The Straight Story

Richard Farnsuort — Elvin Streyt

Sissi Speysek — Rozi Streyt

Jeyn Gelloway Xeyts — Dorti, Streytlarning qöşnisi

Jozef Karpenter — Bad

Donald Vigert — Zig

Dan Flenneri — doktor Gibbons

Jennifer Edvards-Xyuz — Brenda, sotuvçi

Ed Grennan — Pit

Jek Uolş — Eppl

Everett Makgill — John Deere firmasi xodimi

Garri Din Stanton — Layl

Filmning asosi Elvin Streytning haqiqiy voqeasiga borib taqaladi: 73 yoşli Elvin 1994-yil 5-iyulda Ayova ştatining Lorens şahridan Visconsin ştatidagi Zion toğiga qarab olti haftalik, uzunligi 240 mil (390 kilometr) bölgan sayohatni boşlagan. U insultga uçragan 80 yoşli ukasiga borardi. Sayohat uçun u benzin, oziq-ovqat, kiyim-keçak va sayyohlik jihozlari bilan töldirilgan 10 futli (3 metrli) treylerni ulab oldi va öt öroq maşinasida, soatiga 5 mildan (8 km/soat) oşmaydigan tezlikda yölga çiqdi. Yölda u yomğirlarni va bir neça avariyalarni boşidan keçirdi. Bu sayohat matbuotda, xususan, «The New York Times» gazetasida yoritildi. Streytning özi eʼtiborning haddan ziyod köpligini yoqtirmasdi, şu sababli u Devid Letterman bilan «Late Show» va Jey Leno bilan «The Tonight Show» dasturlarida qatnaşişdan boş tortdi. 1996-yilda, sayohatdan ikki yil ötib, Elvin vafot etdi.

«The New York Times» naşridagi maqola Devid Linçning uzoq yillik yordamçisi Meri Suinining eʼtiborini tortdi. U maqolani özining eski dösti Jon Roaçga yubordi, u esa bu hikoyaga tez qiziqib qoldi. Ular syujetga huquq sotib olişga urinib körişdi, biroq huquqlar allaqaçon sotilgan edi. Huquqlarni sotib oliş imkoniyati faqat 1998-yilda paydo böldi. Şunda ular özlarini mualliflik huquqi bilan himoya qilib, ssenariy ustida işlaşga kirişdilar. Ssenariyga işonçlilik beriş uçun Suini va Roaç Streytning izidan Lorensdan (Ayova) Zion toğigaça (Visconsin) yurib çiqdilar, yöl-yölakay sayohat davomida Streyt bilan muloqotda bölgan odamlardan intervyu oldilar. Şuningdek, ular Streytning bolalari bilan uçraşdilar, ular dastlab loyihadan norozi bölişgan, çunki otalari haqida notöğri tasavvur paydo bölişidan qörqişgan. Biroq Suini va Roaçning bu hikoyaga munosabatini bilgaç, ular loyihani qöllab-quvvatlaşdi hamda Elvin haqidagi xotiralari va suratlarini ssenariy mualliflari bilan baham körib, ssenariy qahramonini haqiqiy Streytga imkon qadar öxşatişga yordam berişdi. Ssenariy ustida ish boşidanoq hamma narsadan xabardor bölgan Linç loyihaga qiziqmagan edi, ammo yakuniy ssenariyni öqigaç, undan film suratga olişga rozi böldi.

Streyt rolini Jon Xurt va Gregori Pekka taklif qilişgan, biroq oxir-oqibat boş rolni Richard Farnsuort ijro etdi. Bu rol u uçun sönggi böldi: suratga oliş paytida u suyak saratoniga çalingan edi va 2000-yil 6-oktabrda Nyu-Meksiko ştatining Linkoln şahridagi rançosida özini otib öldirdi. Dastlab Farnsuort kasalligi sababli rolni rad etgan edi, ammo Linç uni suratga tuşişga köndirdi. Filmni suratga oliş 1998-yil sentabrida boşlandi, qatʼiy syujet ketma-ketligida olib borildi va 1998-yil 19-oktabrda yakunlandi.

Filmning byudjeti taxminan 10 mln dollarni taşkil etdi. Şu bilan birga, AQŞdagi daromad 6 197 886 dollar böldi.

Diqqatga sazovor jihati şundaki, film yulduzli osmonni körsatiş bilan boşlanadi va tugaydi. Bu Linçning boşqa biografik filmi — «Fil odam»ga işora bölişi mumkin, u ham yulduzli osmon körsatilişi bilan yakunlanadi.

Kartinaning premyerasi 1999-yil 21-mayda Kann kinofestivalida bölib ötdi, u yerda lenta Oltin Palma şoxobçasi uçun nomzod böldi. Festivalda muvaffaqiyatli namoyiş etilgaç hamda film MPAA dan G reytingini olgaç, tarqatiş bilan «Walt Disney Pictures» kompaniyasi şuğullandi. Bu Linçning Amerika Kino assotsiatsiyasidan G reytingi olgan yagona filmi bölib, bu filmni barça yoşdagilar uçun tavsiya etilişini bildiradi.

