Unforgiven

«Keçirilmagan» (ingl. Unforgiven) — 1992-yilda rejissyor Clint Eastwood suratga olgan amerikalik revizionistik vestern (Eastwood özi uni antivestern deb hisoblagan). Film, şuningdek, prodyuser sifatida ham iştirok etgan va boş rolni ijro etgan. Ssenariyni Dэvid Webb Peoples yozgan. Kartina Eastwood karerasi va vestern janri uçun buriliş nuqtasi böldi hamda tanqidçilar va tomoşabinlarning eʼtiroflariga sazovor böldi. Rejissyorning sözlariga köra, bu uning «Ğarb nima edi, degan savolga yakuniy javobi»dir, tanqidçilar esa filmni «qoronği, malanxolik eslatma, amerikalik kino nimalarga qodir ekanligining eslatmasi» deb ataşgan. Film töqqiz marta «Oskar» mukofotiga nomzod bölgan va törtta mukofot olgan, jumladan «Eng yaxşi film» va «Eng yaxşi rejissyor» nominatsiyalarida.

Film sarlavhalar bilan boşlanadi, ularda bir ayol özining nozik qizi dahşatli qotil va içkilikbozga turmuşga çiqqanidan juda hayron bölgani aytiladi. Qizi vafot etganda esa, maʼlum böladiki, bu uning qölidan emas, balki çeçak kasalligidan bölgan.

Voqea 1880-yilda böladi. Vayoming ştatidagi Big-Viski şaharçasida ikki ковбой fohişa Dalilaning yuzini kesib, şikastlagan, çunki u ulardan birining aʼzosi ölçamiga kulgan. Şerif Kiçkina Bill Daggett (Bill Bolala — Gene Hackman), yoşligida unçalik vijdonli bölmagan revolver ustasi, avvaliga ularni çorva uçun qamçi bilan jazolamoqçi böladi, lekin keyin ularga jazo tayinlaydi — salon egasiga kompensatsiya sifatida bir neçta öz otlarini berişni: u Dalilani salonga olib keliş uçun pul sarflagan, Dalila esa fohişa sifatida işlab bera olmaydi — endi u şikastlangan va heç kim u bilan yotişni istamaydi. Bunday adolatga şikoyat qilmaydigan qaror fohişalarning norasmiy yetakçisi Elisni qanoatlantirmaydi, çunki şerif Dalilaga jarohatlari uçun heç qanday kompensatsiya tayinlamaydi va ковбойларни jismonan jazolamaydi, boşida xohlaganidek — çunki heç kim ölmagan va bugun qon tökilişi yetarli. Şu adolatsizlik tufayli u salondagi fohişalar orasida jinoyatçilarni öldirgani uçun 1000 dollar mukofot töplaydi.

«Scofield Kid» laqabli yoş yigit (James Woolvett) böm-böş fermaga kelib, fermer Uilyam Manni (Clint Eastwood) ga ikki ковбойни öldirişni taklif qiladi — yoşligida buzuq va sovuqqon qotil bölgan Manni. Scofield, bu ikkisi fohişani şikastlagan, uning jarohatlarini kuçli börttirib körsatgan deb aytadi (hatto uning kökragini kesib olganliklarini ham), va u allaqaçon bunday işda tajribasi borligini, beşta odamni öldirganini aytsa-da, unga tajribaliroq odam yordami kerakligini, unga esa Mannini tavsiya qilişganini aytadi, mukofotni esa ikkiga teng bölişadi. Manni rad etadi, Kid esa ketayotib, agar baribir qaror qilsa, Big-Viskiga boradigan yölda unga qöşilişni taklif qiladi. Manni xotinining ölimidan keyin va uning xotirasi uçun halol fermer — çöçqaçi bölib yaşaşga harakat qiladi, içmaydi, kiçik öğli va qizini tarbiyalaydi, lekin xöjaligi tanazzulga yuz tutgan, çöçqalar kasal, işlar yurişmaydi va u oxir-oqibat qaror qilib Kid ortidan yölga çiqadi. Yölda u yoşligidagi eski dösti Ned Logan (Morgan Freeman) ni ziyorat qiladi, u esa xotiniga ketişi haqida ogohlantirmasdan Mannining işiga birga borişga rozi böladi. Manni va Ned Big-Viskiga yöl olişadi va yölda Kidga yetib olişadi.

