1912 yil, Angliyaning Devon grafligi. Albert ismli bola ösib ulğaygan sof qonli toyçoqni Joey deb nom qöygan holda juda yaxşi köradi. Ammo otasi Ted ijara haqini tölay olmay, otni harbiylarga sotadi. Birinçi jahon uruşi boşlanganda Joey kavaleriya polki bilan Fransiya dalalariga jönaydi, Albert esa döstini unuta olmaydi.
Filmni rejissyor Steven Spielberg suratga olgan, ssenariy muallifi Lee Hall. Asos sifatida Maykl Morpurgoning Buyuk Britaniyada 1982 yilda naşr etilgan romani olingan. Boş rollarni Jeremy Irvine, Emily Watson, Benedict Cumberbatch va Tom Hiddleston ijro etadi. Musiqasini John Williams yozgan, studiya — DreamWorks. Harbiy drama 146 daqiqa davom etadi va AQŞda 2011 yil 25-dekabrda çiqqan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Jeremy Irvine, Emily Watson, David Thewlis
Steven Spielbergrejissyor
Jeremy Irvineaktyor
Emily Watsonaktyor
David ThewlisaktyorPMPeter Mullanaktyor
Niels Arestrupaktyor
Benedict Cumberbatchaktyor
Tom Hiddlestonaktyor
Eddie MarsanaktyorLHLee Hallssenariy muallifi
John Williamskompozitor·Ensiklopediyadan
Bu tarjima Vikipediya maqolasi asosida tayyorlangan.
«Jangovar ot» (ingl. War Horse) — Stiven Spilberg rejissyorligidagi harbiy drama bölib, u Maykl Morpurgoning şu nomdagi romani asosida yaratilgan. Roman 1982 yilda Buyuk Britaniyada birinçi marta naşr etilgan, şuningdek, 2007 yilda sahnalaştirilgan spektakl asos bölgan. Filmning Amerikadagi premyerasi 2011 yilning Rojdestvo kunida, Rossiyadagi premyerasi esa 2012 yil 26 yanvarda bölib ötgan.
3Syujet
1912 yil. Ingliz Devon grafligida Albert Narracott ismli bola sof qonli otning tuğilişini kuzatadi va…
1912 yil. Ingliz Devon grafligida Albert Narracott ismli bola sof qonli otning tuğilişini kuzatadi va keyinçalik toyçoqning onasi yonida dala böylab yugurib ösişini hayrat bilan tomoşa qiladi. Otasi Ted ösib ulğaygan toyçoqni auksionda sotib olişga harakat qiladi, garçi dösti unga fermer xöjaligi işiga yaroqliroq otga eʼtibor berişni maslahat bersa ham. Auksionda iştirok etayotgan yer egasi bilan raqobatlaşib, öz şaʼni uçun turiş istagi Tedni otning narxini tobora oşirişga majbur qiladi. Ot katta summaga (30 gineyaga) sotib olinadi, Ted esa ijara haqini tölay olmaydi va yer egasi Layons, agar tölov kuzgaça amalga oşirilmasa, fermani tortib oliş bilan tahdid qiladi. Ted belgilangan muddatda tölaşga vaʼda beradi, çunki toşloq, işlanmagan dalani haydab, şolğom ekişni uddalay olişini aytadi.
Albert kunduz kuni Joey deb nom qöygan ot bilan maşq qiladi. Uning eng yaxşi dösti Endryu Iton Albertning otga turli buyruqlarni örgatişini kuzatadi, masalan, egasi boyquş ovozi çiqarganda uning oldiga kelişni.
Ted uruş paytida, Angliya-Bur uruşida yaralangan oyoği oğriydi va doim özi bilan olib yuradigan flyaga tez-tez murojaat qiladi. Uning xotini Rouz, Albertning onasi, öğliga eri Afrikada serjant bölib xizmat qilgan paytda olgan medallarni körsatadi. Oğir yaralangan Ted jang maydonida qahramonlik körsatgan va «Ajoyib xizmatlari uçun» medali (ingl. Distinguişed Conduct Medal) bilan mukofotlangan. Rouz öğliga otasining polkining vimpelini beradi va otasi özining harbiy jasoratlaridan faxrlanmasligini tuşuntiradi: bir paytlar u bayroq va barça medallarni taşlab yuborgan, ammo onasi ularni yaşirinça olib qöygan.
Albert Joeyni plug tortişga örgatadi va qöşnilarning, muvaffaqiyatsizlikni başorat qilgan barça kutişlariga qarşi, toşloq dalani şolğom ekişga tayyorlaydi. Ammo bir munça vaqt ötgaç, jala ekinlarni yuvib ketadi.
