Last Action Hero

«Last Action Hero» (ingl. Last Action Hero, sözma-söz — «Boevik qahramoni») — 1993 yilda çiqqan, rejissyor Jon Mактирнан suratga olgan Amerika fantastik komediya-boevik badiiy filmi. Filmda boş rolni Arnold Sçwarzenegger ijro etadi.

Film tanqidçilar tomonidan qattiq tanqid qilindi, lekin keyinçalik kultga aylandi, tanqidçilar esa film öz davridan ança oldinda ekanini tan olişdi.

Tina Turner «Jack Slater 3» filmining kulminatsion epizodida Los-Anjeles meri sifatida paydo böladi; u Slaterni garovga oliş vaziyatiga aralaşmaslikka köndirişga urinadi.

Danny va Slater politsiya bölimiga yetib kelganda, eşik oldida Sharon Stone özining «Basic Instinct» filmidagi personaji Catherine Tramell kiyimida sigaret tutatadi. Şundan söng qahramonlar yonidan «Terminator 2: Judgment Day» filmidagi T-1000 rolidagi Robert Patrick ötib ketadi.

Model va aktrisa Angie Everhart videoprokat dökonida sotuvçi rolida körinadi. Danny uning videoprokat dökonida işlaş uçun juda çiroyli ekanini payqaydi.

Kinoteatrga yölda haqiqiy Arnoldni qidirayotgan qöşiqçi MC Hammer Jackdan «Jack Slater 5» filmi saundtreki haqida söraydi.

Haqiqiy dunyodagi «Jack Slater IV» premyerasi paytida kinoteatrda boş qahramonlar köplab yulduzlar bilan uçraşadi, jumladan Maria Şriver (öşa paytda Sçwarzeneggerning rafiqasi), Little Richard, teleboşlovçi Lisa Gibbons, James Beluşi, Damon Wayans, Çevy Chase, Jean-Claude Van Damme va Timothy Dalton.

Dastlabki ssenariyni Zak Penn va Adam Leff yozgan, ammo Columbia Pictures uni sotib olgaç, u şu qadar tubdan qayta yozildiki, titrlarda ikkalasi ssenariy muallifi emas, balki syujet muallifi sifatida körsatildi. Penn va Leffga yakuniy variant unçalik yoqmadi, xususan, ularga sehrli oltin çipta bilan boğliq syujet liniyasi yoqmadi: ularning ssenariy variantida Dannyning kino dunyosiga qanday tuşgani tuşuntirilmagan edi.

Arnold Sçwarzenegger filmning prodyuseri bölganligi sababli, ssenariyni tasdiqlaşdan tortib reklama kampaniyasigaça işlab çiqarişning barça jihatlarini nazorat qilgan. Şuningdek, u filmning yoş reytingi PG-13 bölişini talab qilgan.

Aslida film studiyaning özi tufayli muvaffaqiyatsizlikka uçradi. Avvalo, studiya premyerani aniq 1993 yil 18 iyunga belgiladi, garçi tahlilçilar sanani köçirişni maslahat bergan bölsalar ham, çunki 11 iyunda «Jurassic Park» blokbasterining premyerasi bölişi kerak edi. Studiya rahbariyati rad etib, bu filmlar turli tomoşabinlarga möljallangan, deb asosladi. 1993 yil 1 mayda test-tomoşa ötkazildi, unda taxminan ikki yarim soatlik tahrir namoyiş etildi. Test-tomoşadagi reaksiya şu qadar halokatli böldiki, rejalaştirilgan yana bir test-tomoşa bekor qilindi. Studiya premyera sanasini yana köçirişdan boş tortdi va natijada premyeragaça qolgan butun bir oy davomida film muddatlar ruxsat bergan darajada qayta suratga olindi va qayta montaj qilindi. Butun ish premyeradan bir hafta oldin yakunlandi.

Filmning muvaffaqiyatsizligiga sönggi hissani qöşgan narsa şu böldiki, u kino tarixida SDDS ovoz formatida çiqarilgan birinçi film böldi, ammo premyera vaqtida barça kinoteatrlarda tegişli ovoz uskunasi yöq edi. Test-versiyani körganlar aktyorlarning ovozlari deyarli eşitilmasligidan şikoyat qilişdi.

