«Evil Dead Rise» (ingl. Evil Dead Rise) — Li Kronin tomonidan suratga olingan va ssenariysini ham u yozgan, supernatural qörqinçli Amerika filmi. Bu «Evil Dead» seriyasining beşinçi filmi. Boş rollarda bir-biridan begona ikki opa-singilni öynagan Lily Sullivan va Alyssa Sutherland bölib, ular demonik mavjudotlardan omon qoliş va oilalarini qutqarişga harakat qiladilar. Filmda, şuningdek, Morgan Davies, Gabrielle Eçols va Nell Fisher ham rol öynagan.
Filmni işlab çiqarişdan oldin «Evil Dead» (2013) filmi, «Army of Darkness» (1992) filmi hamda «Ash vs Evil Dead» (2015—2018) serialining törtinçi mavsumi uçun rejalaştirilgan davomlar bekor qilingan edi. 2019-yil oktabrida Sam Raimi yangi film işlab çiqilayotganini eʼlon qildi. Prodyuser sifatida Robert Tapert iştirok etdi, Raimi va Bruce Campbell esa ijroçi prodyuserlar böldilar. Kronin ssenariyni yozdi va rejissyorlik qildi. Suratga oliş 2021-yil 6-iyunda Yangi Zelandiyada boşlandi va 2021-yil 27-oktabrda yakunlandi.
Jahon premyerasi 2023-yil 15-martda South by Southwest festivalida bölib ötdi, filmning prokatga çiqişi esa 2023-yil 21-aprelga töğri keldi. Kartina tanqidçilardan umuman ijobiy şarhlar oldi va byudjeti 15–19 million dollar bölgani holda, dunyo böylab 147 million dollardan köproq yiğdi hamda franşizaning eng kassali filmiga aylandi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Alyssa Sutherland, Lily Sullivan, Morgan Davies
3Syujet
Amakivaçça opa-singillar Tereza va Jessika hamda Jessikaning yigiti Kaleb köl böyidagi kulbada dam…
Amakivaçça opa-singillar Tereza va Jessika hamda Jessikaning yigiti Kaleb köl böyidagi kulbada dam olmoqdalar. Kutilmaganda Jessika Terezaga hujum qilib, uning boşidagi teri (skalp) yulib oladi, söng Kalebning boşini kesib taşlaydi va nihoyat köl ustida havoda suzib yura boşlaydi.
Bir kun oldin, homiladorligini bilib qattiq xafa bölgan gitara ustasi Bet singlisi Elliga taşrif buyuradi. Elli yolğiz ona bölib, ösmir Denni va Bridjet hamda voyaga yetmagan Kessi bilan Los-Anjelesdagi taşlandiq turar-joy majmuasida yaşaydi. Bino zilzila tufayli silkinadi, şu payt bolalar yer osti avtoturargohida yaşirin kamerani topadilar. Denni tekşiruv ötkazib, diniy buyumlarni, 1923-yilgi uçta patefon plastinkasini va ğalati kitobni topadi hamda kitobni öz xonasiga olib ketadi. Yozuvning dastlabki qismlari ruhoniyning kitobni örganişga urinişlari rad etilganini körsatadi, lekin keyinçalik kitob Naturom Demonto deb nomlangan uç jildlik töplamning biri ekani maʼlum böladi. Keyingi yozuvda körinişiça, ruhoniy yaşirinça tadqiqotini davom ettirgan va Dedaytlar deb ataladigan demonik mavjudotlarni çaqiruvçi afsunni öqigan.
Binoda elektr taʼminoti uzilib qoladi, yakka qolgan Elli körinmas kuç hujumiga uçraydi va unga ruh örnaşadi. U ğayritabiiy holatda kvartiraga qaytib, oilasini tahdid qiladi va Betdan bolalarini himoya qilişni iltimos qilib öladi. Bet va Elli qöşnilari uni yotqiziş uçun xonaga olib kiradilar hamda çiqiş yölini izlaydilar. Ular zinapoyaning qulaganini, liftning şikastlanganini va yonğin zinapoyasiga yetib bölmasligini aniqlaydilar. Şu payt Elli tirilib oilaga hujum qiladi va Bridjetni yaralaydi. Qöşnilarni quvib öldirgandan söng, Bet va bolalar Ellini kvartira eşigi ortida qulflab qöyadilar.
Denni Betga Naturom Demonto kitobini topganini tan oladi, Elli esa aldov yöli bilan Kessini eşikni oçişga majbur qiladi va unga hujum qiladi. Denni va Bet Kessini qutqarib, Ellini yana qulflab qöyişga ovora bölganda, Bridjet yarasi tufayli egallanadi. U avval Betga, söng Denni va Kessiga hujum qiladi, ular esa beixtiyor uning boşiga supurgi dastasini sançib yuboradilar.
