Batman & Robin

Batman & Robin (ingl. Batman & Robin) — 1997-yilda suratga olingan, DC Comics komiksidagi Batman va Robin personajlari asosida yaratilgan amerikaça supergeroy filmi. Bu Warner Bros. studiyasining boşlanğiç Batman filmlari seriyasining törtinçi va sönggi qismi, «Batman abadiy» filmining davomi hamda seriyadagi Tim Berton iştirokisiz, heç qanday lavozimda iştirok etmagan yagona film.

Rejissyor Joel Şumaxer, ssenariy muallifi Akiva Goldsman. Batman rolidagi Jorj Kluni Val Kilmerning örnini egalladi. Mister Freeze rolida Arnold Şvarsenegger, Robin rolida Kris ÖDonnell, şuningdek Uma Turman, Alisia Silverstoun, Maykl Goff, Pet Hingl va El Makferson rol öynadi.

Filmda asosiy qahramonlar Mister Freeze va Zaharli Ösimlik (Poison Ivy) dunyoni egallaşiga tösqinlik qilişga harakat qiladi, şu bilan birga özaro hamkorliklarini saqlab qolişga intiladi. Filmda birinçi marta Silverstoun ijro etgan Batgirl ham paydo böladi, u asosiy qahramonlarga yovuz kuçlar bilan kuraşişda yordam beradi.

Filmning jahon premyerasi 1997-yil 20-iyunda bölib ötdi, ammo u juda salbiy şarhlarga sazovor böldi. Tomoşabinlar filmning «öyinçoqqa öxşaş» körinişini tanqid qilişdi. «Batman & Robin» 1997-yilda 11 ta «Oltin malina» nominatsiyasiga, şu jumladan «Yilning eng yomon filmi» nominatsiyasiga nomzod böldi. U eng yomon supergeroy filmi hamda barça davrlarning eng yomon filmlaridan biri hisoblanadi.

Batblade (Batcycleʼning varianti) — filmda Batgirl foydalanadigan ixtisoslaştirilgan mototsikl. Bu transport vositasi eng ekstremal ob-havo şaroitida ham işlay oladi. Batblade mototsikl asosida yasalgan bölib, uning orqa ğildiragi poygaçi avtomobildan olingan.

«Batman & Robin» barça davrlarning eng yomon supergeroy filmlaridan biri sifatida tarixga kirdi. Rotten Tomatoes saytida «Batman & Robin» 96 ta şarhga asoslangan 11 % maʼqullaş reytingiga ega, örtaça bahosi 3,8/10. Saytdagi tanqidçilar konsensusi şunday deydi: «„Batman & Robin“da Joel Şumaxerning hazilkaş munosabati çidab bölmas darajaga yetadi, natijada aqldan ozgan va befarq film çiqadi, u şunçalik hazilkaş ediki, unga qattiq qayğurib bölmaydi». Metacritic saytida film 21 ta tanqidçining şarhlariga asoslangan 100 ballik şkala böyiça örtaça 28 ball oldi, bu «umuman salbiy şarhlar» degani. CinemaScore tomonidan söroq qilingan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça bölgan şkala böyiça örtaça «C+» bahosini qöyişdi.

Film Empire jurnali öquvçilarining internet-ovoz beriş natijalariga köra insoniyat tarixidagi eng yomon film hisoblanadi.

Şumaxer va prodyuser Peter McGregor-Scott filmning salbiy qabul qilinişida Warner Bros.ning işlab çiqarişni tezlaştiriş qarorini ayblaşdi. «Warner Bros. tomonidan „Batman & Robin“ni oilaviy tomoşabinlarga yanada döstona qiliş uçun kuçli bosim bor edi», — deb tuşuntirdi Şumaxer. «Biz Batman haqida kamroq depressiv film, kamroq azob va köproq qahramonlik qilişga qaror qildik. Bu uçun meni köp tanqid qilişganini bilaman, lekin bu yondaşuvda heç qanday yomonlik körmadim».

Köplab şarhlovçilar Şumaxer syujetga ehtimoliy gomoerotik işoralarni qöşgan deb hisoblaşdi. James Berardinelli «dinamik duetning tasodifiy miqdordagi rezina sörğiçlari va dumbalari hamda Batmanning çov qismiga yaqindan olingan kadrlar»ga şubha bilan qaradi. «Batman abadiy» filmidagi kabi, bu, birinçi navbatda, Batman va Robin kostyumlariga sörğiçlar va kattalaştirilgan gulfiklar qöşiş qaroriga tegişli. Şumaxer şunday dedi: «Batman va Robin kostyumlariga sörğiçlar qöşiş xalqaro rezonansga olib kelişini tasavvur ham qilmagan edim. Kostyumlarning şakli mukammal tanalar tasvirlangan qadimgi yunon haykallaridan olingan. Ular anatomik jihatdan töğri». Robinni ijro etgan Kris ÖDonnell esa şunday deydi: «Meni sörğiçlar unçalik bezovta qilmadi. Bu gulfik edi. Matbuot buni körib, ayniqsa rejissyor Joel bilan boğliq holda katta ahamiyat berdi. Men bahslar haqida öylamagan edim, lekin orqaga qaytib, ayrim fotosuratlarga qarasak, bu juda ğayrioddiy edi».