Filmga bağişlangan video öyin 1993 va 1994 yillarda NES, Super NES, Sega Genesis, Game Boy, Game Gear öyin konsollari va MS-DOS uçun çiqarildi. Sega CD va Master System uçun versiyalar ham rejalaştirilgan edi, lekin oxir-oqibat ular heç qaçon çiqarilmadi. Filmni tarğib qiliş uçun işlab çiqilgan Data East mavzuli pinbol maşinasi 2016 yilda The Pinball Arcade töplamiga va uning davomi Stern Pinball Arcadeʼga ham kiritildi.

2019 yil oktabrda Sçwarzenegger, agar muxlislar tomonidan yetarli qiziqiş bölsa, «Last Action Hero» va 1994 yildagi «True Lies» filmlarining davomlarida suratga tuşişga tayyor ekanini bildirdi.

Film asosan tanqidçilardan aralaş va salbiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes saytida film 47 ta şarh asosida 34 % maʼqullaş oldi, örtaça baho 4,9/10. Metacritic saytida film 19 ta şarh asosida 100 ballik şkalada 44 ball oldi (4 ijobiy, 12 aralaş va 3 salbiy). CinemaScore söroviga javob bergan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça şkalada örtaça «C+» bahosini berişdi. Kritikanstvo saytida film 100 ballik şkalada 54 ball bilan baholandi.

Roger Ebert filmga 4 yulduzdan 2,5 yulduz qöydi va bir qança qiziqarli lahzalarga qaramay, «Last Action Hero» «puxta öylangan film emas, balkim yorqin ğoyaga öxşaydi», deb yozdi. «U Vudi Allen „Qohiraning binafşa atirgul“ filmida qilgani kabi tomoşabin bilan ekran orasidagi tösiq sirini oçmaydi va köp vaqt film özini-özi izohlab turgandek tuyuladi».

Film oltita «Golden Raspberry» mukofotiga nomzod böldi: eng yomon film, eng yomon aktyor (Arnold Sçwarzenegger), eng yomon rejissyor, eng yomon ssenariy, eng yomon yangi yulduz (Austin ÖBrien) va eng yomon original qöşiq («Big Gun»), lekin heç birini qölga kiritmadi. 1993 yilgi Stinkers Bad Movie Awards mukofot marosimida film ğalabasiz ikkita nomzodlikka ega böldi: eng yomon film va eng yomon aktyor (Sçwarzenegger). Film, şuningdek, yetti «Saturn» mukofotiga nomzod böldi: eng yaxşi fantastik film, eng yaxşi erkak roli, eng yaxşi rejissura, eng yaxşi ssenariy, yoş aktyorning eng yaxşi öyini, eng yaxşi kostyumlar va eng yaxşi maxsus effektlar uçun — yana heç narsa yutmagan holda.

Filmning muvaffaqiyatsizligi va tanqidçilar reaksiyasiga izoh berib, Jon Mактирнан şunday degan:

Dastlab bu töqqiz yoşli bolakay bilan Zoluşka haqidagi ajoyib hikoya edi. Bizda Bill Goldmanning juda yaxşi, juda jozibali ssenariysi bor edi. Ammo bu kulgili reklama maşinasi uni ilib oldi va u ahmoqona narsalar ostida kömilib ketdi. U şu yukdan juda tölib ketdi. Keyin uni montajsiz, deyarli kameradan töğridan-töğri yiğilgan holda çiqarişdi. Men suratga olişni tugatganimdan beş-olti hafta ötib kinoteatrlarga çiqdi. U kamikadzega, sababsiz ahmoqlikka aylandi. Keyin uni «Jurassic Park»dan bir hafta keyin çiqariş — Xudoyim! Bu yerdagi notöğri hisob-kitobning çuqurligini tuşuniş uçun sizga şönğin nayi kerak böladi.

Keyinçalik Sçwarzenegger filmning yomon natijalarini salbiy matbuot va Demokrat Bill Clintonning prezident etib saylanişi bilan izohladi; uning sözlariga köra, bu 1980-yillar boevik yulduzlarini past darajadagi şaxslar sifatida qabul qilinişiga taʼsir qilgan. 2017 yilda u striming xizmatlari filmga salbiy matbuot yuklamagan yangi tomoşabinlarni jalb qiliş imkonini berganini aytdi. Netflix uçun çiqarilgan uç qismli hujjatli film «Arnold» da (2023 yilda çiqarilgan) aktyor filmning muvaffaqiyatsizligi uning hayotiga qanday taʼsir qilganini esladi: «„Last Action Hero“ çiqqanda, „Terminator 2“dan keyin karyeramning çöqqisiga çiqqan edim, mening filmim dunyoda yil eng muvaffaqiyatli film bölgan edi va men qançalik xafa bölganimni aytib berolmayman [„Last Action Hero“ haqidagi salbiy şarhlardan]. Bu oğriydi. Bu hissiyotlarga tegadi. Bu uyatli. Men bir hafta davomida heç kimni körişni xohlamadim, lekin siz harakatda davom etasiz». Rejissyor Jeyms Kemeron «Last Action Hero» premyerasidan keyingi dam oliş kunlari Sçwarzeneggerga qönğiroq qilganini va bu uning «xafa bölganini eşitgan» yagona marta bölganini eslagani haqida gapirdi. Kemeron davom ettirdi: «U buni öz brendiga jiddiy zarba deb qabul qildi. Menimça, bu uni haqiqatan ham larzaga soldi».