Birinçi jahon uruşi boşlanadi va Ted ijara haqini tölaş uçun öğlidan yaşirinça otni sotişga olib boradi. Uni qişloqdan ötayotgan polkning otliq qöşin kapitani Niçolls sotib oladi. Bitim tuzilgaç, Albert yugurib keladi va harbiydan otni olib qolmaslikni söraydi. Kapitan bolani tinçlantiradi va otga ğamxörlik qilişga, uruşdan keyin omad kulib boqsa, uni uyga olib kelişga vaʼda beradi. Albert armiyaga yozilişga harakat qiladi, ammo yoshi töğri kelmaydi. Niçolls Joeyni olib ketişdan oldin Albert otning jilovi ga otasining bayroğini boğlaydi.
Kapitan Niçolls Joeyga uruşda zarur böladigan könikmalarni örgatadi. Polk otxonalarida Joey polk komandiri mayor Styuartning qora rangli oti Topthorn bilan tanişadi va tez orada unga örganib qoladi. Bir neça haftadan keyin ularning polki Fransiyaga yöl oladi. Qitʼaga yetib kelib jangga kirişgandan söng, Niçolls polki himoyasiz nemis lageriga hujum qiladi, ammo nemislar örmonga çekinadi va u yerda otliqlarni pulemyot öqlari bilan kutib olişadi. Niçolls va uning jangçilari halok böladi, nemislar esa otlarni ölja sifatida olib ketişadi.
Joey Topthorn bilan birga ikki nemis askari — Gunter va uning 14 yoşli ukasi Maykl boşqaradigan tibbiy aravaga qöşiladi. Yoshi kiçik bölişiga qaramay armiyaga yozilgan ukasiga Gunter topilgan bayroqni beradi va undan qoçişni söraydi. Maykl itoat qilmaydi, şunda Gunter Joeyga minib, Topthornni yetaklab kolonnaga yetib boradi, ukasini topib olib qoçiradi. Yigitlar Italiyaga qoçişni rejalaştiradi, ammo tunda nemislar tegirmonda yaşirinib yurgan dezertirlarni topib, ularni otib taşlaşadi.
Şundan söng, bobosi bilan fermada yaşaydigan kiçkina qiz Emili tegirmonda ikki otni topadi. U suyaklari mörtlaşib qoladigan kasallikka çalingan va bobosi nevarasi yiqilib tuşişidan qörqib, unga ot minişga ruxsat bermaydi. Nemis askarlari kelib, barça oziq-ovqat zahiralarini olib ketganda, Emili otlarni yotoqxonasiga yaşiradi. Bobosi nevarasiga tuğilgan kuni uçun egar sovğa qiladi va unga Joeyda sayr qilişga ruxsat beradi. Bir neça daqiqadan söng, qizning otliq holda çiqqanini nemis askarlari köradi va otlarni tortib olişadi. Bobosi Albertning bayroğini özida qoldiradi.
Joey va Topthornni töplarni tortişga majbur qilişadi. Ularning köz öngida şu işni bajarayotgan otlar birin-ketin nobud böladi. Biroq ikkalasiga nemis askari Fridrix qarab turadi. U otlarni yaxşi köradi va ularning ahvolini yengillaştirişga intiladi.
Şu orada 1918 yil keladi. Nihoyat frontga yetib kelgan Albert özining dösti Endryu Iton bilan birga Yuz kunlik hujumda qatnaşadi. Duşman öqlari ostida mö‘jiza bilan jarohatlanmay qolgan Albert pulemyot uyasini yöq qiladi, u esa Britaniya qöşinlarining oldinga siljişiga tösqinlik qilayotgan edi. Britaniyaliklar xandaqni egallaydi, ammo ularni gaz tuzoği kutib turardi, u yerda Endryu halok böladi, Albert esa vaqtinça köriş qobiliyatidan mahrum böladi.
Taxminan şu kunlarda çarçagan Topthorn, u yana oldinroq oyoğini jarohatlagan edi, halok böladi. Şu paytda ingliz qöşinlari kutilmaganda hujum qiladi va çekinayotgan nemislar Fridrixni ham olib ketişadi. Jonsiz Topthornning jasadini tark etmagan Joeyga ingliz «Mark IV» tanki yaqinlaşadi, u otni tikanli sim tösiqlar orasiga siqib qöyadi. Oğir va dadil maşina ot deyarli ezilib ketay deganda, Joey qoçişga muvaffaq böladi.
