Batman Forever

Batman Forever — 1995-yilda Joel Şumaxer rejissyorligida va Tim Burton prodyuserligida suratga olingan, DC Comics komiksidagi Batman qahramoni haqidagi amerikaça superqahramonlik filmi. Bu Tim Burton rejissyorligidagi «Batman» (1989) va «Batman qaytadi» (1992) filmlari bilan boşlangan, «Batman va Robin» (1997) filmi bilan yakunlangan tetralogiyaning uçinçi filmi. Bryus Ueyn / Batman rolini Michael Keatonni almaştirgan Val Kilmer ijro etgan. Filmda boş qahramonning şerigi — Robin (Dik Greyson) ham paydo böladi, uni Chris ÖDonnell öynagan. Filmda, şuningdek, Tommy Lee Jones, Jim Carrey, Nicole Kidman, Drew Barrymore va Debi Mazar ham rol öynagan.

Filmning uslubi oldingi qismlardan keskin farq qiladi: ularning qoronğu atmosferasi yorqinroq va portlovçi, yoşroq tomoşabinga möljallangan ruh bilan almaştirilgan. Bu aktyorlarni tanlaşga, dizaynga va musiqaga ham taʼsir qilgan.

«Batman forever» tanqidçilardan aralaş baho oldi, lekin kinoteatrlarda tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli bölib, byudjeti 100 mln dollar bölganida 336 mln dollardan ortiq yiğdi.

Batmanning yaratuvçisi Bob Kane, ijodiy maslahatçi sifatida, Val Kilmerni qahramonning ekrandagi eng yaxşi timsoli deb atagan. Biroq şuni eʼtiborga oliş kerakki, Kane 1998-yilda vafot etgan va keyingi Batman timsollarini, faqat «Batman va Robin» (1997) seriyasining keyingi filmida George Clooney ijrosidagisidan taşqari, körmagan.

Filmning şiori: «Courage now, truth always…» (ingliz tilidan — «Hozir jasorat, haqiqat doim…»).

Işlab çiqariş tez surʼatlarda borardi. Rene Russo Chase Meridian roli uçun tasdiqlangan edi, ammo Keaton Batman rolini qaytarib olişni istamadi, çunki françayzaning rivojlaniş yönalişi unga yoqmasdi va u ssenariyni rad etdi. Keatonning ketişi haqida 1994-yil iyul oyida eʼlon qilindi. Keaton, şuningdek, «qiziqroq rollar» olişni xohlab, 15 mln dollar miqdoridagi haqdan voz keçdi. Ueyn roli uçun yanada yoş aktyorni tanlaşga qaror qilindi, Ethan Hawke taklifdan voz keçdi va oxir-oqibat bundan puşaymon böldi. Sçumaçer Val Kilmerni «Tombstone: Legend of the Wild West» (1993) filmida körgan edi, ammo u William Baldwin, Ralph Fiennes va Daniel Day-Lewisga ham qiziqardi. Burton esa rolni Johnny Deppga berişni talab qilgan bölsa-da, Kurt Russell ham körib çiqilgan edi. Bolaligida 1960-yillardagi serial suratga olinadigan studiyalarga borgan va yaqinda Afrikadagi körşapalaklar ğoriga taşrif buyurgan Kilmer, taklif haqida agenti orqali bilib oldi va 1994-yil iyulgaça ssenariyni öqimasdan, rejissyor kim bölişini bilmasdan şartnomani imzoladi.

Kilmer rolni olgaç, Warner Bros. Russoni juda keksa deb hisoblab, uni rad etdi. Rol uçun Jeanne Tripplehorn va Linda Hamilton ham körib çiqilgan edi, ammo oxir-oqibat rol Nicole Kidmanga berildi. Kidman keyinçalik «Batmanni öpmoqçi bölgani uçun» rolga rozi bölganini tan oldi. Billy Dee Williams 1989-yildagi filmda Harvey Dent rolini öynagan, davomida esa yovuz qahramonni ijro etişni umid qilgan edi, ammo Sçumaçer bu rolga Tommy Lee Jonesni taklif qildi. Şuningdek, Al Pacino, Clint Eastwood, Martin Şeen va Robert De Niro ham körib çiqilgan edi. Mel Gibson «Braveheart» uçun rolni rad etdi, u filmda rejissyor va boş rol ijroçisi böldi. Jones bu rolga rozi bölişni istamagan, ammo öğlining talabi bilan rozi bölgan.