Shane Black filmga juda tanqidiy munosabatda böldi: «Bu töliq tartibsizlik edi. Bu özini taşqariga çiqarib yuborişga harakat qilgan film edi va bu meni xursand qilgan bölardi. Ammo oxir-oqibat ular keskin, tasodifiy sahnalar töplamini yaratişdi».

Film çiqqanidan yillar ötib, u Nancy Griffinning «Hit and Run» kitobida keskin tanqid obyektiga aylandi; kitobda 1990-yillarning boşi va örtalarida Sony Pictures kinokompaniyasining boşidan keçirgan muammolari batafsil tasvirlangan edi. Uşbu bobda keltirilgan va «Last Action Hero»ning past kassa tuşumlariga oid tafsilotlar orasida quyidagilar bor edi:

Universal «Jurassic Park» premyerasini 1993 yil 11 iyunga köçirdi, bu Sony «Last Action Hero»ning çiqiş sanasini 18 iyun etib belgilagandan ança keyin edi.

Xabar qilinişiça, bu film birinçi bölib kosmik raketada reklama qilingan film bölgan, bu qöşimça 500 000 dollarga tuşgan.

May oyida körsatilgan qoralama versiya salbiy şarhlar oldi; Sony şarhlar yozilgan kartoçkalarni yöq qildi, filmga oid miş-mişlar esa halokatli bölib çiqdi, u CinemaScore şkalasida «C+» bahosini oldi.

Suratga oliş va montaj jadvali şu qadar ziç va film çiqiş sanasi — 18 iyunga şu qadar yaqin bölganki, premyeradan keyin filmga yaqin bölgan manba «[Jin] Siskel va [Roger] Ebert bizga film 10 daqiqa uzunroq ekanini aytib berişlariga yöl qöymasligimiz kerak edi», dedi.

«Jurassic Park» prokatda yetakçilikni davom ettirgani sababli, «Last Action Hero» ikkinçi dam oliş kunida 47 % ga tuşib, ikkita yangi filmdan keyin törtinçi öringa tuşdi: Sony TriStar Picturesʼning qarindoş kompaniyasidan «Sleepless in Seattle» va «Dennis the Menace».

«Last Action Hero» SDDS (Sony Dynamic Digital Sound) texnologiyasi bilan çiqarilgan birinçi film böldi. Şunga qaramay, kinoteatrlarning kam qismi yangi formatga tayyor edi va köplarida texnik muammolar yuzaga keldi. Paramount içki manbalarining xabariga köra, bu format «hali ham heç narsaga yaramaydi» (ingl. Still Doesnʼt Do Shit) laqabini oldi.

Filmdan eʼlon qilingan yakuniy moliyaviy zarar 26 million dollarni taşkil etdi.

«Last Action Hero» çiqqanidan keyingi yillarda film kuçli kult maşhurligiga erişdi. Sçwarzenegger bu filmni öz karyerasidagi eng kam baholangan film deb atadi: «„Last Action Hero“ ajoyib edi — fantastik emas, lekin kam baholangan. Hozir yanada köproq odamlar uni tomoşa qilib, „Menga bu film yoqadi“, deyişyapti. Men mualliflik huquqi böyiça tölovlarni olyapman, şuning uçun bu haqiqat ekanini bilaman. U pul olib keldi — men uçun bu doimo muhim. Çunki bu şou-biznes, şunday emasmi?». Keyinroq Charles Dance dedi: «Menimça, ular şunçaki çiqiş vaqtini unçalik yaxşi tanlaşmadi. U juda katta narsa bilan deyarli bir vaqtda çiqdi», — u «Jurassic Park»ni nazarda tutgan edi, — «lekin suratga tuşiş zavqli böldi». U Sçwarzeneggerni ham maqtadi: «Arnold juda aqlli odam, ha. Şubhasiz. Va juda kulgili va juda sezgir».