Ular uçovi Big-Viskiga ketayotganda, şaharga ingliz Bob (Richard Harris) keladi — maşhur revolver ustasi, uning yonida har bir sözini tutib olgan va uning obrazi asosida Ğarb haqida kitob yozayotgan yozuvçi U. U. Boşamp (Sol Rubinek) bor. Yoşligida Bob bilan taniş bölgan Kiçkina Bill yordamçilari bilan uni qurolsizlantiradi: Big-Viskiga kiriş joyida «Bu yerda qurol olib yuriş taqiqlanadi» degan yozuv bor va u bu qoidani zöravonlik bilan amalga oşiradi — podaçilari va yozuvçi köz öngida Bobni kaltaklaydi. Söng uni kamerага solib, Boşamp iştirokida Bobni masxara qiladi: Bob ajoyib otişsa-da, u afsonaviy raqibini heç qaçon şarafli duelda emas, balki raqib mast bölib özini yaralagani uçun faqat tugatgan, deb Boşampga aytadi. Şunday qilib ingliz Bob faqat maqtançoq va haqiqiy otişmaga qodir emas. Buni isbotlaş uçun u Boşampga panjara orqali Bobga öqlangan pistolet berişni va şu yerning özida «ковбой duelini» taşkil qilişni taklif qiladi; agar Bob Kiçkina Billni otib taşlasa, u ozod böladi. Ammo ingliz Bob qörqadi va pistoletni olmaydi, ertasi kuni ertalab esa Kiçkina Bill uni şahardan haydab yuboradi, kaltaklangan Bobga uning öz pistoletini, stvoli bukilgan holda topşirib. Yozuvçi Boşamp esa Kiçkina Bill bilan qoladi va endi uning har bir sözini tutib oladi — Ğarbdagi revolver ustasining hayoti qanday ekani haqidagi kitobi uçun.

Big-Viskiga boradigan yölda Manni, Ned va Scofieldni noxuş voqealar kutib turadi. Manni qattiq sovuq tegib kasal böladi, unda körinişlar boşlanadi, u alahlaydi, öldirgan odamlari unga körinadi, xotini qabrda... Şu sababli Scofield Kid doim şubhalanadi: Manni va Ned umuman qotillik qila oladimi, qarib qolib, mahoratlarini yöqotmadimi? Bundan taşqari, şaharga yetib kelganlarida Kiçkina Bill kasal Mannini fohişaxona salonidagi bar içida şafqatsizlarça kaltaklaydi, Ned va Kid esa yuqorida xonimlar bilan ковбойларni öldiriş şartlari haqida kelişib, fohişalardan «naturada» avans olişga urinişadi. Pastdagi şovqinni eşitib, Ned va Kid xonadan deraza orqali qoçib, Kiçkina Billning qasosidan qutulişadi. Ular barda kaltaklangan va yölakka sudralib çiqqan Mannini topib olişadi va şahar yaqinidagi taşlandiq fermaga yaşirinişadi. Bir neça kundan keyin Manni kasallik va kaltaklanişdan öziga keladi va ular birinçi ковбойни öldirişga boradi. Ularning bu ishi — ular çorva haydaş paytida ковбойлар guruhini poylab turişgan — paytida Ned otişdan boş tortadi, Manni esa, Spenser miltiğidan Nedning, zarbani birinçi marta emas, qiyinçilik bilan, jabrlanuvçining qorniga tekkizadi va u azob-uqubat içida jon beradi. Ned yoşligidagiday öldira olmasligini tuşunadi va işdan çiqadi, uluşidan voz keçadi. U Mannidan boşqa, bolalarini körişga borişini aytadi. Lekin uni şahar aholisi tutib olişadi: ular birinçi ковбой öldirilganidan keyin atrofda ov boşlagan edi, va uni Kiçkina Billga olib borişadi. U zavq bilan sadistik tarzda Nedni qiynaydi, boşqa ikki kişi kim va qayerda yaşirinişganini biliş uçun.