Sanalar IMDb maʼlumotlariga muvofiq keltirilgan.

Fransiya — 1999-yil 21-may (Kann kinofestivali)

AQŞ — 1999-yil 3-sentabr (Telluride Film Festival)

AQŞ — 1999-yil 7-oktabr (Austin Film Festival)

AQŞ — 1999-yil 11-oktabr (Gollivud, Kaliforniya — premyera)

Vengriya — 1999-yil 14-oktabr (Titanic International Filmpresence Festival)

AQŞ — 1999-yil 15-oktabr (çeklangan prokat)

Devid Linç filmni faqat töliq holda tomoşa qiliş mumkin bölişini istagan, şu sababli dastlabki DVD-relizda film sahnalarga bölinmagan, yagona qöşimça material esa filmning treyleri bölgan.

Filmga musiqani Linçning doimiy hammuallifi bölgan kompozitor Anjelo Badalamenti yozgan. Badalamenti musiqasidan taşqari filmda quyidagi kompozitsiyalardan foydalanilgan: The Most Requested Song (Middlejohn va Jon Neff yozgan), Solo Spin Out (The Radio Ranç Straight Shooters yozgan), YʼReady (Spade Cooley) va Happy Times (Sidney Fine).

Anjelo Badalamentining asl saundtreki bilan CD 1999-yil 12-oktabrda çiqarildi.

Trek-röyxati

«Laurens, Iowa»

«Roseʼs Theme»

«Laurens Walking»

«Sprinkler»

«Alvinʼs Theme»

«Final Miles»

«Country Waltz»

«Roseʼs Theme (Variation)»

«Country Theme»

«Crystal»

«Nostalgia»

«Farmland Tour»

«Montage»

Rotten Tomatoes retsenziyalar agregatorida kartina kinotanqidçilardan köplab ijobiy şarhlar oldi, «yangilik» reytingi esa 95 % ni taşkil etdi.

Ijobiy baholarga Richard Farnsuortning öyini, Sissi Speysekning öyini, Anjelo Badalamentining musiqasi va Linçning rejissyorligi sazovor böldi, bu esa tanlovlardagi nomzodliklarda öz aksini topdi. Qayd etilişiça, film Linç uçun ham, Walt Disney Pictures uçun ham xarakterli bölmagan uslubda suratga olingan. «Buni „Mulholland Drive“ bilan soliştiring. Bu keça bilan kunduz»; «Bu tipik Disney filmi emas. Bu bolalar va itlar haqida emas. Bu keksa odamlar haqida» — deb fikr bildirdi kinotanqidçi Robert Roten. «Şedevr, ajoyib, klassika… töliq, töliq ajoyib» — deb yozdi Esquire jurnali. The New York Times naşri Farnsuortning öyinidagi qisqalik va samimiylikni qayd etdi. «Janob Linçning maʼlum soğlom bölmagan xayoli oddiy fazilatlar va tabiiy gözallikni örganişda yangi çegaradan ötadi. Natija: öta ajoyib ğalaba» — deb xulosa qildi The New York Times tanqidçisi Janet Maslin.

Jeffri Overstrit qayd etdiki, Linçning qahramonlari doim kamçilikka ega, yovuzlari esa ularning tuzalişiga işontiradigan insoniy xususiyatlarga ega, «Oddiy hikoya» ham bunga istisno emas: Elvinning ham kamçiliklari bor. Biroq Linçning boşqa köplab filmlaridan farqli ölaroq, u qahramonlarining ijobiy xususiyatlariga eʼtiborni qaratgan. «Natijada — ruhni kötaradigan va kam uçraydigan tajriba, kino bizga kelajak kunni kutişdan zavq oliş qadrini körsatadi hamda bizdan özimizdan begona bölişi mumkin bölganlar bilan yaraşişga çaqiradi».

Rojer Ebert filmga 4 yulduzdan 4 yulduz berdi, bu Linçning filmiga bergan birinçi ijobiy şarh böldi. U yozdi: «Film faqat keksa Elvin Streytning Ğarbiy Örta ştatlarning uyquçan şaharlari va qişloq hududlari böylab odisseyasi haqida emas, balki u topadigan odamlar haqida ham».

Biroq tanqidçi Harvi Karten filmni juda sekin, köplab dialoglarni esa banal deb topdi, filmning asosiy salbiy tomoni sifatida esa boş qahramonning heç qanday töqnaşuvi yöqligini körsatdi: na atrofdagilar bilan, na özi bilan.

Lenta bir qator nufuzli mukofotlarga nomzod böldi, jumladan, «Oskar» mukofotining Eng yaxşi erkak roli nominatsiyasiga, şuningdek, Kann kinofestivalining asosiy tanlov dasturida iştirok etdi. Umuman olganda, filmda turli tanlovlar va kinofestivallarda 12 ta mukofot va 28 ta nomzodlik bor.