Yerda qolib ketgan sayyoralikni 10 yaşli Elliott topib oladi va uni öz uyida yaşirişga qaror qiladi. Maxsus guruh esa jonzotni izlab, uni topişga urinadi. Elliott akasi Maykl va singlisi Gerti bilan birga sayyoralik bilan çinakam döstlik bağlaydi va uni uyiga qaytarişga yordam berişga harakat qiladi.
Film rejissyori va hamprodyuseri — Steven Spielberg, musiqasini John Williams yozgan. Rollarda Dee Wallace, Peter Coyote, Henry Thomas va Drew Barrymore iştirok etadi. Bu ilmiy-fantastik drama oilaviy janrga ham kiradi. Film Amblin Entertainment studiyasi tomonidan suratga olingan va 1982-yil 11-iyunda AQŞda prokatga çiqqan. Lenta 4 ta «Oscar» mukofotini qölga kiritgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Dee Wallace, Peter Coyote, Henry Thomas
Steven Spielbergrejissyor
Dee Wallaceaktyor
Peter CoyoteaktyorHTHenry Thomasaktyor
Drew Barrymoreaktyor
Erika Eleniakaktyor
C. Thomas HowellaktyorSFSean FryeaktyorKCK. C. MartelaktyorMMMelissa Mathisonssenariy muallifi
John Williamskompozitor·Ensiklopediyadan
«Sayyoralik» (ing. E.T. the Extra-Terrestrial) — 1982-yilda suratga olingan ilmiy-fantastik film. Uning rejissyori va hamprodyuseri Steven Spielberg. Film bolaning döstona bir sayyoralik bilan döstlaşiş hikoyasini aytib beradi. Lenta 4 ta «Oscar» mukofotini va boşqa köplab mukofotlarni qölga kiritdi.
Film 1982-yilda Universal Pictures kompaniyasi tomonidan çiqarilgan va darhol blokbaster maqomini oldi. U «Yulduzli uruşlar»dan ham ötib ketib, keyingi ön yillikning eng köp daromad keltirgan filmiga aylandi. Film 1985-yilda, şuningdek 2002-yilda, birinçi namoyişining yigirma yilligi munosabati bilan qöşimça va özgartirilgan sahnalar bilan qayta çiqarildi.
Filmni yaratişda Spielberg özining ota-onasi ajraşgan bola sifatidagi şaxsiy tajribasiga tayandi.
3Syujet
Ertalab kiçik böylari sayyoraliklar guruhi Kaliforniya örmonida ösimlik namunalarini yiğiş uçun tunda Yerga…
Ertalab kiçik böylari sayyoraliklar guruhi Kaliforniya örmonida ösimlik namunalarini yiğiş uçun tunda Yerga keladi. Ulardan biri Sан-Fernando-Vèli hududidagi uzoq çiroqlarga qiziqib, guruhdan ajralib qoladi. Şu zaum AQŞ hukumati agentlari paydo bölib, qörqib ketgan jonzotni quvib boşlaydi. Sayyoraliklar agentlar ularni topgunça kutmay uçib ketişga majbur böladi va yagona aʼzosini ortda qoldiradi. Agentlar örmonni tintayotgan paytda, jonzot ön yaşar Elliott Teylorning oilasiga tegişli saraya yaşirinadi. Dastlab jonzotdan qörqqan, u qoçib ketgaç, Elliott ertasi kuni uni öziga qaytariş uçun Reeseʼs Pieces konfetlaridan iz qoldiradi va uni xonasiga olib kelib yaşiradi.
Ertasi kuni ertalab Elliott maktabga bormaslik uçun kasallikka öxşatadi va jonzot bilan öynaydi, uni «E.T.» deb ataydi. Köp ötmay Elliott E.T.ni katta akasi Maykl va yetti yaşar singlisi Gerti bilan taniştiradi. Ular E.T.ni mehnatkaş, yolğiz onasi Meriʼdan sir saqlaşga rozi böladi. Bolalar sayyoralikdan uning kelib çiqişini söraganda, E.T. telekinetik qobiliyatini namoyiş etadi: bir neçta şarlarni kötarib, öz sayyora tizimini körsatadi, keyinroq esa quruq xrizantemani tiriltirib, Elliottning barmoğidagi kesikni bir zumda davolaydi. Elliott jonzotga yaqinlaşgan sari uning fikrlarini va his-tuyğularini sezişni boşlaydi, şu bilan birga E.T. boşqa xonada tasodifan soyabonni oçib yuborganida qörqib ketadi.