Şu vaqtda Manni va Kid ikkinçi ковбойни kuzatişadi, u Kiçkina Billning maslahati bilan öz fermasida şerif yordamçisi va döstlari qöriqçiligida yaşiringan edi, va bir kundan keyin birinçi marta hojatxonaga çiqdi. U yerda Scofield Kid uni şim tuşirilgan holda, köçadagi hojatxona kabinasida öldiradi. Kid va Manni öldirilgan ковбойлар uçun pulni olişni kutib turganlarida, Kid mast bölib, aslida uning birinçi öldirgan odami bu edi, beşta odam haqida esa yolğon gapirgan, deb aytadi. U Mannidan qotillik vaqtida nima his qilganini söraydi, lekin Manni eslay olmasligini aytadi, çunki köpinça mast bölgan. Manni Kiddan uluşlar hisobini tekşirişni söraydi, Kid Manni Nedning uluşini, u ketganiga qaramay, ajratib qöygan uluşini yaşirmoqçi deb öylamasligi uçun. Pul olib kelgan fohişa Nedning haqida gapirib, Nedning öldirilganini aytadi — şerif Kiçkina Bill uni qamçi bilan öldirgan va jasadini salon oldiga «qotil» yozuvi bilan qöygan. Kiçkina Billni hatto Nedning oxirida, ikkinçi uçlikdagi dösti, Uilyam Manni, bir vaqtlar Ğarbdagi eng xavfli qotil ekanini va agar u Nedga yana tegsa, Manni kelib uni öldirişini tan olgani ham töxtatmagan. U 70-yillarda federal marşalni öldirgani kabi.

Buni bilib, Manni ğazablanadi: şerif uning döstini, Manni va Kid qilgan ishi uçun öldirgan. Jim ğazab içida u Kid içgan şişa bilan bir neça qultum viski içadi. Uning içida yoşligidagi «şayton» tösatdan uyğonadi. U Kiddan miltiqni oladi va yana sovuqqon, şafqatsiz qotilga aylanib, öşa kuni keçqurun özi salonga boradi, u yerda Kiçkina Bill yordamçilari va köngilli şahar aholisi bilan qolgan ikki ковбой qotilini qölga oliş rejasini tuzmoqda edi. U salon egasini öz muassasasini örtoğining jasadi bilan bezagani uçun öldiradi va yolğiz özi qisqa otişmada şerifni oğir yaralaydi, tört kişini öldiradi, söng Nedning miltiğini olib, şerifning özini ham sovuqqonlik bilan tugatadi. Şerifning sönggi sözlariga: «Men bunday ölimga loyiq emasdim, men uy qurdim» Manni asosiy iboraga javob beradi: «Loyiqlik bu yerda heç narsa hal qilmaydi». Salondan çiqişdan oldin u ogohlantiradi: agar kimdir unga öq uzişga urinsa, u faqat öq uzgan odamni emas, balki uning xotinini, döstlarini ham öldiradi va uning uyini ham yondirib yuboradi. Manni xotirjamlik bilan salondan çiqib, otga ötiradi va atrofda yaşirinib turgan tirik qolgan şerif yordamçilari va şahar aholisiga baqiradi: Nedni odamgarçilik bilan dafn etişlari kerakligini aytadi va fohişalarini xafa qilmasliklarini, aks holda u qaytib kelib, bu it öğillarini hammasini kesib taşlaşini ogohlantiradi. Salon atrofida yaşirinib turgan heç bir aholi yoki şerif yordamçisi unga öq uzişga jurʼat etmaydi va Manni yomğir va zulmat içida sekin şahardan çiqib ketadi. Qurollangan şahar aholisi va şerif yordamçilari yölga çiqib, uning ortidan qarab qolişadi.

