Sicario

«Sicario» (ispança: sikario, yollanma qotil) — Denis Villenyov rejissorligidagi keskin syujetli film. Film 2015-yilgi Kann kinofestivalining asosiy tanlov dasturiga tanlandi va 2015-yil sentabrida AQŞda prokatga çiqdi. Jahon kino matbuoti uni juda yuqori baholadi, yilning eng yaxşi filmlari röyxatlarining aksariyatiga kiritildi.

Arizona ştatining Çandler şahrida FQB operatsiyasi paytida SWAT guruhi bilan birga işlayotgan, öğirlangan odamlarni qidiriş böyiça agent Keyt Meyser (Emili Blant) va uning hamkori Reggi (Deniel Kaluya) qurolli qarşilikka duç keladi. Uyda garovga olinganlar yöq, lekin devorlar içida 30 dan ortiq jasad yaşirilgan (barça odamlar polietilen paketlar yordamida böğilib, azobli ölim topgan). Politsiyaçilar uy hovlisidagi garajni tintuv qilayotganda, yertöla eşigini oçişga urinişda portlaş sodir böladi va ikki politsiyaçi halok böladi. Uy taʼsirçan meksikalik tadbirkor Manuel Dias (Bernardo Saracino) nomiga yozilgan bölib, Keyt unga «yetib borişni» istaydi.

Keytning qömondoni Deyv Jennings (Viktor Garber) uni AQŞ Mudofaa vazirligining maslahatçisi va AQŞ Markaziy razvedka boşqarmasining (CIA) Maxsus operatsiyalar bölimi agenti Matt Greyver (Josh Brolin) boşqaradigan maxsus operatsiyada qatnaşişga taklif qiladi. Greyver Manuel Diasning AQŞdagi Sonora giyohvand moddalar kartelini boşqarayotganini, uning Guilermo ismli akasi va sirli amakivaççasi Faustino Alarkon — kartelning uçinçi rahbari borligini tuşuntiradi.

Samolyotda El-Paso (Texas) harbiy bazasiga ketayotganda Keyt Alehandro (Benisio Del Toro) bilan tanişadi. Bazadagi yiğilişda maʼlum böladiki, Delta guruhi iştirokida Guilermo Diasni Xuaresdan AQŞga ekstradatsiya qiliş operatsiyasi tayyorlanmoqda. Keyt Alehandro kimga işlayotganini aniqlaşga urinadi, u esa özining bir paytlar Xuaresda meksikalik prokuror bölganini, hozir esa kolumbiyaliklarga işlayotganini aytadi.

CIA kortegi Guilermoni Meksikadan olib çiqib AQŞga yetkazadi. Amerika köprigida otişma böladi, unda guruh aʼzolari köplab qurolli meksikaliklarni öldiradi. Şu orada Feniksdan kelgan, Alehandroni tanийдиган va harbiy bazada yurgan bir politsiyaçi unga tunnel haqida xabar beradi: Meksikani AQŞ bilan boğlaydigan tunnel bor, u şoşilişi kerak, çunki «3 kundan keyin barça uyalar böş böladi». Alehandro Guilermoni söroq qiladi, ehtimol şikanjadan foydalanib. Ertasi kuni butun guruh Feniksga jönab ketadi, u yerda Alehandro noqonuniy meksikalik işçilar bilan suhbatlaşadi. Reggi nima bölayotganini tuşuntirişni talab qilganda, Greyver Nogales (Arizona) atrofida ular qidirayotgan tunnel borligini aytadi. U yana operatsiyaning vazifasi kartel işlariga tartibsizlik soliş va Diasni Meksikaga borişga majbur qiliş ekanini, bu esa kartel rahbariga çiqiş imkonini berişini tuşuntiradi. Çölni yaxşi biladigan bir neça meksikalik yordamida CIA tunnelning joylaşuvini aniqlaydi.

Keyingi bosqiçda Greyver bankdan pul yuviş kanalini töxtatmoqçi böladi: bank yonida pistirma qurib, kuryerni hibsga oladi. U Keytga bankka bormaslikni ogohlantiradi, lekin u tinglamaydi, barça ötkazmalarni «kötaradi» va qariyb 17 million dollar miqdorida jinoyatçilarga tegişli mablağni topadi. Töğri, hisoblarni töldiriş (Greyver aytganidek) butunlay qonuniy edi. Jennings Keytga Greyver hamma işni töğri qilayotganini va uning usullari eng yuqori darajada maʼqullanganini tuşuntiradi. Biroq Keytga bunday usullar yoqmaydi. U çarçagan va «böşaşib» dam olişni xohlaydi.

