Harry Potter va Ajal tuhfasi: 1-qism

«Harry Potter and the Deathly Hallows: Part I» (ingl. Harry Potter and the Deathly Hallows: Part I) — fentezi-sarguzaşt filmi, Garri Potter haqidagi ettinçi film va Joan Rouling romanlar seriyasining ettinçi kitobi (2007) ekranlaştirilişining birinçi qismi.

Filmning oxirgi qismi ustida suratga oliş 2009-yil 19-fevralda boşlangan va 2010-yil 12-iyunda tugagan.

Filmning xalqaro namoyiş etilgan birinçi dam oliş kunlaridagi kassa daromadi 330 million dollarni taşkil etdi, şundan 125 million dollari Şimoliy Amerikaga, 205 million dollari boşqa mamlakatlarga töğri keldi.

«Potteriana»ning ettinçi qismi umumiy kassa daromadi 960 million dollardan oşdi, bu esa filmga kinematografiya tarixidagi eng köp daromad keltirgan filmlar röyxatida 36-örinni egallaş imkonini berdi.

Ikki qismning suratga olinişi bir vaqtda olib borildi: 2009-yil 19-fevraldan 2010-yil 12-iyungaça.

Kitobni ikki qismga böliş ğoyasini ijroçi prodyuser Lionel Vigram taklif qilgan. Dévid Heyman dastlab bu ğoyaga salbiy munosabatda böldi, lekin kitobni qayta öqib, uni ssenariy muallifi Stiv Klovis bilan muhokama qilgandan söng rozi böldi.

Oldingi barça filmlarning dizayneri Styuart Kreyg sönggi ikki qismda işlaş uçun qaytdi. U şunday dedi: «Biz butunlay boşqa film yaratdik, uni köp joylarda suratga oldik. Biz ança sayohat qildik, köp dekoratsiyalar qurdik va örmonda köp vaqt ötkazdik». «Biz örmon dekoratsiyalarini qurdik va ularni haqiqiy örmonlarga aylantirdik, şuning uçun, tasavvur qilişingiz mumkinki, muammolar böldi». Kreyg birinçi qismdagi ishi uçun «Oskar» mukofotiga nomzod bölgan.

Filmning kostyumlari Jeyni Teymim tomonidan işlab çiqilgan, u «Garri Potter va Azkaban mahbusi» filmida kostyum dizayneri bölgan. Teymim Fler Delakurning töy libosi ustidagi bahslarga aralaşib qoldi. Unga 2008-yilgi Aleksandr Makkuin kollektsiyasidagi şunga öxşaş libos dizaynini köçirişda ayblaşdi. Libos haqida gapirar ekan, Teymim u «sehrgarning töy libosi bölişini xohlagani, lekin Xellouin libosi bölişini istamagani»ni aytdi.

«Garri Potter va Azkaban mahbusi» filmida işlaganidan söng, Double Negative studiyasiga Ölim sovğalari ikki qismining yakuniy montaji uçun vizual effektlar yaratiş taklif qilindi. VFX rahbari, supervayzer Tim Berk bilan yaqin hamkorlikda işlagan holda, jamoani VFX supervayzeri Devid Vikkeri va prodyuser Şarlotta Loughlan boşqargan.

Asosiy jamoaga 3D supervayzeri Rik Liri va 2D supervayzeri Şon Strenks ham kirdi. Double Negative ning birinçi qism uçun ishi zanglagan Warner Brothers logotipi va «Nora» muhitini yaratişni öz içiga oldi. Muhit yaratiş ishi Ksenofiliys Lavgud uyining muhitini yaratib bölgaç yakunlandi, uni 3D şaklda kengaytirdi va Ölim xörlarining hujum lahzasida eng yuqori nuqtaga çiqdi.

Double Negative şuningdek Ölim xörlarining tutun effektlarini yaratdi, ularning tutunsimon, suyuq, uçib yuradigan holati bilan odamlar qönganda ular örtasida «flayed man» bosqiçini kiritdi. Ular, şuningdek, töyni buzib, mehmonlarga Volan-de-Mort Sehr vazirligini egallaganini xabar qiladigan Patronusni ham yaratdilar.