Robin Williams bir munça vaqt Topişmoqçi roli uçun muhokama qilingan va John Malkovich bilan şu rol uçun raqobatlaşgan. 1994-yil iyun oyida Williams rad etgandan söng rol Jim Carreyga berildi. Goldsmanning sözlariga köra, Williams bilan rad etiş Sçumaçer bilan kelişuvga erişa olmagani sabab bölgan. 2003-yildagi intervyuda Sçumaçer Michael Jacksonning bu rol uçun faol harakat qilganini, ammo Carrey tasdiqlanişidan oldin unga rad javobi berilganini aytdi. Şuningdek, Brad Dourif (dastlab Burton tomonidan Joker va Scarecrow rollari uçun tanlangan), Kelsey Grammer, Mickey Dolenz, Matthew Broderick, Phil Hartman va Steve Martin ham körib çiqilgan edi.

Robin «Batman qaytadi» ssenariysida ham bölgan, ammo personajlar juda köp bölib qolgani uçun çiqarib taşlangan edi. Rol uçun Marlon Wayans tasdiqlangan edi, u davomi uçun şartnoma imzolagan edi, lekin Sçumaçer işni boşlaganida boşqa aktyorlar uçun kastingni oçişga qaror qildi. Leonardo DiCaprio körib çiqilgan edi, ammo Sçumaçer bilan uçraşgandan keyin rol uçun rad javobi berdi. Boşqalar orasida Matt Damon, Corey Haim, Corey Feldman, Mark Wahlberg, Michael Worth, Toby Stephens, Ewan McGregor, Jude Law, Alan Cumming va Scott Speedman ham bor edi. Robin roli Chris ÖDonnellga berildi, Mitç Gaylord esa uning dublyori bölib, filmga maxsus yaratilgan Dik Greysonning katta akasi Mitç rolini ijro etdi. Sçumaçer Bono ijrosidagi Macphisto personaji uçun kamyo yaratişga harakat qildi, ammo ikkalasi bu filmga mos emas, degan xulosaga keldi.

Box Office Mojo maʼlumotlariga köra, filmning jahon kassa yiğimi 336 567 158 dollarni taşkil etgan, şundan 184 069 126 dollari AQŞ va Kanadada, 152 498 032 dollari boşqa hududlarda yiğilgan (1995-yil yakunlari böyiça «Toy Story»dan keyin ikkinçi örin).

«Oskar» 1996

Nominatsiyalar (3)

«Eng yaxşi operator ishi» (Stephen Goldblatt)

«Eng yaxşi ovoz» (Donald Mitchell, Michael Herbick, Frank Montaño, Petur Liddal)

«Eng yaxşi ovoz montaji» (John Leveque va Bruce Stambler)

«MTV» mukofoti 1996

Nominatsiyalar (6)

«Eng orzu qilingan erkak» (Val Kilmer)

«Eng orzu qilingan ayol» (Nicole Kidman)

«Eng yaxşi yovuz qahramon» (Tommy Lee Jones)

«Eng yaxşi yovuz qahramon» (Jim Carrey)

«Eng yaxşi qöşiq» «Kiss From a Rose»

«Eng yaxşi qöşiq» «Hold Me, Thrill Me, Kiss Me, Kill Me»

«Saturn» 1996

Nominatsiyalar (4)

«Eng yaxşi fentezi film»

«Eng yaxşi kostyumlar»

«Eng yaxşi maxsus effektlar»

«Eng yaxşi grim»

«Oltin globus» 1996

Nominatsiya (1)

«Eng yaxşi qöşiq» «Hold Me, Thrill Me, Kiss Me, Kill Me»

«Oltin malina» 1996

Nominatsiya (1)

«Eng yomon qöşiq» «Hold Me, Thrill Me, Kiss Me, Kill Me»

Film asosida «Beat ’em up» janrida ikkita öyin yaratilgan: «Batman Forever» (1995) va «Batman Forever: The Arcade Game» (1996).