Reggi jangovar döstini «Dikiy pony» barida taniştiradi va Keytni özining dösti Ted (Jon Bernthal) bilan taniştiradi, u ham politsiyaçi. Tanişuv Keytning kvartirasida davom etadi va ikkovi jinsiy aloqaga kirişmoqçi böladi. Ammo şu payt Keyt Tedning bilagida rangli bilaguzuk köradi (xuddi şunday bilaguzuk bilan kuryer Diasdan pullar boğlangan edi). Ted unga hujum qilib, böğmoqçi böladi. Politsiyaçi ayolni ölimdan Alehandro qutqaradi: u juda öz vaqtida, qurol bilan paydo böladi. Greyver Tedni qörqitadi va undan kartel uçun işlayotgan boşqa sotib olingan politsiyaçilarning ismlarini oladi.

Ertasi kuni ertalab Matt va uning jamoasi Diasning Meksikaga yöl olganini tasdiqlaydi. Keyt norozilik bildiradi va Greyverdan uning iştiroki umuman kerak emasligini bilib oladi: uni jamoada faqat CIA AQŞ hududida operatsiya ötkazişi uçun kerak bölgan edi. Reggi Keytni ketişni taklif qiladi, lekin u qatnaşişni xohlaydi, çunki hamma narsa qanday tugaşini bilmoqçi. Delta guruhi tunnelga hujum qiladi va u yerdagilarning hammasini öldiradi. Alehandro Meksika hududiga ötib, politsiya maşinasida giyohvand moddalarni tunnelgaça olib boradigan politsiyaçi Silvio (Maksimiliano Ernandes)ni asir oladi (Silvioning qaşşoqligidan qaraganda, u pul uçun giyohvandlik savdogarlari bilan hamkorlik qilmagan bölişi ehtimoli kam). Keyt Silvioning «Medellin» deganini eşitadi. Ayol Alehandroni töxtatmoqçi böladi, lekin u uning kökragiga (bronjiletiga) öq uzadi va AQŞga qaytişni buyuradi.

Tunneldan çiqqan Keyt Mattdan tuşuntiriş talab qiladi. U butun vaqt davomida guruh Kolumbiyaning Medellin karteliga yordam berganini tan oladi, çunki giyohvand moddalar savdosi baribir bölişini va CIAʼga maʼlum muvozanat kerakligini aytadi. U Keytga Alehandro kartel uçun emas, balki xotinini (uning boşini kesişgan) va qizini (uni kislotada çöktirişgan) öldirganlardan qasos olişga yordam bergan har kim uçun işlaşini aytadi. Lekin ular qanday dahşatli ölim topganini biliş ham Keytni sönggi paytda körgan hamma narsani qayta öylaşga majburlamaydi: butun operatsiya davomida u uning huquqiy va axloqiy jihatlari bilan band bölgan va giyohvandlikka qarşi kuraşni huquq doirasidan taşqarida qabul qila olmaydi.

Greyver boşqargan uçuvsiz uçuvçi apparat yordamida kuzatilayotgan Alehandro politsiyaçining maşinasida Manuel Diasni quvadi. Silvio uning buyruqlariga böysunadi va undan öldirmaslikni söraydi, çunki uning öğli bor. Diasning maşinasini töxtatgan Alehandro Silvioni öldiradi, Diasni oyoğidan yaralaydi va u bilan birga Alarkon villasiga yöl oladi. Diasni ölimga olib keladigan darajada yaralab, hamma qöriqçilarni otib taşlagaç, u kartel rahbarining hovlidagi oilaviy keçki ovqatiga qöşiladi. Kartel rahbari ölimdan qörqmaydi, Alehandro uning yaqinlarini öldirişi mumkinligi esa unga hatto xayoliga ham kelmaydi: u juda takabbur özini tutadi. Qisqa suhbatdan keyin Alehandro uning xotini va ikki bolasini öldiradi, söngra «Ziyofatingni tugat!» degan sözlar bilan uning özini ham öldiradi.

Ertasi kuni ertalab Alehandro Keytning kvartirasiga kirib, uning öz qurolini tahdid qilib, barça harakatlari qonun doirasida bölganini tasdiqlovçi ariza imzolaşga majbur qiladi (aks holda u Keytning öz joniga qasd qilganini sahnalaştiradi). U Keytga, uning öldirilgan qizini eslatayotganini ham aytadi. Ayol hujjatni imzolagaç, qotil unga tinç joyga, qonunlar hurmat qilinadigan yerga ketişni maslahat beradi, çunki «hozir bu yerda börilar yurti, u esa böri emas». Alehandro çiqib ketgaç, Keyt uni nişonga oladi, lekin öq uzolmaydi. Bu esa uning giyohvand kartel rahbari ustidan jismoniy «ğalabasini» ruhiy ğalaba bilan mustahkamlaydi: sodir bölgan hamma narsadan söng u qonun xizmatçisiga, bu uruşda operativ foydasizligini isbotlagan ayolga qurolini qoldirişdan ham qörqmaydi.

