«Baliqçi qirol» (ingl. The Fisher King) — 1991-yilda Terri Gilliam rejissyorligida, Richard LaGravenese ssenariysi asosida suratga olingan amerikaça fentezi-komediya-drama filmi. Boş rollarni Jeff Bridges va Robin Williams ijro etgan, ikkinçi darajali rollarda esa Amanda Plummer, Mercedes Ruehl va Michael Jeter suratga tuşgan.
Film öz aybini yuvişga urinayotgan radioboşlovçi haqida hikoya qiladi. U beixtiyor hayotini buzib qöygan odamga yordam beradi.
Film 1991-yil 20-sentyabrda AQŞda TriStar Pictures kompaniyasi tomonidan prokatga çiqarilgan. U tanqidçilardan umuman olganda ijobiy baho olgan va 24 million dollarlik byudjetga qarşi 41,9 million dollar yiğgan. 64-Oskar mukofoti marosimida film beş nomzodlikka sazovor böldi, jumladan «Eng yaxşi erkak roli» (Williams) nomzodligiga, Ruehl esa «Eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli» nominatsiyasida ğolib çiqdi.
1Rollarda
Robin Williams, Jeff Bridges, Mercedes Ruehl
Terry Gilliamrejissyor
Robin Williamsaktyor
Jeff Bridgesaktyor
Mercedes Ruehlaktyor
Amanda Plummeraktyor
Michael Jeteraktyor
Tom WaitsaktyorCCChristian ClemensonaktyorDFDan FuttermanaktyorRLRichard LaGravenesessenariy muallifiGFGeorge Fentonkompozitor2Syujet
Jack Lukas — egotsentrik va kinik radioboşlovçi. Uning efirdagi beandişa izohlari ruhiy muvozanati buzilgan…
Jack Lukas — egotsentrik va kinik radioboşlovçi. Uning efirdagi beandişa izohlari ruhiy muvozanati buzilgan tinglovçini Manhettendagi Dairy Queen restoranida ommaviy qotillik va öz-özini öldirişga undaydi. Uç yil ötgaç, Jack dösti Anna Napolitano bilan birga videoprokat dökonida işlaydi va töxtovsiz içkilikbozlik qilib, vijdon azobida qiynaladi.
Bir keça, mast holatda, u oyoqlariga şlakoblok boğlab, Ist-Riverga sakrab özini öldirişni rejalaştiradi. Biroq unga ikki bezori hujum qiladi. Ular uni uysiz deb öylab, kaltaklaydi, benzin sepib, tirik yoqmoqçi böladi. Uni Perri ismli telba sarson qutqaradi va öz yertölasiga olib keladi. Perri özini muqaddas yurişga çiqqan ritsar deb biladi. U Muqaddas Greylʼni izlaydi, uning göyo qasrga öxşaş binoda yaşovçi maşhur arxitektorning uyida bölişiga işonadi. Perri, şuningdek, u doimo muloqotda bölgan «mayda xalq» Jackni tanlangan odam deb aytganini va uni Xudo Greylʼni topişda yordam beriş uçun yuborganini taʼkidlaydi. Jack Perriga uning aqldan ozganini aytib, ketib qoladi.
Yertöladan çiqarkan, u bino boşqaruvçisi bilan uçraşadi. Boşqaruvçi Jackka Perri bu binoda bir neça yil oldin yaşaganini, Jack sabab bölgan restorandagi ommaviy otişma paytida uning xotini öldirilganini aytadi. Natijada Perri doimo qörqinçli Qizil Ritsar xayolini köradi. Jack, şuningdek, Perrining haqiqiy ismi Genri Sagan ekanini va u Hunter kollejida tarix öqituvçisi bölganini bilib oladi. Xotini halok bölgaç, Genri ruhiy inqirozga uçrab, aql-idrokidan ayrilgan. Davolanib çiqqaç, u Perri qiyofasini olgan va Baliqçi Qirol haqidagi afsonaga berilib ketgan. Bu qirol bir paytlar Muqaddas Greylʼga ega bölgan, lekin uni yöqotgan va gunohi — manmanlik tufayli davolab bölmas kasallikka çalingan. Qirolni bir ahmoq qutqargan: u qirol yotoği yonida turgan piyolada suv keltirib bergan. Qirol içişni boşlagaç, öz qölida Muqaddas Greyl’ turganini anglab, şifo topgan.
