Evangelion: 2.0 You Can (Not) Advance

Rebuild of Evangelion tetralogiyasining ikkinçi qismini tayyorlaş uning prologi "Evangelion 1.11: Ty (ne) yolğiz" bilan bir vaqtda boşlangan. Boş rejissyor va ssenarist Hideaki Anno 2007-yil martiga kelib, yaʼni birinçi filmning Yaponiyada prokatga çiqişidan olti oy oldin, ssenariyning dastlabki variantini yozib bölgan edi. Şu variant asosida Shinji Higuçi asosiy sahnelar uçun rasqadrovka tayyorlagan. Biroq Studio Khara jamoasining boşqa xodimlari bilan keyingi işlaş "Evangelion 1.11: Ty (ne) yolğiz" animatsiyasini yaratişdagi qiyinçiliklar tufayli öşa paytda keçiktirilgan va Anno bu tayyorgarlikka faqat 2007-yil oktabrida qaytişga muvaffaq bölgan, garçi dastlab işlab çiqariş jarayonida tanaffus qilişni rejalaştirmagan edi.

Ssenarist loyihaning asl ğoyasiga köra, butun Rebuild of Evangelion ni 1995-yildagi "Evangelion" serialini asosiy syujet çiziği va xronologiyasini saqlagan holda kinematografik formatga oddiy ögiriş deb hisoblagan. Bu holda vizual qatorni öşa paytga kelib rivojlangan kompyuter grafikasi vositalari yordamida yaxşilaş nazarda tutilgan, çunki asl serial yaratilayotganda Gainax studiyasi moliyalaştiriş, xodimlar yetişmasligi va işlab çiqariş muddatlarining çeklanganligi bilan jiddiy muammolarga duç kelgan edi. Biroq "Evangelion 1.11: Ty (ne) yolğiz" ustida işlaşda Anno, uning sözlariga köra, kanonga töliq amal qiliş filmning keyingi qismlariga tomoşabin qiziqişiga salbiy taʼsir qilişi mumkinligini anglay boşlagan. Bu muammoni yengiş uçun u syujet çiziğiga fanservis elementlari bilan butunlay yangi qahramon kiritişga va uning yordamida asl fabulani biroz özgartirişga qaror qilgan. Rejissyor-postanovçi Kazuya Tsurumaki xotiralariga köra, aynan şu paytda filmlarga Yaponiya asarlarining anʼanaviy "jo-ha-kyū" (yap. 序破急, lit. "muqaddima — buziliş — tezlaşiş") syujet konsepsiyasi asosida nom beriş qaror qilingan. Şunday qilib, ikkinçi film tarixning rivojlanişida "buriliş nuqtasi" bölişi kerak edi, bunga esa yangi qahramon — öşa paytda Mari Illastriyas Makinami (yap. 真希波・マリ・イラストリアス, Makinami Mari Irasutoriasu) deb nomlangan qahramon yordam berişi lozim edi. Uning ismi Hideaki Annoning rafiqasi Moyoko manga asarlaridan birining qahramonidan olingan edi. Biroq bu personaj mualliflar jamoasi tomonidan faqat epizodik qahramon sifatida körilgan: ikkinçi qismda u faqat qisqaça eslatib ötilişi va dialoglarni talab qiladigan sahnalarga ega bölmasligi, uçinçi filmda esa rivojlanişi kerak edi. Bunday yondaşuv filmning prodyuseri Toşimiçi Otsuka uçun qabul qilinmadi; u Mari ekran vaqtini oşirişni talab qildi, çunki bu filmning tijoriy jozibadorligini oşiradi va uning tasvirlari bilan suvenir mahsulotlarini keyinçalik işlab çiqariş imkonini beradi. Anno dastlab yangi qahramonni şakllangan sozlamaga bunday keskin va radikal tarzda kiritişga qarşi çiqqan, çunki u asl serialning asosiy ğoyalaridan haddan taşqari çetga çiqib ketişdan qörqqan. Ammo bir neça mulohazadan söng va "Evangelion 1.11: Ty (ne) yolğiz" filmining prokatdagi muvaffaqiyati fonida u syujetni qayta körib çiqişga va Marini, uning sözlari bilan aytganda, "«Evangelion» tarixini özgartiradigan rol"ga ajratişga rozi bölgan.