Qörquvdan telba bölib qolgan Joey jang maydonida çopib yuradi va tunda yana xandaqlar orasidagi tikanli sim tösiqlar içiga tuşib qoladi. Jang tugagaç, sukunat çökadi. Ingliz askarlari maydonda otni köradi va kapral Kolin buyruqlarga qarşi çiqib, oq bayroq kötarib otni qutqarişga boradi. U yerda kapral va kutilmaganda yordam berişni istagan nemis askari birgalikda Joeyni ozod qilişadi. Qisqa bahsdan söng, kapral jrebiy taşlab, otni öz lageriga olib ketadi. Yaradorlangan hayvonni körgan front doktori, otni qutqariş mumkinligiga işonmay, yonida turgan serjantga uni otib taşlaşni buyuradi. Şu paytda Albert hamşiradan lagerga «mö‘jizaviy ot»ning olib kelinganini, ikki front orasidagi yerda omon qolganini bilib oladi. Serjant töpponçani otning boşiga tiraganda, olti yil oldin Joeyga javob berişni örgatgan öşa tovuş — boyquşning qiçqiriği eşitiladi. Ot boşini kötaradi va ijro etilişga tösqinlik qiladi. Serjant yana töpponçani tiraydi, ammo ovoz yana takrorlanadi va askarlar yöl berib, közi körmay ot tomon yurib kelayotgan Albertga joy böşatadi. Albert yana boyquş ovozini çiqaradi va Joey eski dösti tomon yuguradi. Albert otning uniki ekanini isbotlaydi, loy ostida yaşiringan belgilarini körsatadi va doktor otni qutqariş uçun barça çoralarni körişga vaʼda beradi.
Uruş tugaydi. Yigit tuzalib ketadi va köriş qobiliyati tiklanadi. Ammo ot armiya mulki sifatida (uyga, Angliyaga faqat zobitlarning otlari olib ketiladi) auksionga qöyiladi. Askarlar va zobitlar Joeyni sotib oliş uçun pul yiğadi, lekin auksionda mahalliy qassob narxni öttiz funtgaça oşiradi — bu Albertning örtoqlari yiğgan butun summadan köp. Körinişidan, ot halok bölişga mahkum — u qassobga tegadi… Ammo şu payt Emilining bobosi paydo bölib, yuz funt tölaşini eʼlon qiladi va agar bu ham yetmasa, paltosini sotişga tayyorligini aytadi. Agar bu ham yetarli bölmasa, u fermasini sotib, ming funt tölaydi. Ot unga beriladi va çol xaridni olib ketmoqçi böladi. Albert uni quvib yetib, Joeyni berişni söraydi, ammo çol nevarasi vafot etganini va «mö‘jizaviy ot»ni uning xotirasi uçun oliş maqsadida ikki kun piyoda yöl bosganini tuşuntiradi.
Biroq ot Albert bilan qolişni xohlayotganini körib, çol eskirgan bayroqni çiqarib, Albertdan bu nima ekanini söraydi. Albert bayroqni darhol taniydi va çol ot yigitga qonuniy tegişli ekanligiga işonç hosil qilib, Joeyni bayroq bilan birga heç narsa olmasdan beradi. Joey egasi bilan uyga qaytadi, Albertning ota-onasi huzuriga keladi, Albert bayroqni otasiga topşiradi. Ota ulğayib qolgan va özi kabi uruşdan ötgan öğlining qölini mahkam siqadi.
4Asl manba
Maykl Morpurgo «Jangovar ot» deb nomlangan bolalar romanini 1982 yilda yaşagan Iddesli qişloğida (Devon…
Maykl Morpurgo «Jangovar ot» deb nomlangan bolalar romanini 1982 yilda yaşagan Iddesli qişloğida (Devon grafligi) Birinçi jahon uruşi faxriylari bilan uçraşganidan keyin yozgan. Faxriylardan biri, kapitan Baджett, otliq polkda xizmat qilgan. U Maykelga öz orzulari va xavotirlarini otiga işonganini aytib bergan. Yana bir faxriy bilan birga, qirollik otliq diviziyasida xizmat qilgan boşqa faxriy uruşdagi dahşatli şaroitlar, odamlar va hayvonlarning ölimi haqida gapirib bergan. Uçinçi faxriy armiya qişloqqa otlarni sotib oliş uçun kelganini, keyinçalik ular jangda, şuningdek, töplar va tibbiy aravalarni taşişda işlatilganini eslagan. Morpurgo bu masalani örganişni davom ettirib, uruş davrida faqat ingliz tomonidan bir million ot halok bölganini, jami esa taxminan ön million ot nobud bölganini aniqlagan. Çet el hududida uruşda qatnaşgan Britaniya armiyasining bir million otidan atigi 62 000 tasi qaytib kelgan. Qolganlari halok bölgan yoki Fransiyada göşt uçun sotilgan. Uruş Buyuk Britaniya erkaklar aholisiga öçmas iz qoldirgan: 886 000 erkak, yaʼni frontga ketganlarning sakkiz kişidan biri va mamlakat aholisining 2 foizi halok bölgan.
