Teenage Mutant Ninja Turtles

Judith Hoag — Eypril ÖNil, «Uçinçi yangiliklar kanali» reportyori.

Elias Koteas — Keysi Jons, qasoskor va sobiq xokkeyçi, toşbaqalarning ittifoqçisiga aylanadi va Eyprilga oşiq böladi.

Jay Patterson — Çarlz Pennington, Eyprilning boşliği.

Michael Turney — Denni Pennington, Çarlzning öğli va Fut klaniga yangi qöşilgan aʼzo.

Raymond Serra — Sterns, Nyu-York politsiya boşqarmasi boşliği.

James Saito — Oroku Saki / Şredder, Fut ninzyalar klanining rahbari va filmning asosiy antagonisti.

Toşişiro Obata — ustoz Tatsu, Şredderning öng qöli.

Sam Rockwell — köça bandalari yetakçisi.

Skit Ulrich va Scott Wolf ismi aytilmagan Fut klani aʼzolarini öynagan. «Teenage Mutant Ninja Turtles» yaratuvçilaridan biri Kevin Eastman filmda axlatçi rolida epizodik tarzda körinadi. Eastmanning aytişiça, dastlab uning roli muhimroq bölgan, ammo oxir-oqibat u fon personaji bölib qolgan. Franşizaning yana bir muallifi Peter Laird esa film formati unga yoqmagani uçun kamеo rolida suratga tuşişdan boş tortgan.

Brian Toçi — Leonardo, «Teenage Mutant Ninja Turtles» yetakçisi.

Josh Pais — Rafael, kuçli va agressiv Ninja toşbaqa.

Corey Feldman — Donatello, aqlli Ninja toşbaqa.

Robbie Rist — Mikelanjelo, yoş va quvnoq Ninja toşbaqa.

Kevin Clash — Splinter, toşbaqalarning ustozi va tarbiyaçisi.

David McÇaren — Oroku Saki / Şredder.

Michael McConnohie — ustoz Tatsu.

David Forman — Leonardo (kostyumdagi ijroçi)

Martin P. Robinson — Leonardo (qöğirçoqboşi yordamçisi)

Leif Tilden — Donatello (kostyumdagi ijroçi)

David Rudman — Donatello (qöğirçoqboşi yordamçisi)

Ernie Reyes Jr. — Donatello (jang sahnalaridagi dublyor)

Reggie Barnes — Donatello (taxtada uçuvçi dublyor)

Josh Pais — Rafael (kostyumdagi ijroçi)

David Greenway — Rafael (qöğirçoqboşi yordamçisi)

Kenn Trum — Rafael (jang sahnalaridagi dublyor)

Miçelan Sisti — Mikelanjelo (kostyumdagi ijroçi)

Mac Wilson — Mikelanjelo (qöğirçoqboşi yordamçisi)

Kevin Clash — Splinter (kostyumdagi ijroçi)

Ricky Boyd — Splinter (qöğirçoqboşi yordamçisi)

Robert Teigner — Splinter (qöğirçoqboşi yordamçisi)

Kostyumda toşbaqalarni öynagan törtala aktyor ham filmda kamеo rollarida şaxsan körinadi: David Forman — gang aʼzosi, Miçelan Sisti — pitsa yetkazib beruvçi, Leif Tilden — Fut klani elçisi, Josh Pais — taksi yölovçisi.

Film yaratuvçilari Mirage Studios naşr etgan «Teenage Mutant Ninja Turtles» komikslaridan ilhomlanişgan. Film asosiga toşbaqalarning kelib çiqişi, tomdagi jang, ularning fermada qolişi va Şredder bilan jangi haqidagi sonlar olingan. Bundan taşqari, ular 1987-yilgi multserialdan ayrim elementlarni ham olişgan, xususan, toşbaqalarning rang-barang boğiçlari, boş qahramonlarning pitsaga bölgan muhabbati va Eypril ÖNilning reportyor obrazini.