Jack öz aybini yuviş uçun Perriga yana sevgini topişda yordam berişga intiladi. Anna iştirokida u Perri sevib qolgan, özini bosib turadigan va beöxşov ayol Lidiyani xitoy restoraniga keçki ovqatga taklif qiladi. Uçraşuvdan söng Perri Lidiyani uyigaça kuzatib qöyadi va unga sevgisini izhor qiladi. Lidiya ham unga javob beradi, lekin haqiqat bilan töqnaşuv Qizil Ritsar xayolini qaytadan uyğotadi. Xayoldan va xotinining öldirilişi xotiralaridan qoçayotgan Perri Jackni himoya qilgan öşa bezorilar tuzgan pistirmaga tuşib qoladi.
Ertasi kuni Jack agentiga qönğiroq qilib, radioefirga qaytişni xohlaşini aytadi. U Annaga ajraşiş niyatini bildiradi, çunki uning karyerasi yana yuksalişi mumkin. Jackka politsiyadan qönğiroq qilişadi: Perri kasalxonaga olib kelinganda uning hamyonini topişgan. Enn va Jack kaltaklangan Perrini ziyorat qiladi, u esa yana ruhiy turğunlik holatiga tuşib qolgan.
Jack radioboşlovçilik hayotiga qaytadi va uysizlar haqida televizion ток-şou yaratiş böyiça muzokaralar olib boradi. Telekompaniya rahbari bilan uçraşuv çoğida Jack kutilmaganda çiqib ketadi va Perrini ziyorat qilib, unga Pinokkio qöğirçoğini olib boradi. Jack Perriga qiçqiradi, u soxta Greylʼni öğirlaş uçun öz hayotini xavf ostiga qöyişni xohlamasligini aytadi, lekin oxir-oqibat Perri uçun xavfli topşiriqni bajarişga rozi böladi.
Jack Perrining kiyimini kiyib, Yuqori Ist-Saydagi qasrga öxşaş uyda yaşaydigan arxitektor Lenni Karmaykelning uyiga kiradi va Perri haqiqiy Greyl deb hisoblagan sport kubogini oladi. Öğirlik paytida Jack dorilarni içib öz-özini öldirişga urinib, huşidan ketgan Karmaykelni topadi. Jack uni huşiga keltirişga behuda urinadi, söngra kiriş eşigidan çiqadi va signalizatsiyani işga tuşirib yuboradi.
Jack «Greyl’»ni Perriga olib keladi. Perri huşiga keladi va endi xotinini soğinişi mumkinligini aytadi. Ertasi kuni Lidiya Perrini ziyorat qilib, uning karavoti böşab qolganini köradi. U Perri va Jackni palata bemorlarini boşqarib, «How About You?» qöşiğini ilhom bilan ijro etayotgan holda köradi. Perri yiğlayotgan Lidiyani körib qoladi va uni quçoqlab, nega bunçalik ğamgin ekanini söraydi.
Jack Annaning videoprokat dökoniga boradi va u bilan yaraşib, uni sevişini tan oladi. Anna unga tarsaki tortadi, lekin uni öz hayotiga qaytaradi. Jack va Perri Markaziy boğda yalanğoç yotib, Nyu-York ustidagi bulutlar va otaşinlarga tikilişadi.