Film sarlavhalar bilan yakunlanadi: Manni xotinining onasi qizining qabrini ziyorat qiliş uçun fermaga kelganda, u bolalari bilan birga ğoyib bölgan edi, miş-mişlarga köra, u San-Frantsiskoga köçib ötgan va soxta nom ostida boy töquvçilik savdogariga aylangan, qaynonasi esa qizi nega bunday qaroqçi va qotil Mannini tanlaganini heç qaçon tuşunmagan.

Clint Eastwood — Uilyam «Uill» Manni

Gene Hackman — «Kiçkina Bill» Daggett

Morgan Freeman — Ned Logan

Richard Harris — Ingliz Bob

James Woolvett — Scofield Kid

Sol Rubinek — Boşamp, yozuvçi

Frances Fisher — Elis

Anna Levine — Delaila Fitzjerald

Shane Meier — Uilyam Manni-kiçik

Dastlab «Uilyam Manni qotilliklari» («The William Munny Killings») deb nomlangan ssenariy 1976-yilda Dэvid Webb Peoples tomonidan yozilgan. Dastlab huquqlarni Frensis Ford Coppola sotib olgan (u 1984-yilda huquqlarni sotib olgan, lekin uçun moliyalaştiriş topa olmagan), ammo 1985-yilda ssenariyni Clint Eastwood qayta sotib olgan. Biroq rejissyor filmni darhol suratga olişni xohlamadi, uni ön yilga javonga qöydi, çunki özini Uilyam Manni roli uçun yoshi yetmagan deb hisoblar edi va vestern janrida özini takrorlamoqçi emas edi. Eastwood şunday degan edi: «Ssenariyni 25 yil oldin öqiganimda, bu men uçun yaxşi sönggi vestern böladi, deb doim öyladim». Oxir-oqibat, u loyihani boşlaganida, matnga deyarli özgartiriş kiritmadi, faqat nomini «Uilyam Manni qotilliklari»dan siğimliroq «Keçirilmagan» (ingl. Unforgiven) ga özgartirdi.

Bir maʼlumotga köra, uning ssenariy öquvçisi Sonya Çernus matnni «axlat» deb atagan, unga vaqt sarflaş kerak emasligini va uni tezda taşlab yuboriş kerakligini aytgan (aniq sözlari: «Bunday axlat, bu past sifatli asarni qabul qilmaganimiz maʼqul bölardi. Men bu haqda yaxşi biror narsa ayta olmayman. Faqat, ehtimol, uni tezda yöq qiling», — Bunday axlatni, bu past sifatli asarni qabul qilmasligimiz ança yaxşi bölardi. Men unga nisbatan heç qanday yaxşi söz topa olmayman. Faqat balki, uni tezda yöq qiliş kerak), lekin şunga qaramay Eastwood ssenariyni özi öqidi, bu fikr bilan rozi bölmadi va uni Coppoladan sotib oldi. Bundan taşqari, Eastwood ssenariyga özgartiriş kiritmoqçi bölganda, u faqat ssenariyni buzayotganini tuşundi. U Peoplesga qönğiroq qilib dedi: «Mening özgartirişlarimni unut. Men nomidan boşqa heç narsani özgartirmayman». Peoples keyinçalik, suratga olingandan keyin ssenariy qançalik «oq» bölib qolganidan hayratda qolganini aytgan — odatda ssenariylar suratga oliş davomida film asl ssenariydan çetga çiqqan joylarini tasvirlaydigan rangli qöşimçalar bilan tölib ketardi, bu yerda esa özgarişlar minimal edi.

Boşqa versiyaga köra (Maykl Gordon tomonidan bayon qilingan), Eastwood avval ssenariyni sotib olgan, uni öqimagan, balki Sonyaning bahosiga şunçaki işongan va haqiqatan ham ssenariyni bir neça yilga javonga qöygan. U ssenariyni faqat yangi film uçun material qidirayotganda öqigan va darhol matnga oşiq bölib qolgan.