Filmning byudjeti $13,5 million bölgan. Suratga olişning katta qismi Şimoliy Karolinada ötgan bölsa-da, 1989-yil yozida filmning yaratuvçilari Nyu-Yorkka borib, u yerdagi diqqatga sazovor joylarni, jumladan, Jahon savdo markazi, Tayms-skvery, Empire State Building va Gudzon daryosini suratga olişgan. Şimoliy Karolina studiyasida Nyu-York tomlarining dekoratsiyalari qurilgan. Badiiy rassom Roy Forge Smith va art-direktor Gary Wissner suratga oliş boşlanişidan tört oy oldin uy tomlari va boşqa şahar manzaralarini suratga oliş uçun Nyu-Yorkka borişgan. U yerda ular, şuningdek, Bruklin metrosining taşlandiq liniyasini ham örganişgan, çunki şahar kanalizatsiyasiga kiriş imkoni bölmagan. Metro va kanalizatsiyaning tuzilişi öxşaş bölgan. Smith va Wissner katta quvurlar ötgan suv tunnelini ham körib çiqişgan.

Quriliş brigadasi rassomlar eskizlarini tayyorlaganidan keyin dekoratsiyalarni qurişga kirişgan. Eng qiyin sahna toşbaqalar maskaniga olib boradigan lyuk bilan boğliq bölgan, çunki uning ostida sakkiz futlik xona qaziş kerak edi. Beş fut çuqurlikda suv çiqib qolgani uçun brigada yer osti xonalarini betonlaşga majbur bölgan. Kanalizatsiya yanada haqiqiy körinişga ega bölişi uçun maxsus mutaxassislar ğişt, suvoq va suvoq böyoğidan devorlar ham qurişgan.

Toşbaqalar kostyumlarini «Jim Hensonʼs Creature Shop» xodimlari yaratgan. Kompaniya rahbari va asosçisi Jim Hensonʼning aytişiça, bu u işlagan eng yaxşi kostyumlar bölgan. Dastlab ular şişa tolasidan yasalib, keyin loydan qayta modellaştirilgan. Ular köpikli lateksdan butun tanani quyiş uçun şakl körinişida yaratilgan. Bu buyurtmani bajariş 18 hafta vaqt olgan.

Animatorlar toşbaqa kostyumlarini zamonaviy animatronika bilan jihozlaşgan, bu esa personajlarning yuzlarini ifodaliroq qilgan. Niqoblar içiga ular qöşimça animatron oğiz, köz va qoşlar joylaştirişgan. Ularning harakatlari uçun kompyuterda işlaydigan texniklar javob bergan. Suratga oliş guruhi ixtiyoridagi uskunalar ğazab yoki qayğu kabi his-tuyğularni kodlaştirib, ularni joystik tugmalariga dasturlaş imkonini bergan. Texniklar gaplarni talaffuz qiliş paytida lablarining harakatini suratga oladigan va maʼlumotlarni niqoblarga örnatilgan mexanik lablarga uzatadigan maxsus kameralari bölgan dubulğalar kiygan.

Walt Disney Pictures, Columbia Pictures, Universal Pictures, MGM/UA, Orion Pictures, 20th Century Fox, Paramount va Warner Bros. kabi köplab yirik studiyalar «Teenage Mutant Ninja Turtles»ni tarqatişdan boş tortgan, çunki multserial va uning asosidagi öyinçoqlar liniyasi maşhur bölişiga qaramay, ular ikki yil oldin «Masters of the Universe» filmida bölgani kabi kassa muvaffaqiyatsizligidan qörqişgan. Filmning tarqatuvçisi öşa paytda kiçik mustaqil prodyuser kompaniyasi New Line Cinema bölgan, u ilgari B toifadagi arzon filmlar va artxaus kinoni çiqargan.

Brian Hensonʼning sözlariga köra, Barron post-prodakşnda deyarli iştirok etmagan. Golden Harvest prodyuser kompaniyasi vakillariga montajçi Sally Menke işining natijasi yoqmagani uçun ular uning xizmatlaridan voz keçişgan.