Bet uçinçi yozuvni tinglab, öliklarni qanday haydaş mumkinligini tuşunişga harakat qiladi, lekin ruhoniy muvaffaqiyatsizlikka uçraganini bilib oladi: uning barça ittifoqçilari egallangan edi va faqat taşuvçini butunlay yöq qiliş mavjudotlarni töxtata oladi. Bridjet tirilib, Dennini halokatli yaralaydi, Denni ölişdan oldin Bridjetni öt qöyib yoqadi. Şu payt Elli ventilyatsiya orqali kvartiraga kirib keladi. Betning homilador ekanini bilgan Elli uning qornidan homilani suğurib olişga urinadi, lekin Bet va Kessi uni qayçi bilan zararsizlantiradilar. Elli Kessini hissiy manipulyatsiya qilolmaydi va Kessi onasining endi yöqligi bilan kelişadi.
Denni va qöşnilarning jasadlari egallangaç, Bet va Kessi şikastlangan liftga yaşirinadilar. Elli, Bridjet va Denni birlaşib, Marauder deb ataladigan köp oyoq-qölli mavjudotga aylanadilar va kabina qonga tölib borayotgan paytda ularga hujum qiliş uçun liftga çiqadilar. Ularning umumiy oğirligi lift birinçi qavatga qulaşiga sabab böladi, bu esa Bet va Kessiga avtoturargohga qoçib çiqiş imkonini beradi. Marauder Kessini tutib olib, benzinli arra bilan uning boşini kesişga harakat qiladi, lekin Bet qaytib kelib uning eʼtiborini çalğitadi va Kessi bilan birgalikda Marauderni yoğoç maydalagiçga itarib yuborib, uni yöq qiladilar. Elliningning kesilgan boşi Betni masxara qilib, u ona sifatida muvaffaqiyatsiz bölişini aytadi, buning natijasida Bet Ellining boşini tepib maydalagiçga yuboradi. Bet va Kessi birgalikda binodan qoçib çiqadilar.
Ertasi kuni ertalab Jessika dam oliş uçun avtoturargohga boradi, lekin unga körinmas kuç hujum qiladi.
4Rollarda
Lily Sullivan —…

Lily Sullivan — Bet
Alyssa Sutherland — Elli
Morgan Davies — Denni
Gabrielle Eçols — Bridjet
Nell Fisher — Kessi
Richard Crawley — Kaleb
Mirabai Pease — Tereza
Anna-Marie Thomas — Jessika
Jaden Daniels — Gabriel
Billy Reynolds-McCarthy — Jeyk
Tai Vano — Skott
Mark Mitçinson — mister Fonda
Bruce Campbell 1923-yilgi patefon plastinkalaridan birida eşitiladigan qisqa ovozli rolni ijro etadi. U nomi berilmagan qahramonni ovoz beradi, bu qahramon ruhoniyni ruhlarni tiriltiriş marosimining xavfi haqida ogohlantiradi va uni töxtatişga çaqirgaç, «Bu şunçaki „Öliklar kitobi“ deb atalmagan!» deb qiçqiradi. Ssenariy muallifi va rejissyor Kronin Kempbellning bu rolni ataylab ijro etganini aytdi, çunki u bu qahramonni vaqt böylab köçib yurgan Ash Williams deb hisoblaydi.
5Işlab çiqiş
South by Southwest festivalida Federico Alvarez «Evil Dead» (2013) filmiga davom ettirilişini eʼlon qildi.…

South by Southwest festivalida Federico Alvarez «Evil Dead» (2013) filmiga davom ettirilişini eʼlon qildi. Şuningdek, Sam Raimi özining akasi Ivan Raimi bilan birgalikda törtinçi film ssenariysini yoziş rejasini tasdiqladi; keyinçalik maʼlum böldiki, bu film «Army of Darkness» filmining davomi böladi. 2013-yil martida WonderCon festivalida Bruce Campbell va Alvarez ularning yakuniy rejasi ettinçi filmni çiqariş ekanini, unda Ash Williams va Mia Allen hikoyalari birlaşişini, şuningdek «Evil Dead 2» va «Army of Darkness 2» filmlaridan keyin çiqişini aytdilar. Campbell öşa paytda «Army of Darkness 2» filmida Ash rolini qaytadan ijro etişini tasdiqladi. Öşa oyning oxirida Alvarez Twitterʼda Raimi bu filmni rejissyorlik qilişini yozdi. Biroq noyabrga kelib Campbell törtinçi qismni suratga oliş imkoniyatiga şubha bildira boşladi. 2017-yil sentyabrida Fan Expo Canada festivalida Campbell franşizani rivojlantirişning yagona yaşovçan yöli premium kabel serial formati ekanini aytdi va buni Starz kanalidagi «Ash vs Evil Dead» misolida körsatdi.
