Vermont ştatidagi ruhiy kasalliklar şifoxonasiga yangi direktor – doktor Entoni Edvards keladi. Uning örnini egallaydigan psixoanalitik Konstans Piterson esa bu odamning soxta ekanini aniqlaydi. Soxta direktor haqiqiy Edvards ölganini va ehtimol uni özi öldirgan bölişi mumkinligidan qörqişini aytadi, lekin heç narsani eslay olmaydi. Konstans esa uni qotillikda aybsiz deb hisoblaydi va psixoanaliz yordamida amneziya sirini oçişga kirişadi.
Filmni Alfred Hitçcock suratga olgan, boş rollarda Ingrid Bergman va Gregory Peck. Asar detektiv, drama va melodrama janrlarini birlaştiradi, uni «Selznick International Pictures» studiyasi çiqargan. «Spellbound» AQŞda 1945-yil 28-dekabrda prokatga çiqqan. Filmning yana bir qiziqarli jihati – tuş sahnasi bolib, uning tasvirlarini rassom Salvador Dali yaratgan, biroq ularning köp qismi montaj paytida olib taşlangan.
1Rollarda
Ingrid Bergman, Gregory Peck, Michael Chekhov
Alfred Hitchcockrejissyor
Ingrid Bergmanaktyor
Gregory Peckaktyor
Michael ChekhovaktyorLGLeo G. Carrollaktyor
Rhonda Flemingaktyor
Norman LloydaktyorWFWallace FordaktyorSGSteven GerayaktyorAMAngus MacPhailssenariy muallifi
Miklós Rózsakompozitor·Ensiklopediyadan
«Spellbound» psixologik detektiv bölib, Alfred Hitçcock tomonidan Hilary St. George Saunders va John Palmer (umumiy taxallus Frances Beeding ostida) romani «Doctor Edwardes' House» (1927) asosida suratga olingan. Film 1945 yilda ekranlarga çiqqan. Filmdagi tuş sahnasini rassom Salvador Dali yaratgan. Uning yaratgan tasvirlar noqulay deb topilgan va prodyuser David Selznick körsatmasiga köra ularning köpçiligi montaj jarayonida kesib taşlangan.
2Syujet
Uzoqdagi «Green Manors» ruhiy kasalliklar şifoxonasiga boş şifokor lavozimini egallaş uçun yangi şifokor…
Uzoqdagi «Green Manors» ruhiy kasalliklar şifoxonasiga boş şifokor lavozimini egallaş uçun yangi şifokor keladi. Uning xatti-harakatlarida darhol ğalati jihatlar sezila boşlaydi, şuning uçun uni amneziyadan aziyat çekayotgan va özini şifokor deb körsatayotgan bemor deb öylaşadi. Doktor Edvardsning avvalgi ish joyidagi kotibi yangi boş şifokor bilan telefon orqali gaplaşganidan söng gumonlanib, politsiyaga murojaat qiladi. Doktor Merçison şifoxonaga kelgan şerif, tergovçilar va politsiya agentlariga, doktor Edvards nomi bilan yurgan odamning firibgar va paranoik ekanini aytadi. Şubhalar kuçayadi, çunki haqiqiy şifokor Entoni Edvards toğ çanği kurortida izsiz yöqolgani maʼlum böladi.
Soxta boş şifokorga oşiq bölib qolgan hamkasbi, psixiatr doktor Konstans Piterson voqealar sirini oçişga harakat qiladi. Soxta boş şifokor sevgilisi uçun xat qoldirib, «Green Manors» şifoxonasidan qoçgaç, u uni Nyu-Yorkdagi «Empire State Hotel» mehmonxonasida topadi. Konstans öz tergovi davomida soxta boş şifokorning amneziyasi haqiqiy doktor Entoni Edvardsning qotilligiga guvoh bölgani sababli yuzaga kelganini aniqlaydi. Biroq uning ölimida aybdor yoki yöqligini aniqlaş juda qiyin.