Vaziyatni tuzatiş uçun Hideaki Anno mavjud işlanmalarni töliq qayta körib çiqişga qaror qilgan, bu yangi qahramon kiritilişi mumkin bölgan qöşimça sahnalarni ajratiş uçun kerak edi. Natijada 1995-yil serialining 8-dan 23-qismigaça bölgan qismni qamrab oluvçi ssenariy töliq qayta yozildi. Şu bilan birga Anno 1995-yildagi serial işlab çiqarilişida ham qatnaşgan ssenarist Yoji Enokido yordamiga murojaat qildi, çunki u erişiş uçun hamkasblaridan syujetning mumkin bölgan rivojlaniş variantlari böyiça iloji boriça köproq fikr oliş kerak deb hisobladi. Biroz vaqt ötib Anno Marining obrazi haqida, dizaynerlar tomonidan yaratilgan eskizlardan taşqari, heç qanday tasavvurga ega emasligini tuşundi. Fikriy tupikdan çiqiş uçun Enokido yangi ssenariy variantidagi kamçiliklar röyxatini tuzdi, bunda birinçi manbaning "qisqaça bayon atmosferasini" saqlab qolgan sahnalarga alohida eʼtibor qaratildi. Uşbu hujjat tezislari asosida boş rejissyor Atami şahridagi onsen-mehmonxonalardan birida bir neça kun davom etadigan yiğiliş ötkazişni rejalaştirdi. Unga Tsurumaki, Enokido, şuningdek ikkinçi rejissyor Masayuki va uning yordamçisi Ikki Todoroki taklif etildi. Anno, şuningdek, filmning mumkin bölgan yakuni böyiça hamkasblarining fikrlarini tinglaşni rejalaştirgan, çunki u özining ikkita ğoyasidan norozi edi, ular kerakli darajada radikal özgarişlarni talab qilmas edi. Kun tartibidagi qöşimça savol Toşimiçi Otsukaning iltimosiga köra dastlabki ssenariyni qisqartiriş bölişi kerak edi: rasqadrovkada çiqqan 130—140 daqiqalik ekran vaqti byudjetda közda tutilgan 120 daqiqagaça qisqartirilişi lozim edi.

Atamidagi yiğiliş uç kun davom etdi. Tsurumakining sözlariga köra, öşa vaqtda Anno oçiqdan-oçiq passiv pozitsiyani egallagan; u muhokama uçun faqat umumiy tezislarni taklif qilib, aniq takliflar olişni xohlagan, bu esa qaror qabul qilişni ança sekinlaştirgan. Anno filmda albatta bölişi kerak bölgan meta-voqealar röyxatini taqdim etiş talabini ham rad etgan. Hatto yangi qahramonni syujetga butunlay maʼnosiz personaj sifatida kiritiş taklif qilingan, qahramonning turi bilan boğliq muammoni keyingi filmlarga qoldirib, ammo bu variant Anno tomonidan darhol rad etilgan, çunki u qahramonning xarakter xususiyatlarini töğridan-töğri Rebuild of Evangelion ning umumiy syujetiga singdirişni xohlagan.

Enokido va Tsurumaki taʼkidlaşiça, yiğilganlar hayratlanarli darajada, barça takliflarda Marining asl asardagi asosiy ayol qahramonlar — Rey Ayanami, Aska Lenkli Soryu va Misato Katsuragi vazifalarini takrorlaşi muqarrar ekanini körişgan. Buning oldini qisman oliş uçun markaziy obraz bölgan Sindzi Ikari bilan yaqin özaro munosabatlar örnatmaslikka qaror qilingan. Enokidoning fikriça, Marini kiritiş bilan boğliq muammo Reyning va Askaning juda xilma-xil juftligi tufayli yuzaga kelgan, ular "garem anime arxetipiga amal qilgan va ikkalasi birgalikda yoş tomoşabinlarning barça istaklarini qondirişga qodir bölgan". Rey "bolalikdagi begona bölmagan döst" tipiga ega bölgan va "ona obraziga biroz öxşagan", Aska esa aksinça, "ekzotik amerikalaşgan qiz" bölgan. Mari mengekko körinişida tasvirlangani va uning ingliz kelib çiqişi nazarda tutilganini hisobga olib, boşqa anime asarlaridagi şunga öxşaş klişe obrazlar böyiça takliflar ilgari surilgan. Bundan taşqari, uni "neytral, begunoh qiyofali" qiliş, xuddi "Malika-ritsar" mangasidagi Safir kabi, yoki Reyning va Askaning baʼzi xususiyatlarini miko sifatida birlaştiriş taklif qilingan — Askadan çuqurroq fikrlovçi, Reyga qaraganda esa köproq ijtimoiylaşgan.