2018-yil noyabrida «Ash vs Evil Dead» serialining törtinçi mavsumi bekor qilingaç, Alvarez franşizaning kelajagi haqida fikr yuritib dedi: «Hozirça bular faqat ğoyalar. Rasman eʼlon qiladigan heç narsa yöq. Bizda „Donʼt Breathe 2“ uçun ssenariy bor. Farq şunda. „Dark Book 2“ uçun ssenariy yöq, lekin „Donʼt Breathe 2“ uçun tayyor ssenariy bor». U yana qöşimça qildi: «Twitterʼda tomoşabinlarni qaysi loyiha köproq qiziqtirişini söraganimda, hamkasblarim bilan içki bahs böldi. Afsuski, „Dark Book 2“ ğolib çiqdi. Rostini aytsam, men „Donʼt Breathe 2“ ğalaba qozonişini istardim, çunki bu mening şaxsiy loyihalarimdan biri. Ammo „Dark Book“ning muxlislari köproq ekani aniq». 2019-yil 10-iyulda Raimi franşizaning istiqbollari haqida gapirib dedi: «Biz yana bir „Evil Dead“ filmini suratga olişni xohlaymiz va allaqaçon bir neçta ğoyalar ustida işlayapmiz». U, şuningdek, Campbell bilan yana işlaşni istaşini aytdi, ammo Campbell ilgari Ash rolini butunlay yakunlaganini bildirgan edi. 2013-yilgi qayta işga tuşirişning davom ettirilişi ham körib çiqilgan, lekin Raimi Alvarezning bu loyihani olişiga şubha bildirgan, çunki u öşa paytga kelib talabgir rejissyorga aylangan edi.
6Pre-prodakşn
2019-yil oktabrida New York Comic Con festivalida Raimi yangi film işlab çiqilayotganini rasman eʼlon qildi.…

2019-yil oktabrida New York Comic Con festivalida Raimi yangi film işlab çiqilayotganini rasman eʼlon qildi. Prodyuser bölib Robert Tapert iştirok etdi, Raimi va Campbell esa Ghost House Pictures kompaniyasi homiyligida ijroçi prodyuserlar böldilar. 2020-yil iyunida Campbell Raimi ssenariy yoziş va filmni suratga oliş uçun Li Kroninni tanlaganini aytdi; film dastlab Evil Dead Now nomi bilan atalgan edi. 2021-yil mayida birinçi filmni çiqargan New Line Cinema suratga olişni boşladi. Film dastlab faqat HBO Max platformasida çiqarilişi rejalaştirilgan edi, keyinroq esa «Evil Dead Rise» deb nomlandi.
7Kasting
2021-yil mayida boş rollarni Alyssa Sutherland va Lily Sullivan ijro etişi maʼlum böldi. Iyunda aktyorlar…
2021-yil mayida boş rollarni Alyssa Sutherland va Lily Sullivan ijro etişi maʼlum böldi. Iyunda aktyorlar tarkibiga Gabrielle Eçols, Morgan Davies va Nell Fisher qöşildi, iyulda esa Mia Çallis qöşildi.
8Suratga oliş
Suratga oliş 2021-yil 6-iyunda Yangi Zelandiyada boşlandi. Operator sifatida «Ash vs Evil Dead» serialining…
Suratga oliş 2021-yil 6-iyunda Yangi Zelandiyada boşlandi. Operator sifatida «Ash vs Evil Dead» serialining bir neçta epizodida işlagan Dave Garbett iştirok etdi. 2021-yil 14-iyulda Kronin suratga oliş yarmi tugaganini aytdi. Işlar 2021-yil 27-oktabrda töliq yakunlandi. Rejissyor, şuningdek, suratga olişda 6500 litrdan ortiq sunʼiy qon işlatilganini ham aytdi.
9Post-prodakşn
2022-yil aprelida Stephen McKeon filmga musiqa yozişi maʼlum böldi. U ilgari Kronin bilan «The Other» filmida…
2022-yil aprelida Stephen McKeon filmga musiqa yozişi maʼlum böldi. U ilgari Kronin bilan «The Other» filmida işlagan edi.
10Namoyiş
Filmning jahon premyerasi 2023-yil 15-martda South by Southwest festivalida bölib ötdi, kinoteatrlarda esa…
Filmning jahon premyerasi 2023-yil 15-martda South by Southwest festivalida bölib ötdi, kinoteatrlarda esa film öşa yilning 21-aprelida namoyiş etildi.
Dastlab film faqat HBO Max uçun möljallangan edi, ammo 2022-yil avgustida Warner Bros. studiyasining film tarqatiş strategiyasini qayta taşkil etiş rejasi doirasida teatr prokatiga ötkazildi. Bu rejaga köra, studiya endi faqat HBO Maxʼdagi relizlarga kamroq, teatr relizlariga köproq tayanadi.
11Tanqidçilar şarhlari
Rotten Tomatoesʼda film 238 ta şarh asosida 84 % reytingga va örtaça 7,1/10 bahoga ega. Saytning umumiy…
Rotten Tomatoesʼda film 238 ta şarh asosida 84 % reytingga va örtaça 7,1/10 bahoga ega. Saytning umumiy xulosasi şunday: «Uzoq vaqtdan beri muxlislar umid qilgan deyarli hamma narsani taklif etib, franşizaning rivojlanişini unutmagan holda, „Evil Dead Rise“ şunçaki zör». Metacriticʼda 38 ta şarh asosida 100 balldan 69 ball olgan, bu «umuman ijobiy şarhlar» holatiga töğri keladi.
12Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB13Franşiza tartibida
6 film
Matn: maqola tarjimasi «Восстание зловещих мертвецов» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.