Şu orada Meksikaning qayerdadir Silvioning bevasi öğlini futbol maşğulotiga olib boradi. Şahardagi otişma tufayli öyin qisqa vaqtga töxtaydi, lekin keyin davom etadi.

Filmni suratga oliş 2014-yil 30-iyunda Nyu-Meksiko ştatining Albukerke şahrida boşlangan. 2014-yil avgustida bastakor sifatida Yohan Yohannsson tanlandi.

Film tanqidçilardan juda yuqori baho oldi va yilning eng yaxşi filmlari röyxatlarining aksariyatiga kiritildi. Rotten Tomatoes maʼlumotlariga köra, 2021-yil fevraliga kelib, tanqidçilarning 277 ta şarhidan 92 foizi ijobiy bölgan, örtaça baho esa 10 balldan 8,1 ni taşkil etgan. Metacritic saytida filmning reytingi 100 balldan 82 ga teng bölib, u 48 ta şarhga asoslangan.

2018-yilda «Sicario 2: Soldado» («Sicario: Day of the Soldado») nomli davomi çiqdi, uni rejissyor Stefano Sollima suratga oldi. Birinçi filmning rollaridan davomda Benisio Del Toro, Josh Brolin va Jeffrey Donovan qahramonlarining hikoyasi davom ettirildi. Ikkinçi film ssenariysi muallifi ham Teylor Sheridan böldi. Birinçi filmning bastakori Yohan Yohannsson 2018-yil 9-fevralda vafot etdi va davomda uning örnini Hildur Gudnadottir egalladi. Davom birinçi film muvaffaqiyatini takrorlay olmadi va tanqidçilardan ança past baho oldi.

2015 — Kann kinofestivalining tanlov dasturida iştirok etdi.

2015 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşining maxsus «Spotlight Award» mukofoti, şuningdek yilning eng yaxşi filmlari önligiga kirdi.

2015 — Gollivud kinofestivalining eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol uçun mukofoti (Benisio Del Toro).

2015 — Camerimage festivalining «Oltin qurbaqa» mukofotiga nominatsiya (Rojer Dikins).

2016 — «Oskar» mukofotiga 3 ta nominatsiya: filmning eng yaxşi musiqasi (Yohan Yohannsson), eng yaxşi operatorlik ishi (Rojer Dikins), eng yaxşi ovoz montaji (Alan Robert Myurrey).

2016 — BAFTA mukofotiga 3 ta nominatsiya: eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol (Benisio Del Toro), eng yaxşi filmning musiqasi (Yohan Yohannsson), eng yaxşi operatorlik ishi (Rojer Dikins).

2016 — «Saturn» mukofotiga 4 ta nominatsiya: eng yaxşi triller, eng yaxşi ayol roli (Emili Blant), eng yaxşi filmning musiqasi (Yohan Yohannsson), eng yaxşi grim (Donald Mouat).

2016 — «Sputnik» mukofoti eng yaxşi montaj uçun (Jo Uoker), şuningdek 4 ta nominatsiya: eng yaxşi film, eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol (Benisio Del Toro), eng yaxşi operatorlik ishi (Rojer Dikins), eng yaxşi ovoz (Jon T. Ritsz, Tom Ozaniç, Uilyam Saroskin, Alan Robert Myurrey).

2016 — «Tanqidçilar tanlovi» mukofotiga 5 ta nominatsiya: eng yaxşi film, eng yaxşi aksion janridagi film, aksion janridagi eng yaxşi ayol roli (Emili Blant), eng yaxşi filmning musiqasi (Yohan Yohannsson), eng yaxşi operatorlik ishi (Rojer Dikins).

2016 — AQŞ Ssenariyçilar gildiyasining eng yaxşi asl ssenariy uçun mukofotiga nominatsiya (Teylor Sheridan).

2016 — «Bodil» mukofotiga eng yaxşi amerikalik film uçun nominatsiya.

2016 — London tanqidçilar tögaragining mukofotiga uçta nominatsiya: yilning eng yaxşi britaniyalik/irlandiyalik aktrisasi (Emili Blant), eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol (Benisio Del Toro), yilning eng yaxşi texnik yutuği (Tom Ozaniç, ovoz montaji uçun).