Anno özi ikkinçi filmni dastlabki ğoyasiga köra, asosan Askaga qaratilgan deb hisoblagan; unga boşqalar bilan munosabatlari haqida asl nusxaga nisbatan qöşimça sahnalar berilişi kerak edi. Biroq bu yondaşuv Kazuya Tsurumakining eʼtirozini uyğotdi, u "serialning yakunlarini faqat umumlaştirib tölaqonli film suratga oliş mumkin emas" deb taʼkidlagan. Şu nuqtai nazarni hisobga olib, bu qahramonni Todzi Suzuxara örniga "Yeva-03" sinov pilotiga aylantiriş taklif qilingan, bu esa Askani vaqtinça syujetdan çiqarib, uning iştirokidagi sahnalarni Marilarga beriş imkonini bergan. Bu taklif asl nusxadagi "Kaoru-Todzi-Mari" uçligidan faqat ikki qahramonni töliq oçiş mumkinligi va uçinçisini epizodik rolga ötkaziş kerakligi haqidagi manga muallifi Yoşiyuki Sadamotoning fikriga asoslangan edi. Bu safar eʼtirozni Ikki Todoroki bildirdi, lekin aynan şu qaror oxir-oqibat Anno tomonidan tasdiqlandi. Boş rejissyorning sözlariga köra, bu yeçim unga töliq mos keldi, çunki uning fikriça, bu qahramonlarning mavjud xarakterlarida va sahnalarning mohiyatida özgarişlarga olib kelmagan. Tsurumaki taʼkidlaşiça, mualliflar "tomoşabinni asl nusxada Todzi yöqotilganda sezgan öşa şok holatida qoldirişni" xohlaşgan. Askaning motivi sifatida esa Rey bilan maişiy raqobat tanlanib, uning asotsialligini çuqurlaştiriş uçun "Yeva-02" pilotini Ryodzi Kadzi uçun romantik his-tuyğulardan mahrum qiliş qaror qilingan.

Kulminatsion sahna sifatida 20-qismda sodir bölgan Zeruil fariştasining hujumi tanlangan, u Reyning qurboni evaziga töxtatilişi rejalaştirilgan edi, bu qurbonlik Sindzining hayotini saqlab qolgan bölar edi. Marining bu sahnada esa avval Askaga tegişli bölgan "Yeva-02" ni boşqarişi kerak edi, ammo sozlama içida nizo paydo böldi: bu robotni Askadan boşqa heç kim boşqara olmasdi. Öşa paytda ikki pilotning birgalikdagi boşqaruvi sahnasini yaratiş yoki Askani ongsiz holatda robotga ötqazib, psevdopilot tomonidan boşqarilişi kerak degan qaror qabul qilingan, ammo ança keyinroq jang baribir Marini nazarda tutgan holda özgartirildi. Anno Askaning ismini ham Lenkli Soryudan Lenkli Sikinamiga (yap. 式波・アスカ・ラングレー, Şikinami Asuka Rangurē) özgartirişga bordi, bu tomoşabinlarga ular oldida boşqaça sozlama turganini bildiriş va ularni yaşirin maʼnoni izlaşga undaş ğoyasi bilan qilingan. Asl serialning boşqa qahramonlari ham qiyofa xususiyatlarida alohida özgarişlarga uçradi, ularga Yoşiyuki Sadamoto mangasidan ayrim yönalişlarni kiritiş qaror qilingan.