Ssenariy Coppolaning qölida bölganida, boş rol uçun John Malkovich körib çiqilgan edi — keyinçalik aktyor rol uning qölidan ketganidan xursand bölgan, çunki Eastwood ijro etganini hisobga olsak, uddalay olmasligiga işongan.

Morgan Freeman loyihaga «Robin Gud: Tafsilotlar şahzodasi» filmini suratga oliş paytida Kevin Costnerdan eşitib qiziqib qolgan va Ned Logan rolini olgan.

Eastwood Harrisga Ingliz Bob rolini taklif qiliş uçun özi qönğiroq qilgan. Keyinçalik Harris, qönğiroq paytida u Eastwoodning «Baland tekisliklar otliqi» filmini tomoşa qilayotganini va dastlab uni hazil qilişayotganini öylaganini aytgan.

Gene Hackman dastlab Kiçkina Bill rolidan voz keçgan, çunki qizi u juda köp qattiq, zöravonlikka boy filmlarda rol öynayotganidan xafa bölgan edi, ammo uning agenti va Eastwood oxir-oqibat uni suratga olinişga köndirişdi (xususan, Eastwood unga film zöravonlikni uluğlamasligini, aksinça, uni qoralaşini kafolatlagan). Uning sözlariga köra, Eastwood zöravonlikni demifologizatsiya qiliş istagini juda oçiq aytgan va bu Hackmanni köndirgan. Keyinçalik aktyor hazil qilib dedi: «Men Klint meni bu Clint Eastwood filmi emasligiga işontirganidan juda xursandman». Bu rol unga ikkinçi darajali rol uçun «Oskar» mukofotini olib kelgan.

Suratga oliş 1991-yil avgustida Kanadaning Alberta ştatidagi uzoq hududda bölib ötgan, u yerda ikki oy içida Big-Viski şaharçasi qurilgan. Rassom-dekorator Genri Bamsted manzarani bir neçta atrofdagi fermalar bilan töldirgan. Şaharça ataylab yalanğoç, iflos, sodda va kam aholili qilib yaratilgan, çunki u sivilizatsiya va ölib borayotgan vahşiy Ğarb zöravonligi örtasidagi ziddiyatni tadqiq qiliş uçun ideal sahna bölişi kerak edi. Bu davr aktyorlarni ot minişga örgatiş uçun ham işlatilgan. Ob-havo juda sovuq edi, yomğirlatuvçi maşinalardan çiqqan suv uçayotganda muzlab qolardi, otlar muzda sirpanardi, rejissyorning tişlari sovuqdan taqillagan. Oğir şaroitlarga qaramay, mehnatsevarligi bilan tanilgan Eastwood suratga olişni 39 kunda yakunladi — jadvaldan tört kun oldin.

Eastwood aktyorlarning repetitsiyalarini suratga olar edi va köpinça yakuniy filmda birinçi dublni işlatardi, aktyorlar matn bilan endigina tanişgan paytda. Har bir dublning birinçisi deyarli doimo repetitsiya bölgan va aktyorlar faqat törtinçi yoki beşinçi dubldan boşlab jiddiy işlaydigan sanoatda (va bir sahnaning öttiz, qirq, ellik dubllari odatiy bölgan joyda) Eastwood aynan repetitsiyalarni suratga olgan — va köpinça şunçaki repetitsiyalar emas, balki aynan birinçi repetitsiyalar. Operator Jek Grin, aktyorlar sözlarni kamera oldida birinçi marta işlatayotganini, bu dialoglarga tabiiy noqulaylik va realizm berganini taʼkidlagan. Odatda Eastwood köpi bilan uç-beş dubl qilar va ikkitasini çop etardi. Masalan, «Bronko Bill» filmini suratga olişda Skatman Crothers, Stenli Kubrik bilan «Porloq» filmini tugatgandan söng (u yerda uni bir sahna uçun deyarli ellik dubl qilişga majburlaşgan edi), qörquvdan deyarli falaj bölib qolgan edi. Eastwood bir dubl qilib uni çop etdi — va Crothers deyarli yiğlab yubordi.