Maktabda Elliott spirtli içimlik taʼsiriga tuşadi, çunki uyda E.T. pivo içib, televizor köradi. E.T.ning uyga qaytiş istagini his qilgan Elliott tasodifan biologiya darsida tahlil qilinişi kerak bölgan qurbaqalarni qöyib yuboradi, boşqa bolalarni ham unga ergaşişga undaydi, şuningdek unga yoqqan qizga öpiç qöyadi, çunki E.T. «Sokin odam» (1952) filmida Jon Ueyn bilan Morin ÖXara öpişayotganini tomoşa qiladi. Şu xatti-harakati uçun Elliott direktor kabinetiga çaqiriladi. Bak Rojers haqidagi komiksdan ilhomlangan E.T. aloqa qurilmasi yordamida yordam çaqirişga qaror qiladi va Teylorlar uyidan topilgan turli qismlardan özi uçun uy qurilmasini yasamoqçi böladi. E.T. ayni paytda ingliz tilini örganadi va bolalardan qurilma yasaşda yordam berişni söraydi. Bolalar yetişmayotgan qismlarni topişga rozi böladi, agentlar ularning sayyoralikni yaşirayotganidan gumon qilayotganini bilişmaydi.
Xellouin kuni bolalar E.T.ni arvohga öxşatib niqoblaydi va Elliott uni yaşirinça örmonga olib boradi, u yerda ular sayyoraliklar bilan aloqa qiliş uçun qurilmani örnatadi. Elliott E.T.dan Yerda özi bilan qolişni iltimos qiladi, lekin uxlab qoladi va ertasi kuni ertalab örmonda yolğiz uyğonadi. U taşvişlangan oilasi oldiga qaytadi, Maykl esa E.T.ni qidiradi va uni ariq yonida rangi oqarib, holsiz yotgan holda topadi. U E.T.ni uyga olib keladi, u yerda Elliott ham kuçsizlanib boradi. Ular hukumat agentlari uyga bostirib kirib, uyni karantinga olişidan oldin jonzotni Meriʼga oşkor qilişadi. Yetakçi agent Kis Elliottdan E.T.ni qutqarişda yordam berişni söraydi va bolaligidan sayyoraliklar bilan uçraşişni orzu qilganini, E.T.ning kelişini haqiqiy möjiza deb hisoblaşini aytadi. Biroq Elliott va E.T. örtasidagi ruhiy aloqa susaygan sari, E.T. öladi, Elliott esa normal holatiga qaytadi. Ölik sayyoralik bilan yolğiz qolgan Elliott unga bölgan mehrini ifodalaydi va uning yuragi yorqin nur taratadi, natijada E.T. tirilib, kuçini tiklaydi. E.T. Elliottga qavmlari qaytib kelayotganini xabar qiladi.
Elliott va Maykl E.T. bilan velosipedlarda qoçib ketadi, Maykl döstlari esa ularga quvayotgan agentlardan qoçişda yordam beradi. Blokpostga yaqinlaşganda E.T. bolalarni havoga kötaradi va ularni xavfsiz qilib örmonga qöndiradi. E.T.ning kemasi yetib keladi va u Maykl bilan Gertidan xayrlaşadi, Gerti esa E.T.ga avval tiriltirgan öşa xrizantemani beradi. Elliott közlarida yoş bilan E.T.dan qolişni iltimos qiladi, lekin u yorqin barmoğini Elliottning peşonasiga qöyib, unga doim yonida bölişini aytadi. Bolalar, Meri va Kis E.T. kemaga çiqib, osmonda kamalak qoldirib, kosmosga uçib ketayotganini kuzatadi.
4Mukofotlar va nomzodliklar
1982 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşining eng yaxşi film uçun mukofotiga…
1982 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşining eng yaxşi film uçun mukofotiga nomzodlik.
1983 — 4 ta «Oscar» mukofoti:
— eng yaxşi original musiqa (John Williams);
— eng yaxşi ovoz (Robert Knudson, Robert Glass, Don DiGiromo, Gene Cantamessa);
— eng yaxşi ovoz effektlari montaji (Charles L. Campbell, Ben Burtt);
— eng yaxşi vizual effektlar (Carlo Rambaldi, Dennis Muren, Kenneth F. Smith). Bundan taşqari, film «Oscar»ga yana 5 ta toifada nomzod bölgan: — eng yaxşi film (Steven Spielberg, Kathleen Kennedy); — eng yaxşi rejissyor (Steven Spielberg); — eng yaxşi original ssenariy (Melissa Mathison); — eng yaxşi operator ishi (Allen Daviau); — eng yaxşi montaj (Carol Littleton).