Xronometraj masalasida Sindzi iştirok etmagan yoki markaziy syujet çiziğiga bevosita aloqasi bölmagan barça kundalik sahnalarni qisqartiriş qaror qilingan — bu asosan Misato Katsuragiga tegişli edi. Qisqartirişlardan söng mantiqiy notekisliklarni bartaraf etiş jarayoni boşlandi. Xususan, Enokido Askaning xarakterini filmdagi rivojlanişi juda tasodifiy körinişi mumkin deb hisobladi va şu sababli bu qahramonning Sindzi bilan birgalikdagi sahnasini kiritişni taklif qildi, toki uning xarakterining barça tomonlari aniq namoyon bölsin. Şuningdek, materialni qisqartiriş uçun xristian mifologiyasiga metaforik işoralarni kamaytiriş kelişib olindi.

Yiğilişdan söng Toşimiçi Otsukaning talabiga köra, qahramonlarning ölimisiz ijobiy yakun talab qilingani uçun, Anno Enokidoning taklifini maʼqulladi: Reyni Sindzi qutqaradi, aksinça emas. Bu yangilik Tsurumaki tomonidan ijobiy qabul qilinmadi, çunki u uçinçi filmda asl serialning sönggi qismlarida mavjud bölgan Reyning boşqa versiyasini rivojlantirişni rejalaştirgan edi; u filmni Uçinçi zarba boşlanişi bilan yakunlaşni taklif qildi, toki keyingi hikoya uçun variantlar saqlanib qolsin.

Şunga qaramay, animatsiya suratga oliş boşlangandan keyin ham Anno ssenariy ustida işlaşni davom ettirdi, uning umumiy versiyalar soni oxir-oqibat qirqdan oşdi. Bu Masayuki va Tsurumaki rejissyorlar uçun qiyinçilik tuğdirdi: 2008-yil sentabriga kelib ular hali ham keyingi syujet variantining yakuniyligiga işonç hosil qilmagani uçun rasqadrovka qila olmayotgan edi. Tsurumakining sözlariga köra, final sahnaga javobgar bölgan u Sindzining xatti-harakatini noaniq qahramon sifatida tuşungan, Annoning qaraşi esa tamomila boşqaça bölib, u "Yeva-01" pilotini juda bolalarça, öjar va qatʼiyatli, lekin özidan boşqa fikrlarni eʼtiborga olmaydigan deb hisoblagan. Tsurumaki bunday yondaşuv boş qahramonning muayyan harakatlarining sabablarini tuşuntirişda jiddiy qiyinçiliklar tuğdirişi mumkinligini baholab, final sahnani ikki xil talqin qiliş mumkin bölgan tarzda taqdim etişga qaror qildi, bu esa Annoga maʼqul keldi. 2008-yil yangi yil bayramlarida Anno Tsurumakini Tokio-3 prototipi sifatida işlatilgan joyda ssenariyning barça muammoli nuqtalarini hal qiliş uçun Hakonega taklif qildi va 2009-yil 18-yanvarda, filmning kinoteatrlarda namoyiş etilişi boşlanişiga bir yarim oydan kam vaqt qolganda, Studio Khara xodimlariga yakuniy qölyozma taqdim etildi.

Tsurumaki qayd etişiça, ikkinçi film ustida işlaş davomida uning taassurotiga köra, ssenarist sifatida Anno "induktiv emas, balki deduktiv xulosalardan" foydalangan, yaʼni filmning yakuniy natijasi haqida, uni syujet çiziqlari bilan olib keliş uçun, aniq ğoyaga ega bölmagan, balki bir sahnaning unga yoqqan variantidan boşqasiga ötib, ularni syujet davomida birlaştirib borgan. Buni Anno ham tasdiqlagan: u har kuni kör-körona yakuniy işga kirişi mumkin bölgan yeçimlarni qidirganini taʼkidlagan. Şunga qaramay, Annoning sözlariga köra, "Evangelion 2.22: Ty (ne) proydyoş" ustida işlagan butun davr mobaynida u Marining paydo bölişi keltirib çiqargan barça muammolarni hal qila olmagan, ammo yakuniy natijadan mamnun bölgan.