Eastwood, şuningdek, televizion uslubdagi ortiqça yoritişdan voz keçib, noir yaqin minimal yoritişni afzal körardi: «Kadr qoronği bölsa-da, men unda bölsam, ovozim eşitilsa va tomoşabin kim ekanligimni bilsa — çop etamiz va davom etamiz», — deb tuşuntirgan Eastwood. Fohişaxonadagi sahna esa, unda Dalila piçoq bilan kesiladi, birinçi repetitsiyadan öynalgan va suratga olingan, şuning uçun u haqiqiy zöravonlik taassurotini qoldiradi, göyo tomoşabin voyeur rolida: u koridordan ötib, oçiq eşikka qarab, yaşirin bir narsani körganday.

Içki sahnalar pavilyonlarda, taşqi sahnalar esa Nyu-Jersidagi Essex okrugi boğida va temir yöl böylab suratga olingan. Asosiy epizod uçun joy (qotillikdan keyin ikkinçi ковбойни qarağay ostidagi otişma va fohişaning Nedning ölimi haqida xabar beriş sahnasi) Saut-Mauntin qöriqxonasidagi darra bölgan. Eastwood va ijroçi prodyuser Dэvid Valdes, studiya ğazabiga duç keliş xavfiga qaramay, yakşanba kuni yigirma bir soatlik uzluksiz suratga olişni taşkil qilişgan, qor yoğişidan oldin ulguriş uçun. Ish qattiq sovuqda olib borilgan. Suratga oliş guruhi tong otişiga ön beş daqiqa qolganda yakunlagan, şundan keyin kuçli qor yoğa boşlagan.

Eastwoodning uzoq yillik hamkori Joel Cox bilan monteaj beş-olti hafta içida tugatilgan. Cox suratga olingan materialdan birinçi variantni özi yiğgan, keyin Eastwood tuzatişlar kiritgan. Umuman olganda, filmning byudjeti 14,4 million dollarni taşkil etgan.

«Keçirilmagan» vestern tarixida «Eng yaxşi film» uçun «Oskar» mukofotini olgan uçinçi vestern böldi («Simarron» va «Börilar bilan raqs»dan keyin). Film «revizionistik vestern» sifatida tan olinadi, u örnatilgan janr afsonalarini töliq qayta körib çiqadi. John Fordning klassik vesternlaridan farqli ölaroq, u yerda yaxşilik va yomonlik aniq edi, zöravonlik esa qahramonona ohangga ega edi, «Keçirilmagan» Vahşiy Ğarbning romantikasini foş qiladi. Bu yerdagi qahramonlar — qahramon emas, balki murakkab, ziddiyatli odamlar: şerif sadist ekani maʼlum böladi, qotil esa halol bölişga harakat qiladigan yagona odam, har bir zöravonlik harakati qaytarib bölmas oqibatlarga olib keladi. Tanqidçilar filmni «Ismsiz odamga elegiya» — Eastwoodni maşhur qilgan qiyofaga va şu bilan birga janrga xayrlaşuvga aylangan deb taʼkidlaşgan.

Ssenariy muallifi Peoplesning sözlariga köra: «Frensis (Coppola) buni barça boşqa işlari kabi ajoyib qilgan bölardi, lekin Klintdek bunçalik töğri va murosasiz qiladigan boşqa birovni tasavvur qiliş qiyin. Heç bir studiya bunday variantga rozi bölmagan bölardi — qoronği, dahşatli. Köp ovozlar bölganda, hamma narsa odatda bölmagan va hamma uçun tuşunarli bölib qoladi. „Keçirilmagan“ Klint Eastwood edi, u aytdi: „Mana men nima qilmoqçiman… yöldan çetlaning“».

