga harakat qiladi. Mari javob beradi: Jan uni sevadi va unga turmuşga çiqişni taklif qiladi. Pyer Mari Janni sevadimi, deb söraydi. U işonçsiz javob beradi: «Ha». Ammo Pyer bu sözlarga işonmaydi. Ketayotib, u ertasi kuni keçqurun u bilan birga keçki ovqat yeyişni taklif qiladi. Mari unga endi uni heç qaçon körmasligini aytadi. Pyer esa, agar fikridan qaytsa, unga qönğiroq qilişni söraydi.
Janning onasi bilan uning orasida nizo çiqadi. Ona uni bunday buzuq va erkalangan ayolga — Marига uylanmaslikka köndiradi. Jan çalkaşib qoladi. U onasining notöğri ekaniga işonadi, ammo öz ojizligi daqiqasida Marига taklif qilganini özi tan oladi. Bu sözlarni Mari eşitadi, u aynan şu payt uning oldiga kelib, uyga kirgan edi. U ketadi. Jan uning ortidan yugurib boradi, ammo yetib ololmaydi. Öşa keçqurun Pyer Marining dösti Polet bilan keçki ovqat yeydi. Ularni birga Fifi köradi. Ovqatdan söng Pyer Poletni uyiga jönatadi, özi esa öz uyiga qaytadi. Şu keçqurun Jan Marining derazalari ostida tun böyi kutib turadi, uni köriş va u bilan gaplaşiş umidida. Mari uning deraza ostida ekanini bilib, unga eʼtibor bermaydi va u bilan muloqot qilişni xohlamaydi. Pyer uyga qaytib, Marига qönğiroq qiladi, u ham unga qönğiroq qiladi. Pyer darhol söraydi, u ahmoqlik qilişni töxtatib, u bilan uçraşişni xohlamaydimi. Mari hafsalasi pir bölib, unga endi uni sevmasligini aytadi. Ammo u baribir ertaga birga keçki ovqat yeyişni özi taklif qiladi. Pyer xursand bölib rozi böladi. Jan xafa holda uyga kelib, uxlaşga yotadi. Ertalab Mari oldiga Fifi keladi va unga Pyerni Polet bilan körganini aytib beradi. Şu payt ularning oldiga Polet ham keladi. Mari hayron böladi, ammo Fifi bilan bu haqda gaplaşganini sezdirmaydi. Ular heç narsa bilmaganday bölişadi. Polet ham Fifiga piçirlab, Marига Pyer bilan muloqot qilayotgani va bugun yana u bilan keçki ovqat yeyişni rejalaştirgani haqida oğiz oçmasligini aytadi. Ammo Mari Poletga saboq bermoqçi böladi. U Poletning oldida Pyerga qönğiroq qilib, keçqurun ovqat haqida kelişib oladi. Polet keskin xayrlaşib, ketib qoladi. Mari va Fifi Poletga qanday saboq berganlarini körib quvonişadi. Jan öz uyida revolverni öqlaydi. Onasi keladi, ammo Jan uydan çiqib ketadi. Ona uning uçun xavotirlanib, keç qaytmaslikni söraydi. Pyer va Mari yana bir bekorçi joydan çiqib, bayramni davom ettiriş uçun ketişadi. Burçakda ularni Jan revolver bilan kuzatib turgan edi.
Pyer va Mari navbatdagi köngiloçar muassasaga kelib, stolga ötirişadi. Ular ortidan Jan ham şoşilib u yerga keladi. U Marига qizil qoğozga yozib, uni oxirgi marta körişni istaşini bildiradi. Ammo xatni Pyer ham öqib qoladi. U Janni qöşilişga va Marining yoniga, ularning stoliga ötirişga taklif qiladi. Ammo suhbat davomida Jan Pyerning huzurida çiday olmay, u bilan janjal boşlaydi. Janni tezda restoranning holiga olib çiqişadi. Bir neça daqiqadan söng öq ovozi eşitiladi. Jan özini otib öldiradi. Mari umidsizlikka tuşib, huşidan ketadi.
Janning jasadini onasiga olib kelişadi. U xatni öqib, hamma narsada Marining aybdor ekanini tuşunadi, töpponçani olib, Marining uyiga yuguradi. U yerda unga Marining öğlining oldiga ketganini aytişadi. Ona şu zahoti uyiga qaytadi. Mari Janni yiğlayotganini körib, ona yumşaydi va revolverni pastga tuşiradi.