1995-yildagi asl serialga nisbatan Hideaki Anno har bir pilotning kontakt kostyumi dizaynida kiçik özgarişlar qilişga qaror qilgan, odatiy rang uyğunligini saqlab qolgan holda. Mari uçun esa maxsus kostyum öylab topilgan: u uning dastlabki robotining Yevropa-Rossiya birlaşgan hududiga biriktirilganligini aks ettirgan va RT-2 raketalari hamda Eurostar uçun işlatiladigan rang qöşimçalaridan iborat bölgan. Şuningdek, robotlarning taşqi qiyofasi ham biroz özgartirilgan, ularning tasvirlari maʼlum proporsiyalarga keltirilgan, "Yeva-02" ning boşi şakli esa töliq özgartirilgan. Xonalar dizaynini yaratiş jarayonida dizayner Takaski Vatabe dastlab yagona nuqtaga yönalgan xarakterli perspektivaga ega kompyuter uç ölçamli modelini yaratgan, unga keyinçalik qalam bilan mayda detallar qöşilgan, söng böyaş amalga oşirilgan, bunda uşbu elementlarning katta qismi olib taşlangan. Şunga qaramay, tadqiqotçilar Stefan Rikeles va Tomas Lamarrning fikriça, şu usul bilan fon tasvirlarida perspektivaning harakatçanligi va ularning yaşirin detallarga boyligi hissi erişilgan.

Odatiy vizual obrazlardan eng katta çetga çiqiş fariştalar dizayni böldi, ularning har biri töliq qayta körib çiqilgan — Annoning rejasiga köra, bu ularning harakatlarini animatsiyada kompyuter grafikasi yordamida işlatiş maqsadida qilingan. Filmning boşida Mari bilan jang qiladigan fariştani yaratiş uçun 2006-yilning özidayoq mangaçi Mohiro Kito maxsus taklif qilingan, çunki boş rejissyorga uning Shadow Star va Bokurano dahşat asarlaridagi uslub yoqqan edi. Kito öz eskizlarini bölajak kompyuter modellaştiriş uçun yengil şaklda bajargan, ammo bandligi tufayli harakatlarni işlab çiqişga ulgurmagan va tugallanmagan işlanmalarni Studio Khara ga topşirişga majbur bölgan. Askaning kelişi paytida paydo böladigan yettinçi farişta qahramonning havodan desantlanişi orqali yöq qilinadigan sahna uçun maxsus yaratilgan, uning qiyofasi asosi esa 1970-yilgi Osakadagi Jahon körgazmasida Toşiba kompaniyasi pavilyonidagi kabi geometrik şakllarga asoslangan. Sakkizinçi farişta, aksinça, serialdagi analogiga asoslangan, ammo dizayner Mahiro Maeda unga kipriklar qöşgan. Öninçi farişta Zeruil esa farişta va odam uyğunligi sifatida öylangan bölib, Kamen Rider tokusatsu asaridagi yovuz qahramonlarni eslatişi kerak edi. Biroq vaqt yetişmasligi sababli Zeruil uçun farişta körinişida modellaştiriş va harakatni işlab çiqiş amalga oşirilmagan, şu sababli filmga Reyni yutib yuborgandan keyingi faol kadrlar, odamga öxşaş harakatlar bilan kiritilgan.

Oldingi film "Evangelion 1.11: Ty (ne) yolğiz" da bölgani kabi, filmning rejissyorlari kompyuter grafikasi yordamida animatsiya yaratişga alohida eʼtibor qaratdilar, şu bilan birga bölajak "Evangelion 2.22: Ty (ne) proydyoş" ning birinçi sahnasini anʼanaviy çizma animatsiya usullaridan foydalanmasdan taqdim etişga qaror qilindi. Hideaki Annoning sözlariga köra, filmning birinçi sahnasi bölgan Mari va farişta örtasidagi bu jang studiya tomonidan bunday animatsiya formati va yangi texnik uskunalar imkoniyatlarini sinaş maydoni sifatida qabul qilingan. Bunda fon tasviri "total animatsiya" usulida yaratilgan. Dastlab Anno bunday tajribalar uçun suratga oliş guruhida yetarli vaqt bölişini taxmin qilgan, ammo turli nomlari aytilmagan sabablarga köra jamoa ajratilgan muddatlarga siğdira olmagan, sahna esa qisqartirilgan va baribir çizma tasvirlar va portlaşlarning kompyuter maxsus effektlari bilan töldirilgan. Annoning fikriça, yakuniy natija dastlabki ğoyadan uzoq bölgan, qismlardan yiğilgan videoqator esa uning nazarida muvaffaqiyatsiz deb baholangan.