Jorj Kluni filmga tanqidiy munosabatda bölib, 2005-yilda şunday degan edi: «Menimça, biz franşizani öldirgan bölişimiz mumkin» va uni «pulning bekorga sarflanişi» deb atagan. 2015-yilda Disneyʼning «Kelajak yeri» filmini tarğib qilayotganda Kluni sobiq Batman aktyori Adam Westni uçratganini va undan uzr söraganini aytdi. Bundan taşqari, 2015-yilda «Graham Norton Show» körsatuvida undan «Batman & Robin» uçun heç qaçon uzr söraganmi, deb söraşganda, Kluni javob berdi: «Men har doim „Batman & Robin“ uçun uzr sörayman».

«Batman & Robin» filmi «Saturn» mukofotiga eng yaxşi ilmiy-fantastik film, şuningdek eng yaxşi grim va eng yaxşi kostyum nominatsiyalari uçun nomzod böldi. Alisia Silverstoun eng yomon ikkinçi darajali ayol roli uçun «Oltin malina» mukofotiga sazovor böldi. «Oltin malina» mukofotiga Şumaxer (eng yomon rejissyor), Jorj Kluni va Kris ÖDonnell (eng yomon ekran juftligi), Akiva Goldsman (eng yomon ssenariy), Kris ÖDonnell va Arnold Şvarsenegger (eng yomon ikkinçi darajali aktyor), Uma Turman (eng yomon ikkinçi darajali aktrisa), şuningdek Billy Corgan («The End Is the Beginning Is the End» qöşiği uçun eng yomon qöşiq) ham nomzod bölişdi. «Batman & Robin» şuningdek «Eng yomon film», «Eng yomon remeyk yoki davomi» va «Inson hayoti va jamoat mulkiga eng yomon beparvolik» nominatsiyalari uçun ham nomzod böldi. Natijada 11 ta nominatsiyadan «Batman & Robin» faqat bitta «Oltin malina» mukofotini qölga kiritdi.

«Batman & Robin» suratga olinayotgan paytda Warner Bros. olingan materiallardan mamnun bölib, Joel Şumaxerni beşinçi film rejissyori sifatida darhol yollaşga qaror qildi. Biroq ssenariy muallifi Akiva Goldsman ssenariy yoziş taklifini rad etdi. 1996-yil oxirida Warner Bros. va Şumaxer beşinçi Batman filmi ssenariysini yoziş uçun Mark Protoseviçni yollaşdi. Filmning taxminiy çiqiş sanasi 1999-yil örtasi deb eʼlon qilindi. Los Angeles Times filmni «köplab yovuz qahramonlar va yanada beparvo ruhdagi davom» deb taʼriflagan edi. Protoseviç ssenariysida, «Batman ozod qilingan» (ingl. Batman Unçained) deb nomlangan, asosiy yovuz qahramon Qörqinçli Odam (Scarecrow) edi. U qörquv zahari yordamida Jokerni Batmanning ongida gallyutsinatsiya sifatida tiriltiradi. Harley Quinn ikkinçi darajali personaj sifatida paydo böldi va Jokerning qizi sifatida yozilgan edi. Kluni, ÖDonnell, Silverstoun va Coolio Batman, Robin, Batgirl va Qörqinçli Odam rollarini ijro etişi kerak edi. Oldingi filmlardagi yovuz qahramonlarning Qörqinçli Odam çaqirgan gallyutsinatsiyalarda paydo bölişi rejalaştirilgan edi, Jack Niçolson esa yana Joker rolini ijro etişi kerak edi. «Batman & Robin» tanqidçilar va moliyaçilar tomonidan yomon qabul qilinganidan keyin Kluni bu rolni boşqa takrorlamaslikka vaʼda berdi.

Dastlab Kris ÖDonnell boş rolda bölgan Robin haqidagi spin-off rejalaştirilgan edi, ammo «Batman & Robin» filmining ayovsiz tanqididan söng loyiha bekor qilindi.

Frank Millerning 1987-yildagi şu nomdagi komiksiga asoslangan «Batman: Year One» (Batman: Birinçi yil) nomli film 2000-yilda ekranlarga çiqişi kerak edi.

Joel Şumaxerga qiziqiş bölişiga qaramay, Darren Aronofskiy töğridan-töğri va Frank Miller bilan birgalikda ssenariy yoziş uçun yollangan edi. Film 1989-yilgi «Batman» filmining prekvel bölişi kerak edi, uning syujeti Bruce Wayneʼning Gothamga qaytib, Batmanga aylanişidan oldingi dunyo böylab sayohatlari haqida hikoya qilardi.

Oxir-oqibat loyiha amalga oşirilmadi.

«Batman & Robin» çiqqanidan 26 yil ötib, Kluni DC Studiosʼning «Flash» (2023) supergeroy filmida Bruce Wayne rolida mehmon sifatida paydo böldi. Film yaratuvçilari Jorjni postprodyuser davrida suratga tuşişga taklif qilişdi; filmdan parçalarni körib çiqqaç, aktyor rozi böldi. U bilan sahna relizdan olti oy oldin suratga olingan va yarim kun davom etgan.