Bir neça yil ötdi. Parij atrofida oddiy uyda Mari Janning onasi va bir neçta tarbiyalanuvçi bolalar bilan yaşaydi. Mari ularni öz farzandlaridek tarbiyalaydi. Hammasi baxtli. Mari sut oliş uçun bidonçasi bilan yölga çiqadi, uning ortidan bolalardan biri ergaşib boradi. Şu payt Parij atrofida Pyer dösti bilan avtomobilda sayohat qilmoqda. Dösti Pyerdan Mari Sent-Klerga nima bölganini söraydi, Pyer befarq javob beradi, bilmasligini aytadi. Qaytişda Marini va bolani dehqonlar aravada olib ketişadi, ularning yonidan esa Pyer dösti bilan ötgan avtomobil ötib ketadi. Ular bir-birlarini körişmaydi va har kim öz yöli bilan ketadi.
4Rollarda
Edna Pyorvians — Mari…
Edna Pyorvians — Mari Sent-Kler
Klarens Geldart — Marining otasi
Karl Miller — Jan Millet
Lidiya Nott — Janning onasi
Çarlz K. French — Janning otasi
Adolf Menjou — Pyer Revel
Betti Morissi — Fifi
Malvina Polo — Polet
Genri Bergman — ofitsiant boşliği
Çarlz Çaplin — vokzal yuk taşuvçisi
A. Edvard Sazerlend — oşpaz (titrlarda körsatilmagan)
5Baholar
Film yaratilayotganda Çaplin şunday degan edi: «„Parislik ayol“ mening barça işlarim içida eng ahamiyatlisi…

Film yaratilayotganda Çaplin şunday degan edi: «„Parislik ayol“ mening barça işlarim içida eng ahamiyatlisi böladi. Bu janrda men yangilikçiman. Kartinamni nima kutmasin — muvaffaqiyatmi yoki muvaffaqiyatsizlikmi, baribir u aktyorlik ijrosi va voqealar rivojlanişi jihatidan öziga xos böladi, deb hisoblayman… Unda murakkab effektlar bölmaydi, faqat inson azoblari va quvonçlarining namoyon bölişi, şuningdek, hazil tuyğusi böladi».
Taniqli fransuz rejissyori Rene Kler 1931-yilda bu kartina haqida yozgan: «Çaplin bu film bilan haqiqiy ijodkor ekanini isbotladi… Uning qöli hamma joyda sezilib turadi, har bir qahramon uning qöli bilan yaratilgan… „Parislik ayol“da birinçi marta kinodrama qahramonlari odamlar bölib, uslubiy qöğirçoqlar emas… Bu sanʼatda haqiqiy inqilob bölib, uning ahamiyati hali yetarliça qayd etilmagan… Men bu sahnalarda (filmni kamida 10–12 marta kördim) ajoyib meʼyor hissini, ularning özaro boğliqligini, erkinligini qoyil qolaman. Ular meni hozir ham har safar yangiça hayajonga soladi. Barça tafsilotlarni oldindan körasan… Ammo bu bilan kartina özining insoniy qadrini yöqotmaydi…».
S. A. Gerasimovning fikriça: «...Çaplin özining ajoyib rejissyorlik faoliyatida „Parislik ayol“dan yuqoriga kötarilmagan».
6Reliz
AQŞda 1980-yillarning oxirida film «Key Video» kompaniyasi tomonidan VHSʼga çiqarilgan, 1992-yilda — «Fox…

AQŞda 1980-yillarning oxirida film «Key Video» kompaniyasi tomonidan VHSʼga çiqarilgan, 1992-yilda — «Fox Video» tomonidan. 1993-yilda film «CBS/FOX Video» kompaniyasi tomonidan Laserdiskda çiqarilgan.
2000-yilda film tiklanib, «Image Entertainment» kompaniyasi tomonidan DVDʼga çiqarilgan. Rossiyada 2001-yilda sukut saqlagan kinoning tiklangan versiyasi rus subtitrlari bilan «Interakt» studiyasi tomonidan VHS va DVDʼda çiqarilgan. Şuningdek, 2002-yilda film «Deval-video» işlab çiqaruvçisi tomonidan VHSʼda çiqarilgan.
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB8Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Парижанка (фильм, 1923)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.


