Superman

«Superman» (ingliz tilida Superman) — DC Comics naşriyoti komiksi asosida yaratilgan, şu nomli supergeroy haqidagi badiiy supergeroylik filmi. Film Buyuk Britaniya, Şveysariya, Panama va Amerika Qöşma Ştatlari hamkorligida suratga olingan. Boş rollarni Kristofer Riv (Supermen rolida), Jin Xekmen (Leks Lyutor rolida), Marlon Brando (Supermenning otasi Jor-El rolida) va Margo Kidder (Lois Leyn rolida) ijro etgan. Filmda, şuningdek, Glenn Ford, Jeki Kuper, Trevor Xovard, Terence Stamp, Valerie Perrin, Ned Beatty, Maria Sçell va Sarah Douglas ham rol öynagan. Filmda personajning kelib çiqişi, Kripton sayyorasidagi çaqaloqligidan boşlab, Smolvil şaharçasidagi bolalik va yoşlik davri, Metropolisda Clark Kent niqobi ostida muxbir sifatida işlaşi va yovuz Leks Lyutor bilan töqnaşuvi körsatilgan.

Richard Donner taklif etilişidan oldin rejissyor sifatida bir qança nomzodlar, avvalo Guy Hamilton körib çiqilgan. Ssenariy muallifliga Mario Puzo, David Newman, Leslie Newman va Robert Benton jalb etilgan. Ssenariyni qayta yozgan Tom Mankiewicz titrlarda «kreativ maslahatçi» sifatida körsatilgan. «Superman» va uning davomi «Superman 2» bir vaqtda suratga oliş qarori qabul qilingan. Suratga oliş 1977-yil martida boşlanib, 1978-yil oktabrigaça davom etgan. Donner va prodyuserlar örtasida kelişmovçiliklar yuzaga kelgaç, davomni suratga olişni töxtatib, avval birinçi filmni yakunlaş qarori qabul qilingan.

Filmning byudjeti 55 million dollarni taşkil etgan. «Superman» 1978-yil dekabrida ekranga çiqqan, uning jahon böyiça kassa tuşumi 300 million dollarga yetgan, bu yilning kassa böyiça ikkinçi natijasi bölgan. Kristofer Rivning öyini alohida taqdirlangan: u BAFTA mukofotini qölga kiritgan. Film «Eng yaxşi ovoz», «Eng yaxşi montaj» va «Eng yaxşi musiqa» nominatsiyalarida «Oskar»ga nomzod bölgan hamda vizual effektlardagi alohida yutuqlari uçun maxsus «Oskar» mukofotiga sazovor bölgan. Maxsus effektlardan foydalanişda va ilmiy-fantastik syujetlarni hikoya qilişda pionerlik qilgan film Gollivud supergeroylar filmlarining ommaviy maşhurligini oldindan belgilab bergan. 2017-yilda film Milliy film reestriga kiritilgan.

Kristofer Riv — Clark Kent / Supermen rolida:

Jeff East — öspirin Clark Kent rolida:

Gene Hackman — Leks Lyutor rolida

Marlon Brando — Jor-El rolida

Ned Beatty — Otis rolida.

Jeki Kuper — Perry White rolida:

Glenn Ford — Jonathan Kent rolida: .

Trevor Howard — birinçi oqsoqol rolida: Kripton Kengaşi raisi.

Margot Kidder — Lois Lane rolida: Daily Planet muxbiri

Jack ÖHalloran — Non rolida.

Valerie Perrin — Eva Teşmaçer rolida: Leks Lyutorning dösti va şerigi

Maria Sçell — Vond-Ah rolida: Jor-El kabi yetakçi krip olimi.

Terence Stamp — general Zod rolida

Phyllis Thaxter — Martha Kent (qizlik familiyasi Clark) rolida: Clark Kentning tarbiyaçi onasi.

Susannah York — Lara rolida: Supermenning Kriptondagi biologik onasi.

Mark McClure — Jimmy Olsen rolida: Daily Planetʼning öspirin fotografi

Sarah Douglas — Ursa rolida: general Zodning örinbosari

Harry Andrews — ikkinçi oqsoqol rolida.

Kirk Alyn va Noel Neill qisqa sahnada, öçirilgan va keyinçalik uy videosi naşrlarida tiklangan epizodda Lois Leynning ota-onasi Sam Leyn va Ella Leyn rolida kameo tarzida çiqişgan. Alyn va Neill 1948-yilgi «Superman» va 1950-yilgi «Atomic Man vs. Superman» seriallarida Supermen va Lois Leynni ijro etgan hamda ular jonli harakatli formatda ekranda bu personajlarni ijro etgan ilk aktyorlar bölişgan. Neill 1950-yillardagi «The Adventures of Superman» teleserialida ham öz rolini takrorlagan.

Larry Hagman va Rex Reed ham kameo rollarini bajarişgan: Hagman konvoyga masʼul armiya mayorini ijro etadi, u raketalardan birini taşiydi, Reed esa Daily Planet ştab-kvartirasi oldida Lois va Clark bilan uçraşganida özini özi ijro etadi.

2000-yil Rhino töliq albom saundtreki

* Ilgari çiqarilmagan tanlov

Ilgari çiqarilmagan material mavjud

AFI (American Film Institute) röyxatlari

AFI tomonidan 100 ta eng yaxşi qahramon va yovuz personajlar: 2003-yil

Superman (Clark Kent) — qahramon (26-örin)

Leks Lyutor — yovuz personaj

AFI tomonidan Amerika filmlaridan 100 yillik eng yaxşi 100 qöşiq:

«Can You Read My Mind» — nominatsiya

AFI tomonidan Amerika filmlaridan 100 yil davomida 100 ta eng maşhur iqtibos:

«Iʼm here to fight for truth, justice, and the American way.» — nominatsiya

AFI tomonidan Amerika filmlaridagi 100 yillik eng yaxşi musiqa — nominatsiya

AFI tomonidan 100 yillik Amerika filmlaridagi eng ilhomlantiruvçi 100 ta film — nominatsiya

AFI tomonidan 10 ta klassik janrdagi 10 ta eng yaxşi Amerika filmi — «Fentezi film» nominatsiyasi

Andersen, Christopher. Somewhere in Heaven: The Remarkable Love Story of Dana and Christopher Reeve (ingl.). — Hyperion, 2008.

Colin Çilvers. Phisical And Mechanical Special Effects For „Superman“ (ingl.) // American Cinematographer : jurnal. — 1979. — January (no. 1). — ISSN 0002-7928.