Filmning britaniyaça versiyasidan Mikelanjelo nunçakusi bilan boğliq barça sahnalar olib taşlangan, bu ayniqsa Teenage Mutant Ninja Turtles va Şredder örtasidagi yakuniy jangda sezilgan. Bundan taşqari, «Turtle Power!» qöşiğida «ninja» sözi «qahramonlar» bilan almaştirilgan. 2004-yilda Buyuk Britaniyada filmning senzurasiz versiyasi DVD körinişida çiqarilgan.

1990-yil 4-oktyabrda Live Entertainment Inc. «Teenage Mutant Ninja Turtles»ni VHS formatida çiqardi; bir nusxaning örtaça narxi $24,99 bölgan. Golden Harvest Pizza Hut bilan reklama şartnomasi tuzgan bölsa-da, filmda uning raqibi — Dominös Pizza mahsulotlari körsatilgan. 1990-yilda film bosma naşrlarda, radio va televideniyeda faol reklama qilingan.

1990-yilda «Teenage Mutant Ninja Turtles»ning VHS naşri eng daromadli uy relizlari orasida 4-örinni egallagan. AQŞ va Kanadada film 2002-yil 3-sentyabrda DVD va Mini-DVD formatida çiqqan. 2009-yil 11-avgustda franşizaning 25 yilligiga bağişlab, uçta badiiy film va bitta multfilmdan iborat çeklangan Blu-ray naşri çiqarildi. 2010-yil 12-martda Germaniyada turli bonus materiallar, jumladan, rejissyor Steve Barronning audioşarhlari, muqobil final va asl nemisça relizdan qayta işlangan sahnalar bilan maxsus naşr çiqdi. Bu sahnalarda Mikelanjelo nunçakusi olib taşlangan edi. 2012-yil iyun oyida Warner Home Video filmni «Tuxum-sirli zahar»... — aniqroq aytganda, «Turtles II: The Secret of the Ooze» va «Teenage Mutant Ninja Turtles III» bilan birga Blu-ray formatida çiqardi, filmning alohida Blu-ray relizi esa 18-dekabrda bölib ötdi. 2013-yil 28-oktyabrda Buyuk Britaniyada Medium Rare uçta filmni uçta DVD diskda çiqardi. 2023-yil 19-sentyabrda film Paramount+ striming xizmatida paydo böldi.

«Teenage Mutant Ninja Turtles»ning AQŞdagi premyerasi 1990-yil 30-martda bölib ötdi. Birinçi dam oliş kunlari davomida film $25 milliondan ortiq daromad keltirdi va öşa davrdagi eng kassali mustaqil film böldi. 1990-yilga kelib, uning birinçi hafta prokatidagi $32 million yiğimi «Batman» (1989) filmidan keyingi eng yuqori körsatkiç edi.

AQŞdagi film yiğimi $135 milliondan oşdi; içki bozordan taşqarida u yana $66 million işladi. Natijada, $13,5 million produksiya byudjetiga ega bölgan «Teenage Mutant Ninja Turtles»ning umumiy yiğimi $202 084 756 ni taşkil etdi. Şunday qilib, film 1990-yildagi eng daromadli filmlar röyxatida 9-örinni egallaydi.

Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida filmning yangilik reytingi 42% ni taşkil etadi, örtaça bahosi esa 55 ta şarh asosida 10 balldan 5,1 ball. Saytning konsensusi şunday deydi: «„Teenage Mutant Ninja Turtles“ reklamasini oqlaydi: [bu yerda] hazil, janglar va hamma joyda uçraydigan ahmoqlik bor. Bolalarga yoqadi, qolganlarni esa jahllantiradi». Metacritic oğirlikdagi örtaça arifmetik asosida baholaydigan saytda film 21 ta şarh asosida 100 balldan 51 ball olgan, bu «aralaş qabul» ni körsatadi.

