«Böri soati» (şved. Vargtimmen) — 1968-yilda suratga olingan şved psixologik qörquv filmi. Bu Ingmar Bergmanning psixologik horror janriga kiritiş mumkin bölgan yagona filmi. Asosiy rollarni Max von Sydow va Liv Ullmann ijro etgan. Asosiy syomka 1966-yilning may oyidan noyabrigaça Hovs Hallar qöriqxonasida, Stokgolmda va Faro orolida ötkazilgan.
Bergman ilhomni Volfgang Amadey Motsartning «Sehrli fleyta» operasidan, E. T. A. Hoffmanning «Oltin qozon» qissasidan hamda özining orttirgan qörquvli tuşlaridan olgan. Filmda aqldan oziş, jinsiylik va munosabatlar mavzulari syurreal uslubda, folklor elementlari bilan oçib berilgan. Şuningdek, vampirlar va böri odamlar haqidagi afsonalarga işora ham bor. Baʼzilar bu asarni Bergmanning şaxsiy hayoti va uning Ullman bilan munosabatlari bilan boğlaydi; Bergman bu hikoyani öylab topayotganda özining «böri soati»ni boşdan keçirayotganini aytgan. Dastlab kartina Şvetsiyada salbiy şarhlarga sazovor bölgan, ammo keyingi yillarda qörquv filmlari tarixidagi eng yaxşi va eng muhim asarlardan biri deb tan olingan.
1Rollarda
Max von Sydow, Liv Ullmann, Gertrud Fridh
2Syujet
Qölga bir neça oy oldin izsiz yöqolgan rassom Yuxan Borgning kundaligi tuşadi. Homiladar xotini Alma…
Qölga bir neça oy oldin izsiz yöqolgan rassom Yuxan Borgning kundaligi tuşadi. Homiladar xotini Alma juftlikning bu yöqolişdan oldingi voqealari haqida hikoya qiladi.
Balʼtrum oroliga köçib kelgan Borg oilasi yangi hayot boşlaydi. Kunduzi Yuxan odatda tabiatga çiqib rasm çizadi. Bir kuni u Almaga özi körgan dahşatli tasavvurlarining eskizlarini körsatadi. Bu "jinlar"ga u turli laqablar beradi: Quş odam, Şlyapali xonim, Örgimçak odam va Ustoz. Orolda yaşagan sari Yuxanda uyqusizlik kuçayadi: u tong otgunça kutib, keyin uxlay oladi. Bir kuni ularning uyiga keksa ayol keladi va Almadan Yuxan karavot ostida yaşirib qöygan kundalikni öqişni söraydi. Kundalikdan Alma Yuxanni ğalati notanişlar taʼqib qilayotganini va u özining sobiq sevgilisi Veronika Foglerning qiyofasini körayotganini biladi. Yuxan aynan şu Veronikaga oşiq edi.
Qöşni qalʼada yaşovçi baron fon Merkens juftlikni öziga taklif qiladi. Qalʼada rassom va uning xotini baronning oilasi hamda Yuxan ijodining uzoq vaqtdan beri muxlisi bölgan janob Lindhorst bilan tanişadi. Keçki ovqatdan keyin baronning xotini ularni öz yotoqxonasiga olib boradi, u yerda Yuxan çizgan Veronikaning portreti osilgan. Almada xavotirli fikrlar paydo böla boşlaydi: u erini yöqotib qöyişdan qörqadi. Tunda, uyqusizlik paytida, Yuxan xotiniga «böri soati» haqida gapirib beradi — tun soat uçdan to törtgaça bölgan vaqt, odamlar köpinça şu paytda öladi va tuğiladi, bu aqldan oziş va dahşatlar vaqti. Yuxan bolaligidagi jarohatini eslaydi: uni şkafga qamab qöyişgan, söng otasi uni kamar bilan urgan. U şuningdek baliq ovida bölgan bir voqeani ham birdan aytib beradi: bir bola unga hujum qilgan, şundan keyin u bolani şafqatsizlik bilan öldirib, dengizga çöktirgan. Alma erining bu eʼtirofidan dahşatga tuşadi.
Tösatdan uyga baron fon Merkensning mehmonlaridan biri janob Xeerbrand kirib keladi. U Yuxanni qalʼadagi ziyofatga taklif qiladi va u yerda Veronika Fogler ham bölişini aytadi. Xeerbrand rassomga özini himoya qiliş uçun töpponça sovğa qiladi. Yuxan bilan Alma Veronikaga bölgan öta berilişi tufayli janjallaşib qoladi. Yuxan töpponçani olib Almaga uç marta öq uzadi, söng qalʼaga yöl oladi. Qalʼadagi barça mehmonlar Yuxan Almaga gapirib bergan öşa jinlar ekanligi maʼlum böladi: Örgimçak odam şiftda yuradi, Şlyapali xonim şlyapasi bilan birga öz yuzini ham yeçib oladi, Quş odamning orqasida qanotlar paydo böladi. Bir xonada Yuxan yalanğoç Veronikani tobutda yotgan holda topadi. Mehmonlarning masxaralari ostida u hayajonlangan Yuxanni öziga jalb qila boşlaydi. Şu orada maʼlum böladiki, öqlar Almaning qölini faqat yengil jarohatlagan va u ölikka öxşab yotgan. U erini qidirib çiqadi va örmonda topadi. Alma janob Lindhorst va baron fon Merkens oilasi Yuxanga hujum qilayotganini köradi, şundan söng u ğoyib böladi.
Finalda Alma intervyuda yuz bergan voqealar haqida fikr yuritadi va nega qalʼada öşa odamlarni körganini söraydi, agar bu uning eriga tegişli tasavvurlar bölsa. U maşhur eʼtiqodni eslaydi: yillar ötişi bilan turmuş örtoqlar bir-biriga öxşab qolişadi, va u Yuxanga öxşab qolgan bölişi mumkinligini taxmin qiladi.
3Rollarda
Max von Sydow — Yuxan…
Max von Sydow — Yuxan Borg
Liv Ullmann — Alma Borg
Gertrud Fried — Korinne fon Merkens
Georg Rydeberg — arxivarius Lindhorst
Erland Josephson — baron fon Merkens
Naima Wifstrand — şlyapali kampir
Ulf Johansson — terapevt Xeerbrand
Gudrun Brost — Gamla fon Merkens
Bertil Anderberg — Ernst fon Merkens
Ingrid Thulin — Veronika Fogler
4Mukofotlar
1968 Amerika Milliy kino tanqidçilari jamiyati…
1968 Amerika Milliy kino tanqidçilari jamiyati mukofoti
Eng yaxşi rejissyor — Ingmar Bergman (şuningdek «Uyat» filmi uçun)
1969 Amerika Milliy tanqidçilar kengaşi (National Board of Review) mukofoti
Eng yaxşi ayol roli — Liv Ullmann (şuningdek «Uyat» filmi uçun)
5Kadrlar
6
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB
6 · TMDB6Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Час волка» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.