Filmning teatr versiyasi katta özgarişlarga uçradi va studiya rahbariyati suratga olingan sahnalarning katta qismini qirqib taşladi. Dastlab Sçumaçer Burtonning oldingi filmlariga hurmat belgisi sifatida qoronğu va gotik atmosferani saqlab qolişni, şuningdek, Batmanning ruhiyatini, motivlari va istaklarini çuqurroq oçişni rejalaştirgan edi. Maʼlum bölişiça, film dastlab Bryusning kostyum kiyişi bilan emas, balki Ikkiyuzlining Arkhamdan qoçişining juda dahşatli va taşvişli sahnasi bilan boşlangan (bu sahna faqat 2005-yilda eʼlon qilingan). Bundan taşqari, Bryusni ota-onasining ölimi haqidagi qörqinçli tuşlar va ğoriga yaşirinib olgan «mavjudot» ham qiynaşi kerak edi. Kamida bitta sahna suratga olingan bölib, unda Bryus körşapalakka öxşagan antropomorf yirtqiç bilan yuzma-yuz keladi, bu esa Ueynning qörquvlarini ifodalagan. Batman va Ikkiyuzli örtasidagi jangning kengaytirilgan versiyasi bor edi, unda ikkinçisi «men ham qotilman» deydi (bu, ehtimol, Burtonning oldingi filmlariga işora bölib, u yerda qahramon qöli bilan qarşi tomonlar qandaydir tarzda halok bölgan). Claw Island orolidagi Robin va Ikkiyuzli örtasidagi jang sahnasi yanada uzunroq bölişi kerak edi. Bryus va Dik örtasida köproq şaxsiy sahnalar bölişi kerak edi. Bryus otasining kundaligini topib, ota-onasining ölimida aybdor emasligini va ularni baribir keç yoki tez öldirişlarini tuşunadigan sahna suratga olingan. Şuningdek, Jim Carreyning Topişmoqçisi bilan boğliq köplab sahnalar, şu jumladan u öz fabrikasini qurayotgan va Chase Meridianni uxlatayotgan sahna ham olib taşlangani haqida daʼvolar bor. Filmning asl versiyasida yanada ğalabali yakun bölgan: bat-signal çaqiriği bilan Batman va Robin gargulya yonidagi tomda turişadi. Film Burtonning oldingi loyihalarining mantiqiy davomi sifatida möljallangan edi va Sçumaçer «Batman: Year One» ekranlaştirilişi böyiça keyingi rejalar tuzgan edi, ammo ikkinçi filmdagi kabi, studiya atmosferani juda qoronğu deb hisobladi, bu esa öyinçoqlar va merçandayzni sotişni qiyinlaştirişi mumkin edi. Natijada teatr versiyasiga kirmagan 40 daqiqadan ortiq xronometraj qirqib taşlandi.

2020-yilda Zack Snyderning «Justice League» filmining asl versiyasi çiqqaç va Sçumaçer vafot etgaç, filmning asl versiyasi haqida turli taxminlar va miş-mişlar boşlandi. 16-iyunda filmni çiqarişga çaqiruvçi #ReleaseTheSçumaçerCut flesh-mobi boşlandi. 21-iyunda harakatni Kevin Conroy qöllab-quvvatlab, filmni çiqarişni söradi. 4-iyulda Mark Bernander va Kevin Smith ham Sçumaçerning asl versiyasi mavjudligini tasdiqladilar, unda film 170 daqiqa davom etişi aytilgan (teatr versiyasi 129 daqiqa davom etgan). 10-iyulda Warner Bros. kinostudiyasi «Sçumaçer cut» mavjudligini tasdiqladi, ammo Variety jurnali filmning çiqiş ehtimoli haqida şubha bildirdi, çunki uning fikriça, studiya filmni çiqarişdan manfaatdor emas. Bundan taşqari, Warner Bros. vakillari hatto sönggi 25 yil içida bu versiya saqlanib qolganini ham bilişmaydi.

2021-yil 2-martda filmning ssenariy muallifi Akiva Goldsman intervyusida Sçumaçerning filmning asl versiyasini («Preview Cut One» işçi nomi ostida) körganini aytdi va filmga zavq bilan baho berib, uni «aybdorlik va uyat haqida psixologik tadqiqot» deb atadi.

— «Aytgança, „Batman forever“ hali ham qayta tiklanişini kutmoqda va asl versiya çiqadimi-yöqmi, menga haqiqatan ham qiziq. Çunki men uni yaqinda kördim, eng birinçisini, u Preview Cut One deb atalgan edi. Va u haqiqatan ham qoronğu edi», — dedi Goldsman.