3Rollarda
Jeff Bridges —…
Jeff Bridges — Jack
Robin Williams — Perri
Mercedes Ruehl — Anna
Amanda Plummer — Lidiya
Michael Jeter — uysiz kabare qöşiqçisi
David Hyde Pierce — Lu Rozen
4Işlab çiqariş
Filmning suratga oliş davri 1990-yil 21-maydan 16-avgustgaça davom etgan. Gilliamning öz eʼtirofiga köra, u…
Filmning suratga oliş davri 1990-yil 21-maydan 16-avgustgaça davom etgan. Gilliamning öz eʼtirofiga köra, u bu filmni öz qoidalariga zid ravişda suratga olişga qaror qilgan: begona ssenariy asosida, AQŞdagi yirik studiyada. Bunga oldingi filmi «Baron Myunxauzen sarguzaştlari» suratga olinayotganda yuzaga kelgan katta qiyinçiliklar sabab bölgan. Gilliam optik va vizual effektlarni «Peerless Camera Company» studiyasida yaratgan, şunda körsatiş uçun, unga «Industrial Light & Magic» kerak emasligini isbotlamoqçi bölgan.
Nyu-York Markaziy vokzalidagi ommaviy raqs sahnasi dastlab metro stansiyasida va raqssiz bölişi kerak edi: ssenariyga köra, metro yölovçilari uysiz qora tanli ayolning qöşiğini tinglaşi lozim edi. Gilliam bu şaklda sahna «işlamaydi» deb hisoblab, unga özgartiriş kiritdi. Sahna tun böyi suratga olingan bölib, unda professional raqqoslar va poezddan tuşgan oddiy yölovçilar iştirok etgan.
Nogironligi bölgan uruş faxriysi, ehson sörayotgan epizodik rolda amerikalik qöşiqçi va bastakor Tom Waits suratga tuşgan (titrlarda tilga olinmagan).
Jack «işlaydigan» videoprokat punktining devorlarida Gilliamning boşqa filmlari — «Brazil» va «Baron Myunxauzen sarguzaştlari» afişalarini köriş mumkin.
5Mukofotlar va nomzodliklar
1991 — Venetsiya kinofestivalining uçta mukofoti: «Kiçik oltin şer», «Kumuş şer» (ikkalasi ham Terri Gilliam)…
1991 — Venetsiya kinofestivalining uçta mukofoti: «Kiçik oltin şer», «Kumuş şer» (ikkalasi ham Terri Gilliam) va eng yaxşi aktrisa uçun Pasinetti mukofoti (Mercedes Ruehl).
1991 — Toronto kinofestivalida tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti.
1992 — «Oskar» mukofoti eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli uçun (Mercedes Ruehl), şuningdek 4 ta nominatsiya: eng yaxşi erkak roli (Robin Williams), eng yaxşi original ssenariy (Richard LaGravenese), filmning eng yaxşi original musiqasi (Jorj Fenton), eng yaxşi sanʼatkor-dekorator ishi (Mel Burn, Sindi Karr).
1992 — «Oltin globus» ikki mukofoti: komediya yoki myuzikldagi eng yaxşi erkak roli (Robin Williams), eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli (Mercedes Ruehl), şuningdek 3 ta nominatsiya: eng yaxşi film — komediya yoki myuzikl, eng yaxşi rejissyor (Terri Gilliam), komediya yoki myuzikldagi eng yaxşi erkak roli (Jeff Bridges).
1992 — BAFTA mukofotiga ikkita nominatsiya: eng yaxşi original ssenariy (Richard LaGravenese), eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli (Amanda Plummer).
1992 — «Saturn» mukofoti eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli uçun (Mercedes Ruehl), şuningdek 6 ta nominatsiya: eng yaxşi fentezi-film, eng yaxşi rejissyor (Terri Gilliam), eng yaxşi aktyor (Jeff Bridges va Robin Williams), eng yaxşi ssenariy (Richard LaGravenese), eng yaxşi kostyumlar (Beatriks Aruna Pastor).
1992 — American Comedy Awards mukofoti eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli uçun (Mercedes Ruehl), şuningdek eng yaxşi erkak roli uçun nominatsiya (Robin Williams).
1992 — AQŞ Ssenariyçilar gildiyasi mukofotiga eng yaxşi original ssenariy uçun nominatsiya (Richard LaGravenese).
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
Matn: maqola tarjimasi «Король-рыбак (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.