Oldingi filmga nisbatan boş rejissyor robotlarning harakat modellarini, ham yurganda, ham yugurganda, qayta işlab çiqmoqçi bölgan, ular kompyuter animatsiyasi vositalari bilan hisoblanişi kerak edi. Biroq loyihaning qimmatlaşib ketmasligi uçun jang sahnalari soni va ulardagi qöl mehnatining nisbati özgartirilgan. Şunday qilib, dastlabki ğoyaga qaramay, filmning animatsiyasi asosi "Evangelion 1.11: Ty (ne) yolğiz" dagidek çizma va kompyuter animatsiyasi uyğunligidan iborat bölib qoldi, kompyuter animatsiyasi esa asosan faqat fariştalar uçun işlatilgan.

Boş rejissyorning sözlariga köra, videoqatorga ongli ravişda ovqatlaniş va maşinalarda sayohat qiliş köplab sahnalar qöşilgan, çunki Anno bu usul bilan hayotda bu jarayonlar haqidagi özining qayta tuşunişini aks ettirmoqçi bölgan, bu esa uning dunyoqaraşi özgarganini körsatadi, şunda u Rebuild of Evangelion ni özi ham tubdan yangi asar sifatida qabul qila olsin. Askaning "Yeva-03" tomonidan egallaniş sahnasi içki senzuradan ötkazilgan, çunki qahramonni ignalar bilan teşiş va terisini şiliş, plastinatsiya natijasiga öxşatiş nazarda tutilgan edi, Shinji Higuçi fikriça, bu "ölimdan ham yomon" va haddan taşqari şafqatsiz deb topilgan. Xuddi şunday, Reyni yutib, uning qiyofasini olgan Zeruil bilan jang sahnasida faqat "Yeva-01" ning masofaviy hujumlari tasviridan foydalaniş qaror qilingan, çunki rejissyorlar qiz tanasini uriş muqaddaslikni buziş deb hisoblaşgan.

Ssenariyning barqaror bölmaganligi sababli, filmni özaro bölib olgan rejissyorlar uzoq vaqt davomida öz rasqadrovka variantlaridan foydalanganlar, uning yakuniy varianti esa faqat 2009-yil 28-fevralda, ovoz yoziş boşlanişidan oz oldin Higuçi tomonidan tuzilgan. Şunga qaramay, seyyoralar ovoz yozganidan keyin ham animatsiya böyiça rejissyor yordamçisi va boş personaj dizayneri Yoşiyuki Sadamoto Annoni tanqid qilib, uni Marining ekrandagi vaqti kamligida ayblagan, bunga javoban boş rejissyor u iştirok etgan sahnalarni qöşimça kengaytirişga rozi bölgan. Rad etilgan sahnalardan yozilgan dialoglardan foydalaniş yoki ovoz yölakçasini töliq olib taşlaş taklif qilingan, ammo oxir-oqibat konstruktivroq yeçim sifatida filmga treylerdagi bir sahnani qayta işlaş, undan Todzi Suzuxarani olib taşlaş deb topilgan. Şuningdek, asosiy material yoki çiqarilişdan oldin uni işlab çiqiş uçun vaqt yetişmasligi holatida işlatiş uçun Studio Khara tomonidan suratga olingan, ammo rejissyorlar u yerda körsatilgan maʼlumotlarni syujetni umumiy tuşuniş uçun muhim emas deb hisoblaganliklari sababli işlatilmagan sahnalar ham qolib ketgan.