Bir kuni Morpurgo öziga tegişli «Şahar bolalari uçun fermalar» (ingl. Farms for City Children) xayriya taşkilotining hududida kekkaygan bola otga yaxşi gapirayotganini köradi. Şunda yozuvçi ot va uning uruş boşlanişigaça hamda uruş davrida uçraşgan odamlar: Devonlik yoş fermer, ingliz otliq qöşinining zobiti, nemis askari va nevarasi bilan yaşaydigan keksa fransuz haqidagi hikoyani aytib berişga qaror qiladi.
Muallif asarini ekranlaştirmoqçi bölgan va beş yil davomida Saymon Çenning-Uilyams bilan işlagan, ammo bu ğoyadan voz keçişga majbur bölgan. 2007 yilda Nik Stafford romanga asoslangan spektaklni muvaffaqiyatli sahnalaştirgan. Teatrda voqea faqat otning nuqtayi nazaridan bayon etilişi mumkin emas edi, şuning uçun hikoya kitobdagidan biroz farq qilgan. Xuddi şunday holat film ssenariysida ham kuzatilgan.
5Keyingi rivojlaniş
2006 yildan 2009 yilgaça Morpurgo, Li Xoll va Revel Gest kitob asosida ssenariy ustida işlaşgan. Moliyaviy…
2006 yildan 2009 yilgaça Morpurgo, Li Xoll va Revel Gest kitob asosida ssenariy ustida işlaşgan. Moliyaviy yetişmovçilik tufayli filmni suratga olişi kerak bölgan kompaniya Morpurgodan huquqlarni sotib olmagan, bundan taşqari, hamma iştirokçilar işni maoş olmasdan, iştiyoq bilan bajarişgan. 2009 yilda prodyuser Ketlin Kennedi eri, prodyuser Frenk Marshall va ikki qizi bilan Vest-End teatrlaridan birida «Jangovar ot» spektaklini tomoşa qilgan. Spektakl ularga katta taassurot qoldirgan va Marshall nega heç kim asar asosida film suratga oliş huquqini sotib olmaganiga hayron bölgan. Köp ötmay, spektakl haqida Stiven Spilberg ham eşitadi, uni hamkasblari, jumladan, Amblin Entertainment kompaniyasida u bilan birga işlagan Ketlin Kennedi ogohlantiradi. Revel Gest bilan muzokaralardan söng, 2009 yil 16 dekabrda DreamWorks kompaniyasi ekranlaştiriş huquqlarini sotib oldi. Spilberg özi bu haqda şunday izoh bergan: «Maykl Morpurgoning romanini öqib bölişim bilan, DreamWorks uning asosida film suratga olişini xohlaganimni angladim. Uning mohiyati va ğoyasi istalgan mamlakatda his qilinadigan hikoyani şakllantiradi». 2010 yil 1 fevralda rejissyor spektaklni kördi va undan keyin unda iştirok etgan baʼzi aktyorlar bilan uçraşdi. Spilberg tomoşadan keyin yiğlaganini tan olgan.
Xoll, ssenariy yozilganidan bir hafta ötib, Spilberg unga qiziqiş bildirganini, uni öqib çiqqanini va ikki hafta davomida film suratga olişga qaror qilganini aytgan. Xollning sözlariga köra, kino sanoatida bunday voqealar juda kam uçraydi.
Richard Kyortisga ssenariyni qayta işlaş topşirilgan. Dastlab u bunga salbiy munosabatda bölgan, ammo Spilberg bilan uçraşgandan keyin fikrini özgartirgan. Kyortis ssenariy kitobga teatr spektaklidan köra yaqinroq ekanini va spektaklning mavjudligi unga romanning öz moslaşuvini yaratiş uçun jasorat bergani haqida aytgan. Uç oy davomida Kyortis Spilberg bilan yaqin hamkorlikda 13 dan ortiq ssenariy qoralamasini yozgan.
