Predators

«Predators» (ingl. Predators) — Nimrod Antalning rejissyorligidagi, Alex Litvak va Maykl Finç ssenariysi asosidagi 2010-yilgi ilmiy-fantastik jangovor film bölib, «Predator» media-franşizasi doirasida suratga olingan.

Filmda Adrien Brody, Topher Grace, Alice Braga, Laurence Fishburne, Danny Trejo, Oleg Taktarov va Derek Mears boş rollarni ijro etişadi.

Syujet Yerdan öğirlangan odamlarning Predatorlarga qarşi kuraşi haqida hikoya qiladi. Predatorlar esa ularni öz jangovar mahoratini oşiriş maqsadida ovlaydi.

2009-yilda San-Diegodagi Comic-Con festivalida Rodriges aktyorlar allaqaçon tanlab bölingani va filmning asosiy elementi qahramonlar bölişini, tomoşabinlar aynan ularning yordamida hayajonli sayohatga çiqişini aytdi. U şuningdek, film nomi ikki maʼnoga ega bölişini, bir tomondan xavfli begona mavjudotlarga, ikkinçi tomondan esa ular ovlayotgan odamlarga tegişli ekanini taʼkidladi. Rodriges va Antal har bir personaj alohida-alohida ham qiziqarli körinişi uçun kuçli aktyorlar jamoasini yiğişni rejalaştirgan edi. Rodriges şuningdek birinçi filmdagi boş qahramon «Gollandçi» rolidagi kiçik, lekin juda muhim rol uçun Arnold Şvartsenegerni taklif qilişni öylagan edi.

Adrien Brody — Marko Royce rolida, Royce sobiq amerikalik askar bölib, sayyoraga taşlab yuborilgan odamlar guruhiga rahbarlik qiladi. Brody birinçi «Predator» filmidan hayratga tuşganini aytib, bu rolni öziga qiyin vazifa, Şvartsenegger qahramoni bilan keskin farq qiladigan yangi obraz yaratiş imkoniyati deb bildi. Brody obrazga mos keliş uçun 11 kilogramm muşak massasi töpladi. Biroq u filmga faqat şuni emas, balki birinçi navbatda «Pianist» filmida bölgan maʼlum intizomni olib kelganini hisoblaydi. Antal va Rodriges aktyor Şvartseneggerga öxşab qolişini istamadi, ular butunlay boşqa yönalişni tanlaşni xohlaşdi, çunki haqiqiy askarlar, yaʼni tolali va qattiq odamlar Şvartsenegger kabi bahaybat emasligini hisobga olişgan. Antal öz asarini yangi bosqiç sifatida tasvirlab, avvalgi filmni nusxalaş yoki unga taqlid qilişni istamaganini aytdi. Brody davomda iştirok etişga qiziqiş bildirdi.

Alice Braga — Izabelle Yustman rolida (komikslarda — Izabel Avigel Nissenbaum), Isroil Mudofaa Kuçlari snayperi. U razvedka missiyasi davomida öz şerigini qutqara olmagan va özini jazo sifatida, öz aybini yuviş uçun bu sayyoraga tuşgan deb his qiladi. Yagona ayol personaj sifatida Izabel tinçlik örnatuvçi rolini öynaydi: «Mening personajim ança qiziq», — deydi Braga, — «U hammani birlaştirişga, janjal va nizolarga barham berişga harakat qiladigan yagona odam, hammaga birgalikda kuçli ekanini isbotlaydi». Braga personajning xarakterini «Ichi şirin, taşqarisi qattiq peçene» deb taʼriflagan. Rolga tayyorlaniş uçun u snayper qöllanmasini örgandi va suratga olişdan oldin hamda suratga oliş davomida 6 kilogrammli Blaser R93 miltiğini kötarib yurdi.

Topher Grace — Edvin Kuşing rolida, bu şifokor göyo sayyoraga xato bilan tuşib qolgandek körinadi, lekin keyinroq maʼlum böladiki, u ruhiy kasal ketma-ket qotil ekan. Aktyor bu rolga rozi bölişni öylab körgan. Brody singari, u ham birinçi filmni juda yoqtirgan, biroq keyingi ekranlaştirişlar unçalik muvaffaqiyatli bölmagan deb hisoblagan. U Antalning yondaşuvini Ridli Skottning yondaşuvi bilan soliştirdi, Skott «Çet el» (Çujoy) umumiy personaj bilan birlaştirilgan filmlar seriyasini suratga olgan, birinçi film konsepsiyasiga sodiq qolib, uni rivojlantirib, yangi yönalişlarda harakat qilgan. Grace baʼzi tryuklarni özi bajargan, jumladan şarşaradan sakraşni ham.