«Keçirilmagan» Klint Eastwoodning yuz million dollarlik kassa çegarasidan ötgan birinçi filmi böldi: 14 million dollarlik byudjetda kartina dunyo böylab deyarli 160 million dollar işlab topdi. Rejissyorning özi bunday olqişlanişdan hayratda qolganini tan olgan: «Men hayratda qoldim, çunki men heç qaçon tomoşabinni maftun qilişga harakat qilmayman. Unutiş kerak, u yerda kimdir ötirib popkorn yeyayotganini... Men öyladim: agar odamlar buni körişni xohlasa, körişadi. Agar yöq bölsa — ularning hammasiga omad!»

Film «Oskar» mukofotiga töqqiz nominatsiya oldi va tört toifada ğalaba qozondi: eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyor (Clint Eastwood), eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli (Gene Hackman) va eng yaxşi monteaj (Joel Cox). Bu ğalaba Eastwood uçun rejissura böyiça birinçi «Oskar» böldi. Bundan taşqari, Dэvid Webb Peoplesning ssenariysi ham «Oskar»ga nomzod bölgan, 2013-yilda esa Amerika Ssenariyçilar gildiyasi uni barça davrlarning 30 ta eng buyuk ssenariysi röyxatiga kiritgan.

«Keçirilmagan» deyarli yagona eʼtirofga sazovor böldi. Metacritic filmga 34 ta şarhga asoslangan holda 100 balldan 85 ball bergan. The Hollywood Reporter kartinani «yomon odamning ruhiga qoronği nigoh va ösib borayotgan mamlakatning qonli içki qismi uçun şafqatsiz tölov» deb atagan. TV Guide filmni «qoronği, malanxolik, amerikalik kino nimalarga qodir ekanligining eslatmasi, yetuk, axloqiy murakkab va dunyoqaraşga qarşi çiquvçi ifodasi» deb taʼriflagan. Tanqidçilar bir ovozdan Eastwood «şakl bilan taniş va uni qadrlaydigan odamlar uçun vestern» yaratganini, «ötgan kartinalar ruhi bilan rezonans beradigan, lekin öz hududini egallagan» film ekanini taʼkidlaşgan. Rotten Tomatoes sayti filmga 112 ta şarhga asoslangan holda 96 % reyting bergan. Film, şuningdek, Amerika kino instituti röyxatiga köra barça davrlarning eng yaxşi filmlari röyxatiga kiritilgan.

Richard Sçickel va boşqa kinoşunoslar «Keçirilmagan»ni John Fordning «Liberti Velansʼni otib taşlagan odam» (1962) kartinasi bilan töğridan-töğri parallel qilişgan va ikkala filmni vestern uçun yakunlovçi boblar deb hisoblaşgan. Fordning vesternlaridan farqli ölaroq, u yerda jamiyat, çerkov va maktab taraqqiyot va sivilizatsiyani ramziy qiladi, Eastwoodda esa markaziy örinni zulmat, oğriq va hatto qasos olingandan keyin ham yaralarni davolaş imkonsizligi egallaydi. Şerif Little Bill qurgan uy egri va oqadigan bölib çiqadi — bu uning soxta axloqining metaforasi, Fordning filmlarida esa uy quriş har doim tartibning ğalabasini bildirgan.

Film, şuningdek, Serjio Leone spagetti-vesternlarida Eastwoodni maşhur qilgan «Ismsiz odam» qiyofasiga xayrlaşuv elegiyasi sifatida ham qaraladi. Filmning «Serjio va Donga» (Leone va Don Siegel) — Eastwoodning ustozlari bölgan rejissyorlarga bağişlanişi hurmat körsatiş va şu bilan birga janrda butun davrning ramziy yakuni böldi.

Film töqqiz marta «Oskar» mukofotiga nomzod bölgan va tört toifada ğalaba qozongan:

Eng yaxşi film — Clint Eastwood (prodyuser sifatida)

Eng yaxşi rejissyor — Clint Eastwood

Eng yaxşi ikkinçi darajali aktyor — Gene Hackman

Eng yaxşi monteaj — Joel Cox

Eastwood ham eng yaxşi erkak roli uçun «Oskar»ga nomzod bölgan, lekin «Ayol hidi» filmi uçun Al Pacinoga yöl bergan. Bundan taşqari, kartina eng yaxşi rejissura uçun «Oltin globus» va eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli uçun «Oltin globus» mukofotlarini, şuningdek Amerika rejissyorlar gildiyasining mukofotini olgan.