Roger Ebert filmni 4 yulduzdan 2,5 yulduz bilan baholagan va u «kutilganidek yomon bölmagan, ehtimol, bu Teenage Mutant Ninja Turtles haqidagi barça mumkin bölgan filmlar içida eng yaxşisidir. Boşqaça aytganda, u toşbaqalar muxlislari kutganidan ortiğini ham, kamini ham bermaydi», degan xulosaga kelgan. Ebert umumiy muhit haqida ijobiy fikr bildirib, uni «Batman» yoki «Metropolis» (1927) ning byudjetli versiyasi deb taʼriflagan. Variety filmning kuçli tomonlari sifatida hazil va «qiziq ğalati» jang sahnalarini ajratib körsatgan; şu bilan birga, naşr şarhlovçisi vizual tarkibni va «baʼzi joylarda çökib ketadigan» syujetni tanqid qilgan. The New York Times gazetasidan Janet Maslin filmdagi kuçsiz qöyilişdan şikoyat qilib, «qizil niqobli toşbaqa deyarli töq sariq niqobli toşbaqadan farq qilmaydi» deb yozgan. The Monthly Film Bulletin şarhlovçisi Kim Newman «Teenage Mutant Ninja Turtles» personajlarini 1970-yillardagi Godzilla filmlari qahramonlari bilan soliştirgan va toşbaqalarni «köylakday keng köpik kostyumdagi yoqimli hayvonlar» deb taʼriflagan, ular «adaşgan bolalar bilan döst bölib, atrofdagi hamma narsani buzişgan, lekin qandaydir tarzda heç kimga zarar yetkazmagan».

Variety, New York Times va Monthly Film Bulletin şarhlarida Osiyo kelib çiqişli yovuz personajlarga eʼtibor qaratilgan. Variety «filmni şarqlik yovuzlarga nisbatan irqçilik aks-sadolari buzadi» deb yozgan bölsa, Maslin xulosasida: «bu hikoyadagi yovuzlar osiyoliklar va film buni „sariq xavf“ kontekstida töliq işlatadi», deb taʼkidlagan. Newman Eyprilning Fut klani ninzyalariga qaratilgan irqçi hazilini ham qayd etgan: «Nima böldi, men Sony tölovini keçiktirdimmi?», uni u «Yaponiya iqtisodiyotini masxara qiliş» deb izohlagan, garçi film «yapon pop-madaniyatidan foydalansa-da». Ebertning fikriça, filmda «irqçilik yöq edi».

Empireʼning Lloyd Bradley filmga beş yulduzdan törtta yulduz qöygan va uni «yorqin, sodda, juda kulgili va hayajonli sarguzaşt, butun oila zavq oladigan tarzda suratga olingan» deb taʼriflagan. Entertainment Weekly uçun yozgan şarhida Owen Gleiberman «Teenage Mutant Ninja Turtles»ga F bahosini qöyib, toşbaqalarning heç biri va Splinter ham individuallikka ega emasligini taʼkidlagan; şunga qaramay, şarhlovçining fikriça, film yoş tomoşabinlarga yoqişi mumkin.

Entertainment Weekly va The New York Times «Jim Hensonʼs Creature Shop» xodimlarining işini yuqori baholagan; Maslin hatto «bu kostyumlarsiz heç qanday film bölmas edi» deb yozgan.

Teenage Mutant Ninja Turtles yaratuvçilaridan biri Peter Laird filmni 2014-yilgi «Turtle Power» hujjatli filmida maqtagan: «Filmda uni yaxşiroq qiliş uçun biror narsani özgartirişni xohlaganimni ayta olmayman». 2022-yilda franşizaning yana bir muallifi Kevin Eastman bu film Teenage Mutant Ninja Turtles komikslarining eng yaxşi ekranlaştirilişi bölib qolişini aytgan.

Keyingi yillarda filmning bir neçta davomi çiqdi: «Teenage Mutant Ninja Turtles II: The Secret of the Ooze» (1991) va «Teenage Mutant Ninja Turtles III» (1993) badiiy filmlari hamda «Teenage Mutant Ninja Turtles» (2007) animatsion filmi.