Dastlab Spilberg «Jangovar ot» filmining prodyuseri sifatida çiqişni rejalaştirgan, ammo 2010 yil 3 mayda uning film rejissyori bölişi maʼlum böldi. Aktyorlar röyxati 2010 yil 17 iyunda eʼlon qilindi. Aktyor Piter Mallan 2011 yil aprelda «Tribeka» kinofestivalida, u filmda iştirok etişga faqat Spilberg suratga olgani uçun emas, balki ssenariy ham unga ajoyib tuyulgani uçun rozi bölganini aytgan.
6Tanqid
Film asosan ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes saytida film 75 foiz reytingga ega bölib, 241 ta şarhdan 180…
Film asosan ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes saytida film 75 foiz reytingga ega bölib, 241 ta şarhdan 180 tasi ijobiy.
Filmga «A-» bahosini qöygan Entertainment Weekly jurnalining muharriri Liza Şvarzbaum şunday yozgan: «Kitob soddaligi bilan oldinga siljisa, spektakl sahna mahorati bilan jarangdor bölsa, Spilberg yoruğlik, soya va manzaradan tinçlik nomidan ustalik bilan foydalanadi». The New York Observer naşrining şarhlovçisiReks Rid filmga 4 ballik şkala böyiça 4 ball qöyib, uni «Spilbergning ötkazib yuborib bölmaydigan klassikasi, bu yil yoki boşqa har qanday yilning eng buyuk yutuği bölgan haqiqiy mukammallikka erişgan asar» deb atagan. Rojer Ebert filmga 4 ballik şkala böyiça 3,5 ball qöyib, uning «şubhasiz, Spilberg suratga olgan eng yaxşi kadrlardan baʼzilarini öz içiga olganini» va «film aʼlo darajadagi mahorat bilan yaratilganini» taʼkidlagan. Boston Globe gazetasining muharriri Tay Berr film «Jon Ford va studiya davrining boşqa afsonalarining mahorati va sentimentalligiga borib taqaladigan oçiq holdagi Gollivud klassitsizmi asari» ekanini aytib, unga 4 balldan 3 ball bergan.
7Mukofotlar va nominatsiyalar
2012 — «Oskar» mukofotiga 6 ta nominatsiya: eng yaxşi film (Stiven Spilberg, Ketlin Kennedi), filmga eng…
2012 — «Oskar» mukofotiga 6 ta nominatsiya: eng yaxşi film (Stiven Spilberg, Ketlin Kennedi), filmga eng yaxşi musiqa (Jon Uilyams), eng yaxşi operatorlik ishi (Yanuş Kaminski), eng yaxşi badiiy rassomlik ishi (Li Sandeles, Rik Karter), eng yaxşi ovoz (Gari Ridstrom, Endi Nelson, Tom Jonson, Styuart Uilson), eng yaxşi ovoz montaji (Richard Himns, Gari Ridstrom)
2012 — «Oltin globus» mukofotiga 2 ta nominatsiya: eng yaxşi drama filmi, filmga eng yaxşi musiqa (Jon Uilyams)
2012 — BAFTA mukofotiga 5 ta nominatsiya: filmga eng yaxşi musiqa (Jon Uilyams), eng yaxşi operatorlik ishi (Yanuş Kaminski), eng yaxşi vizual effektlar (Ben Moris, Nil Korbould), eng yaxşi badiiy rassomlik ishi (Rik Karter, Li Sandeles), eng yaxşi ovoz (Styuart Uilson, Gari Ridstrom, Endi Nelson, Tom Jonson, Richard Himns)
2012 — «Saturn» mukofotiga 2 ta nominatsiya: eng yaxşi sarguzaşt filmi, jangari yoki triller, filmga eng yaxşi musiqa (Jon Uilyams).
2011 — «Sputnik» mukofoti eng yaxşi operatorlik ishi uçun (Yanuş Kaminski), şuningdek, 7 ta nominatsiya: eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyor (Stiven Spilberg), eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy (Li Xoll, Richard Kyortis), filmga eng yaxşi musiqa (Jon Uilyams), eng yaxşi vizual effektlar (Ben Moris), eng yaxşi montaj (Maykl Kan), eng yaxşi ovoz (Endi Nelson, Gari Ridstrom, Richard Himns, Styuart Uilson, Tom Jonson)
2011 — AQŞ Milliy kino tanqidçilari kengaşi tomonidan yilning eng yaxşi önta filmi qatoriga kirgan.
8Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDB9Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Боевой конь (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.