Konstans özining eski ustozi, psixiatr Aleksandr Brulov bilan birga bemorining dahşatli tuşlarida voqealar izlarini topişga harakat qiladi (tuş sahnasi Salvador Dali iştirokida suratga olingan). Natijada Konstans bemorning haqiqiy ismi Jon Ballantayn ekanini aniqlaydi va haqiqiy qotilni topadi. U öz örniga daʼvogarni yöqotgan şifoxonaning sobiq boş şifokori doktor Merçison ekan. Qotil bilan psixologik duelga kirişgan Konstans uni miltiq uçida foş qiladi. Piterson har soniyada öq ovozini kutib, örnidan turib xonadan çiqib ketganda, Merçison özini özi öldiradi.
3Rollarda
Öz odatiga köra, Alfred Hitçcock filmda qisqa vaqtga paydo böladi: «Empire» mehmonxonasining liftidan…
Öz odatiga köra, Alfred Hitçcock filmda qisqa vaqtga paydo böladi: «Empire» mehmonxonasining liftidan çiqayotgan, sigara tutgan erkak rolida u filmning 45-daqiqasida körinadi.
4Qabul qilinişi va tanqid
Hitçcock bilan suhbatda Fransua Truffaut, umuman olganda filmdan hafsalasi pir bölganini bildirib, şunday…
Hitçcock bilan suhbatda Fransua Truffaut, umuman olganda filmdan hafsalasi pir bölganini bildirib, şunday degan: «…tomoşabin "tumanli" film oladi, u dialogga töla. Mening fikrimça, «Spellbound» fantaziyadan kambağal, ayniqsa sizning boşqa suratlaringiz fonida». Hitçcock esa özi ham filmni muvaffaqiyatsiz deb hisoblagan va unda quyidagi kamçiliklarni körsatgan: «U juda çalkaş, finaldagi tuşuntirişlar esa kam tuşunarli».
Şunga qaramay, film tomoşabinlar orasida maşhur böldi. Masalan, Selznick yozişiça, namoyişda «ekranda uning nomi [Gregory Peck] paydo bölgan paytdan boşlab tomoşabinlarni tinçlantira olmadik va faqat uç-törtta sahnadan keyin xonimlar "voh", "oh" deyişni va piçirlaşişni töxtatdi».
«Time» jurnali filmga şunday deb yozgan: «Hitçcockning epçilligi va ötkirligi, uning kamerasi mahorati «Spellbound»ni Gollivud jangovar filmlarining odatiy körinişidan yuqoriga kötardi». «New York Herald Tribune» gazetasi tanqidçisi esa qöşimça qilgan: «Ingrid Bergman va Gregory Peckning öyini ruhiy zarba berişga majbur qiladi».
5Mukofotlar
1946 — «Oscar»…
1946 — «Oscar» mukofoti
Eng yaxşi musiqa — Miklós Rózsa
6Nominatsiyalar
1946 — «Oscar»…
1946 — «Oscar» mukofoti
Eng yaxşi ikkinçi plan aktyori — Michael Çekhov
Eng yaxşi operatorlik ishi (qora-oq) — George Barnes
Eng yaxşi rejissyor — Alfred Hitçcock
Eng yaxşi maxsus effektlar — Jack Cosgrove
Eng yaxşi film
7Kassa daromadi
Film 1945 yil 8 dekabrda ekranlarga çiqdi. Filmning Britaniyadagi prokatidan söng u London şahridagi ikkita…
Film 1945 yil 8 dekabrda ekranlarga çiqdi. Filmning Britaniyadagi prokatidan söng u London şahridagi ikkita maşhur teatr, London Pavilion va Tivoli Theatre of Varietiesʼda bir kun, bir hafta, bir oy, bayram kunlari va yakşanbalarda kassa daromadi böyiça barça rekordlarni yangiladi.
8Tanqid
Newsweek şarhi filmni «ajoyib va hayajonli melodrama» deb…
Newsweek şarhi filmni «ajoyib va hayajonli melodrama» deb baholadi.
9Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB10Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Заворожённый» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.