1983 — BAFTA mukofoti: — eng yaxşi musiqa (John Williams). Şuningdek, 11 ta nomzodlik: — eng yaxşi film (Steven Spielberg, Kathleen Kennedy); — eng yaxşi rejissyor (Steven Spielberg); — eng yaxşi ssenariy (Melissa Mathison); — boş rolda eng yaxşi yangi aktyor (Henry Thomas va Drew Barrymore); — eng yaxşi operator ishi (Allen Daviau); — eng yaxşi montaj (Carol Littleton); — eng yaxşi grim (Robert Sidell); — rassom va dekoratorning eng yaxşi ishi (James Bissell); — eng yaxşi ovoz (Robert Knudson, Robert Glass, Don DiGiromo, Gene Cantamessa, Charles L. Campbell); — eng yaxşi maxsus vizual effektlar (Carlo Rambaldi, Dennis Muren).
1983 — 2 ta «Oltin globus» mukofoti: — eng yaxşi dramatik film uçun; — eng yaxşi original musiqa uçun (John Williams). Şuningdek, 3 ta nomzodlik: — eng yaxşi rejissyor (Steven Spielberg); — eng yaxşi ssenariy (Melissa Mathison); — yangi yulduz (Henry Thomas).
1983 — 5 ta «Saturn» mukofoti: — eng yaxşi ilmiy-fantastik film; — eng yaxşi ssenariy (Melissa Mathison); — eng yaxşi musiqa (John Williams); — eng yaxşi maxsus effektlar (Carlo Rambaldi, Dennis Muren); — eng yaxşi poster (John Alvin). Lenta yana 3 ta toifada nomzod bölgan: — eng yaxşi rejissyor (Steven Spielberg); — eng yaxşi aktyor (Henry Thomas); — eng yaxşi yordamçi aktrisa (Dee Wallace).
1983 — «Young Artist» mukofotining 4 ta toifasi: — eng yaxşi oilaviy film; — eng yaxşi yoş aktyor (Henry Thomas); — eng yaxşi yordamçi yoş aktyor (Robert MacNaughton); — eng yaxşi yordamçi yoş aktrisa (Drew Barrymore).
1983 — «David di Donatello» mukofoti, eng yaxşi xorijiy rejissyor uçun (Steven Spielberg).
1983 — 3 ta «Grammy» mukofoti: — kino yoki televideniye uçun eng yaxşi original musiqa albomi (John Williams); — eng yaxşi instrumental kompozitsiya (John Williams, «Flying Theme»); — eng yaxşi instrumental yozuv aranjirovkasi (John Williams, «Flying Theme»).
1983 — eng yaxşi xorijiy film uçun «Cesar» mukofotiga nomzodlik (Steven Spielberg).
1983 — AQŞ Rejissyorlar gildiyasining eng yaxşi rejissura uçun — badiiy film toifasidagi mukofotiga nomzodlik (Steven Spielberg).
1983 — AQŞ Ssenaristlar gildiyasining eng yaxşi original drama uçun mukofoti (Melissa Mathison).
1983 — «Hugo» mukofotiga eng yaxşi dramatik taqdimot uçun nomzodlik (Steven Spielberg, Melissa Mathison).
1994 — film AQŞ Milliy film reestriga kiritildi.
2003 — klassik film eng yaxşi DVD naşri uçun «Saturn» mukofoti.
5Davomi
Davom yaratiş imkoniyati körib çiqilgan bölsa-da, Spielberg bunga qarşi…
Davom yaratiş imkoniyati körib çiqilgan bölsa-da, Spielberg bunga qarşi çiqdi.
Natijada 2019-yil 28-noyabrda Comcast kompaniyasi tomonidan yaratilgan «Bayram uçraşuvi» nomli qisqa metrajli davomi çiqdi. Unda E.T. katta bölgan Elliott bilan (uni yana Henry Thomas ijro etgan) uçraşadi va u bilan oilasi davrasida Rojdestvoni ötkazadi.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Инопланетянин (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.