Eastwoodning özi filmni antivestern deb hisoblagan. U «Keçirilmagan»ni öz karerasidagi «sönggi vestern» deb bilgan. 2017-yilda Kann kinofestivalida u şunday degan: «Bu sönggi vestern edi, çunki öşandan beri men bunçalik yaxşi işlaydigan boşqa ssenariyni öqimadim». Rejissyor filmning zöravonlikni qoralaşini, uni ekspluatatsiya qilmasligini taʼkidlagan: «Bu zöravonlikni qoralaydigan, uni ekspluatatsiya qilmaydigan film». Iostvudning sözlariga köra, kartina uning «Ğarb nima edi, degan savolga yakuniy javobi» bölgan. U filmni ustozlari — rejissyorlar Serjio Leone va Don Siegel xotirasiga bağişlagan.

Men sizga aniq ayta olmayman, nega yana vestern suratga olişni xohladim, çunki na suratga oliş, na olmaslik uçun sababim yöq edi; bu biror tendentsiya bilan belgilangan qaror emas edi, aslida oldingi sabab ham yöq edi va aynan şu loyihani men uçun şunçalik qiziqarli qilgan: men narsalarni boşlanğiç yönalişni özimga bermasdan qilişni afzal köraman. Nega vestern? Menga bu tarix talab qilgan yagona mumkin janr bölib tuyuldi, çunki aslida hamma narsa tarixdan ösib çiqqan edi. Har holda, men moda bölgani uçun biror narsa qiliş haqida heç qaçon öylamaganman, aksinça, doim bunga qarşi boriş ehtiyojini his qilganman. Va har holda, men muvaffaqiyatga, modaga şunçalik qarşi borişga harakat qilganim uçun, özimni biroz aybdor his qilaman.

«Keçirilmagan» filmi şundaki, deyarli har bir personaj özi haqidagi ommaviy afsona va içki haqiqat örtasidagi tafovutda yaşaydi. Ssenariy muallifi Dэvid Webb Peoples va rejissyor Clint Eastwoodning sözlariga köra, bu «biz özimiz haqimizda aytadigan hikoyalar haqiqat oldida qanday qulaşi» haqidagi hikoya. Asosiy personajlar bu ziddiyatning turli qirralarini aks ettiradi.

Xotini vafotidan keyin halol çöçqaçi hayotini yaşaşga harakat qiladigan sovuqqon qotil. Manni — filmning markaziy figurasi, uning atrofida asosiy tezis quriladi: inson özining qoronği tomonidan qoça olmaydi, lekin uni nazorat qilişni örganişi mumkin. Film boşida u vayronaga öxşaydi, zörğa oyoqda turadi, hatto otni töğri minib ololmaydi va miltiqdan bir neça qadam narida temir bankaga tegizolmaydi. Biroq, holatlar uni yana haqiqatan qurolga qöl urişga majbur qilganda, uning içida «şayton» uyğonadi. Asosiy lahza — bardagi sahna, u yerda Kiçkina Billning «Sen Missuridagi Uilyam Manni, ayollar va bolalarning qotili» degan sözlariga u xotirjamlik bilan javob beradi: «Bu töğri. Bu men. Men ayollar va bolalarni öldirganman va harakat qiladigan hamma narsani, va endi men seni öldiriş uçun keldim». Bu ibora barça illyuziyalarni yöq qiladi va özini qabul qilişni bildiradi. Tanqidçilar taʼkidlaşiça, Manni özi haqida, şu jumladan özi oldida ham yolğon gapirmaydigan yagona personaj bölib, aynan şu uni filmning ham eng dahşatli, ham eng halol qahramoniga aylantiradi.