Maxsus effektlar kompaniyasi Framestore oldingi filmlardagidek CGI mavjudotlarning katta qismini yaratdi. Animatsion «Uç aka-uka haqidagi ertak»ni Ben Hibon yaratdi.

Filmdagi Sehr vazirligi dekoratsiyalari Moskva metropolitenining «Revolyutsiya maydoni» bekatidan ilhomlangan.

Film bastakori Aleksandr Desplа Garri Potter haqidagi sönggi ikki qism musiqasini yaratişda Jon Uilyams, Patrik Doyl va Nikolas Huper ijodidan foydalangan. Desplа filmga musiqa ustidagi işni 2010-yil sentyabrida tugatdi, saundtrek esa filmning çiqiş sanasidan uç kun oldin, 2010-yil 16-noyabrda çiqarildi. Intervyusida bastakor saundtrekka Jon Uilyamsning Hedwiğs Theme kompozitsiyasini kiritiş haqida gapirdi. U şunday dedi: «Biz bu yozda boşlaymiz va bu bizga butun yozni oladi. Menda taʼtillar köp bölmaydi, lekin yana, bu asosli sabab bilan — saundtrek tufayli. Men Jon Uilyams tuzgan ertak mavzusidan foydalaniş uçun har qanday imkoniyatdan foydalanişni xohlardim. Aytmoqçimanki, uning musiqasi sönggi filmlarda yetarliça işlatilmagan, şuning uçun agar menda bunday imkoniyat bölsa va xronometraj ruxsat bersa, buni taşkil qilaman… Buni katta hurmat va zavq bilan qilaman». Rejissyor Devid Yeyts ham filmda Hedwiğs Theme dan foydalaniş haqida gapirib, mavzu «nostalgik yoki qandaydir tarzda ötmişni aks ettiradigan» lahzalarda bölişini aytdi. U, şuningdek, mavzu ohangi film kayfiyatiga mos kelişi uçun özgartirilişini, çunki u «buni biroz ğamgin qilişni xohlaganini» bildirdi.

Desplа özi saundtrek uçun yozgan boşqa asosiy mavzular haqida izoh berdi: «Garri, Ron va Hermiona endi yölda ekan va Volan-de-Mortning qoronğu kuçlari ularni taʼqib qilayotgani uçun ular heç qaçon bir joyda uzoq qolmaydi, doimo köçib yurişadi. Men vaziyatga yoki joyga mos keladigan mavzular yozyapman (Sehr vazirligi, Ölim xörlari va Volan-de-Mort bilan jang, Nora), personajlar mavzulari: Dobbi, Dambldor, Volan-de-Mort, Batilda Bagşot, Lavgud yoki boşqa personajlar, „Oblivation theme“ — ularning himoyasizligini yetkazadigan, şuningdek oxirigaça saqlanib qoladigan xavf hissini beradigan mavzu, şuningdek sehrli qurilmalar mavzulari („Delyuminator“, „Lokket“, „Ölim sovğalari“)». Musiqa yozuvi 2010-yil 14-avgustda boşlangan. Uçta birinçi filmda orkestr işlagan va «Ölim sovğalari»da yetakçi orkestr bölgan Konrad Pop Desplа musiqasini «hayajonli va şöx» deb atadi.

Film asosan kino tanqidçilaridan ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes saytida filmga 242 ta şarhdan 79 foizi ijobiy baho bergan. Metacritic saytida 42 ta şarh asosida 100 balldan 65 ball olgan. Translyatsiya kino tanqidçilari assotsiatsiyasi (ingl. Broadcast Film Critics Association) kartinani 100 balldan 87 ball bilan baholadi.

«Harry Potter and the Deathly Hallows: Part I» filmining jahon premyerasi 2010-yil 19-noyabrda bölib ötdi, filmning distribyutori esa hamon «Caro-Premier» edi.

Film faqat 2D va IMAX formatlarida çiqarildi.