Luis Ozava Çangçien — Kavakami Xandzo rolida, Inagava-kay klanidan yakuza jangçisi, ehtimol qotil vazifasini bajaradigan. U Beretta 92FS zanglamaydigan pölat pistoletiga ega (zatvor qopqoği, stvol va mayda detallar), fildiş suyagidan yasalgan maxsus dastasi va kompensatori bor. U deyarli gapirmaydi, çunki qölidagi ikki barmoğini allaqaçon yöqotgan, odat böyiça aytilgan sözlari uçun uzr sörab. Aktyor öz personajini boşqa odamni heç qanday vijdon azobisiz öldira oladigan inson sifatida tasvirlagan. Çangçien Predator bilan qiliçlar jangi sahnasida qiliçbozlik mahoratidan foydalangan. Kendo işqibozi bölgan Antal qiliçbozlik janglari tabiiy körinişi uçun qatʼiy turib olgan.

Walton Goggins — Walter Stens rolida, Sen-Kventin qamoqxonasining ölim jazosiga hukm qilingan mahkumi, uni voqealar boşlanganidan ikki kun keyin qatl etişlari kerak edi, u 38 ta qotillik va bir qator zörlaşlarda ayblangan.

Oleg Taktarov — Nikolay Sarov rolida (boşqa manbalarda — Nikolay Mixayloviç Fyodorov), «Alfa» maxsus otryadining rossiyalik harbiysi, u Çeçenistonda uruşgan, şundan söng özini nomaʼlum sayyorada topadi. Taktarov — sobiq professional sportçi, aralaş jang böyiça jahon çempioni, öz roli haqida u uçta obrazning uyğunligi sifatida gapirgan: Arnold Şvartsenegger, Jessi Ventura va asl filmdagi Bill Dyuk. U şuningdek, bu birinçi marta u amerikalik filmda ijobiy qahramon bölgan rus rolini öynayotganini taʼkidlagan. Sarov — Taktarov tuğilgan şahar Arzamas-16ning hozirgi nomi.

Mahershala Ali — Mombasa rolida, Sierra-Leone Inqilobiy Fronti ölim eskadroni jangçisi.

Danny Trejo — «Kuçillo» (Raul Ramires) rolida, meksikalik «Los Zetas» narkokartelining bandidi.

Laurence Fishburne — Roland Noland rolida, AQŞning 1-otliq diviziyasining sobiq desantçisi, begona sayyorada bir neça ov mavsumini boşidan keçirgan. Fishburne öz roli haqida şunday degan: «Bu qiziqarli rol, u Morfeydan ança farq qiladi: personaj biroz uyatçan, u aqldan ozgan, yomon xarakterli».

Filmdagi törtta begona mavjudotni Derek Mears, Cary Jones va Brian Steele ijro etgan. Steele eng yirik ikki Predator — Berserker va Falconerni öynagan. Berserker yakuniy jangda Royce bilan, Falconer esa Xandzo bilan jangda paydo böladi. Mears avvalgi filmlar seriyasidagi mavjudotni eslatuvçi Predatorni ijro etgan. Jones hayvonlarni boşqaradigan, bir juft tişli şarsimon dubulğa kiygan begona mavjudotni öynagan. U Nikolay tomonidan öldiriladi. Baʼzi sahnalarda Jonesning örnini Steele bosgan, çunki aktyorlar orasida u eng baland böyli edi.

Ssenariy

Prodyuser Robert Rodriges uçinçi qism uçun ssenariyni hali 1994-yilda işlab çiqqan, biroq loyihaga faqat 2009-yilda 20th Century Fox yaşil çiroq yoqdi. 1987-yilda «Predator» filmi ekranga çiqqandan keyin Robert Rodriges davom uçun bir neça ssenariy variantini yozgan, lekin ular kompaniyaning rejalariga mos kelmagan va qoğozdagi ish ekranda amalga oşmagan. Rodrigesning sözlariga köra, uning dastlabki ssenariylaridagi köplab elementlar Alex Litvak va Maykl Finç yozgan yakuniy variantga kirgan. 2009-yilda 20th Century Fox xodimi Alex Yang Rodrigesga «Predator» kinoseriyasining mustaqilligini tiklaş uçun uning işlanmalarini körib çiqişni taklif qildi. Dastlab Robert Rodriges filmni suratga olişni öylagan, lekin keyin faqat ssenariy va prodyuserlik vazifalari bilan çeklanişga qaror qilgan. Rejissyor örniga Nil Marshall, Maykl Dj. Bassett va Bill Dyuk (birinçi «Predator»da serjant Mak Fergyuson rolini ijro etgan) körib çiqilgan. Darren Lin Bousman va Markus Nispel filmni suratga olişga qiziqiş bildirgan. 2009-yil 1-iyulda film rejissyori sifatida Nimrod Antal rasman tasdiqlangan. MTV bergan intervyuda Rodriges film birinçi «Predator» filmining töğridan-töğri davomi bölişini xohlaganini aytgan, «Predator 2», «Çet el va Predator» hamda «Çet ellar va Predator: Rekviyem» filmlaridagi voqealarni eʼtiborsiz qoldirişi mumkin.

«Predatorlar» nomi ikki maʼnoga ega bölişi kerak, çunki u ham bega mavjudotlarga, ham ular bilan kuraşayotgan odamlar guruhiga tegişli. Rodriges özi filmni «Predatorlar» deb nomlaganini, çunki Jeyms Kemeronning «Çet el» kinoseriyasidagi davomi «Çet ellar» deb atalganini bildirdi.

Suratga oliş

Film Gavayi orollarida va Ostin şahrida (Texas ştati) suratga olingan. Butun kartina 53 kun davomida tasvirga olingan. Suratga oliş 2009-yil 28-sentabrda boşlangan. Asosiy qismi Gavayida, Kole-Kole joyida olib borilgan va 22 kun davom etgan, qolgan suratga oliş esa Robert Rodrigesning Ostindagi studiyasida, şuningdek Toğ köli joyida amalga oşirilgan. Adrien Brody rolga tayyorlaniş uçun 11 kilogramm muşak massasi töplagan va davomda iştirok etişga qiziqişini bildirgan. Suratga oliş paytida jang sahnalaridan birida Oleg Taktarov kameraga urilib, qonab ketgan. U sahnaning taʼsirçanligini oşiriş uçun suratga olişni davom ettirişni talab qilgan. Kartina 53 kun davomida suratga olingan. Dastlabki ssenariyda birinçi «Predator» filmining boş qahramoni Datç (Arnold Şvartsenegger) kamyeosi bölgan, lekin yakuniy ssenariyga bu kiritilmagan.

Musiqa

Birinçi «Predator» filmining musiqa muallifi, bastakor Alan Silvestrining qaytişi haqida miş-mişlar tarqalgan edi, lekin 2010-yil 26-fevralda Rodriges bilan «Casper bolalari» va «Gunohlar şahri» kabi filmlarda işlagan Jon Debni bu filmda ham işlaşi eʼlon qilingan.

Jahon premyerasi 2010-yil 7-iyulda bölib ötdi.

Kassa yiğimlari

Film 2010-yil 9-iyulda Amerika Qöşma Ştatlarida prokatga çiqdi va öşa kuni 10 mln dollar yiğdi. AQŞ prokatida 3-örinni egalladi, «Men, past darajadagi şaxs» multfilmi va «Twilight. Saga. Eclipse» filmidan keyin, birinçi dam oliş kunlarida esa 24,7 mln dollar yiğişga muvaffaq böldi. Xalqaro prokatda kartina 2010-yil 8-iyulda çiqqan va Buyuk Britaniya hamda Irlandiyada katta muvaffaqiyat qozongan, u yerda 6,8 mln dollar, Yaponiyada esa 6,3 mln dollar yiğilgan. Umuman olganda, kartina AQŞda 52 000 688 dollar, boşqa mamlakatlarda 75 233 701 dollar yiğdi, jami esa butun dunyo böyiça 127 234 389 dollar böldi.

Tanqid

Tanqidçilar va tomoşabinlarning şarhlari filmga asosan ijobiy baho berdi. Rotten Tomatoes veb-saytining umumiy şarhi filmga 204 ta şarh asosida 64 % baho beradi, örtaça ball 6,4 / 10. Saytning tanqidiy konsensusi şunday: «Sifatsiz davomlar qatoridan söng, bu qonli, voqealarga boy qayta işga tuşiriş franşizani uning ildizlariga qaytaradi, testosteron bilan oziqlantirilgan holda». Boşqa şarhlar agregatori Metacritic esa filmga selektiv yirik tanqidçilarning 30 ta şarhi asosida 100 ballik şkalada 51 ball berdi va «aralaş yoki örtaça şarhlar»ni körsatdi.

Filmga asosiy eʼtiroz şundan iboratki, Chicago Sun-Times kinotanqidçisi Rojer Ebert aytganidek, aktyorlar asl «Predator» filmiga xos bölgan «jim taranglikni» yetkaza olmagan.

Yuklab olinadigan öyinlar naşriyoti Çillingo Fox Digital Entertainment bilan litsenziya bitimi tuzib, rasmiy «Predators» videoöyinini iPhone, iPod touch va iPad uçun Apple App Store orqali, Mac uçun esa Apple Mac App Store orqali naşr etdi. Öyinni mustaqil öyin işlab çiqaruvçisi Angry Mob Games yaratgan va u filmning kinoteatrlarga çiqiş vaqtida tayyor bölgan.

Nimrod Antal davom ettirişni xohlaşi haqida gapirgan. Rodriges ham suratga olişga qiziqişini bildirib, Predatorlar olami bilan boğliq köplab ğoyalarga boy loyihaning katta salohiyati borligini aytgan:

Rodriges davom bölişini tasdiqlaydi:

Adrien Brody ham mumkin bölgan davomdagi roli haqida gapirib berdi:

2016-yilda 20th Century Fox studiyasi yangi kartina ssenariysi va keyingi suratga oliş uçun rejissyor Shane Blackni yolladi.