Texas Chainsaw Massacre: The Next Generation

Filmda yaşirin jamiyat haqidagi syujet çiziği bor: bu jamiyat Leatherface oilasini tinç aholini qörqitişga undaydi, toki odamlar maʼrifatga erişsin. Retrospektiv intervyuda Kim Henkel syujet asosiga illuminatlar bilan boğliq nazariyalar taʼsir qilganini tasdiqladi. Sirli Rothman obrazi haqida gapirar ekan, Henkel şunday dedi: «U „harum-scarum“ kultining yetakçisiga öxşaydi, u qurbonlarni dahşatga soliş orqali transsendent tajriba beriş niyatida. Albatta, bu haqiqatan ham transsendent tajribaga olib keladi. Ölim ham şunday. Lekin bundan yaxşi narsa çiqmaydi. Sizni qiynaşadi, azoblaşadi, içingizdagi hamma narsani sindirib çiqarişadi, söngra siz ölasiz».

Illuminatlarga boşqa işoralar filmning dialoglarida ham uçraydi, xususan, Darla Jennyga AQŞning hukumatini nazorat qiluvçi ming yillik yaşirin jamiyat haqida gapirib beradigan sahnada, u Kennedy öldirilişini ham eslatadi. Kritik Russell Smith bu syujet lahzasi haqida fikr bildirib şunday yozdi: «Bu tuşunarsiz „ular“ ehtimol qoniqmas horror muxlislari auditoriyasiga işora bölişi mumkinmi, ular bu horror festivallarini doim yaxşi investitsiyaga aylantiradi, yoki bu hukumat kuç tuzilmalarining kabalasimi..?».

Bu savollarning köpiga Kim Henkelning 2012-yilgi «Collapsers» («Öpirilganlar») filmi javob beradi; u rasmiy ravişda «Texas Chainsaw Massacre» franşizasiga kirmasa-da, bu hikoyaning keyingi bobi bölişi mumkin. Kritiklar köpinça Henkelning «Collapsers» filmini uning «Texas Chainsaw Massacre» filmining «ruhiy davomi» deb ataşadi, asosan şu sababli, çunki dastlab u ham davom sifatida möljallangan edi.

Film rekursiv, çunki u ikki «ahamiyatsiz, lekin aniq bir-biri bilan boğliq hodisa» haqida yozilgan titrlar bilan oçiladi; bu ikki oldingi sikvelga hazil bilan qilingan işoradir. Bloody Disgusting naşrining muallifi Justin Yandell filmni asl filmning kinoyali qayta talqini deb izohlaydi, unda Henkel öz işini parodiya qiladi. Filmning 1980-yillar oxiri va 1990-yillar boşidagi horror janrining tanazzuliga qarşi izoh ekanligining isboti sifatida u Leatherfaceʼning qurbonlarini yöq qilişdagi samarasizligini, şuningdek arxetipik ösmir qahramonlarni körsatadi:

Tanqidçilar va kinoşunoslar eʼtibor bergan yana bir element — Leatherfaceʼning transvestizmi haqidagi oçiq işoralar. Asl filmda bu qisqaça körsatilgan bölsa, bu yerda u kengroq rivojlantirilgan. Houston Press naşridan Robert Wilonsky bu obrazga munosabatni izohlab, film «Leatherfaceʼni (uni bu yerda Ostin şahridan qöşiqçi Rob Jacks ijro etadi, u ilgari Butthole Surfers vokalisti Gibby Haynes bilan birga silliq radioşou olib borgan) kiyinib olgan, köproq qiçqiradigan, kamroq kesadigan „nensi-boy“ga aylantiradi» deb yozgan. Henkelning sözlariga köra, u bu obrazni yuzini kiygan odamning qiyofasini oladigan şaxs sifatida yozgan: «Leatherface obrazining çigal jinsiy hayoti murakkab va dahşatli bir vaqtning özida», — dedi u 1996-yilgi intervyuda. Kinoşunos Scott Von Doviak ham buni payqadi va filmdagi Leatherface tasvirini «ezilgan drag-queen»ga öxşatdi.

Filmni işlab çiqiş jarayonida prodyuser Robert Kuhn Henkel bilan birga asl nusxaga qaytmoqçi bölganini aytib berdi. Uning birinçi vazifasi Henkelni filmga ssenariy yozişga köndiriş edi. Buning uçun u maxsus pul yiğdi. Şundan söng ular birgalikda Los-Anjelesga bordilar, film suratga oliş uçun mablağ topiş maqsadida. Kuhnning qölida kiçik summa bor edi, lekin bu butun filmni suratga oliş uçun yetarli emas edi. Hatto prokat kompaniyasi bilan kelişuv tuzişga uriniş rejalari ham bor edi: «Kim aytardi: „Hey, falon va falon qiziqiş bildirmoqda, bu biz omon qolişimiz mumkin bölgan kelişuv bölişi mumkin“». Lekin har safar muzokaralar muvaffaqiyatsiz tugardi. «Men şunçaki taniş-bilişlarimning hammasiga murojaat qildim va qayerdan imkon bölsa, mayda-çuyda pul yiğdim», — esladi Kuhn.

1996-yilda çiqqan bu surat haqidagi hujjatli filmda Henkel personajlarni karikatura darajasida mubolağali yozganini aytdi, bu esa amerikalik yoşlarning mohiyatini aks ettirgan. Personajlar ustida işlaganda u ketma-ket qotillar Ed Gein va Elmer Wayne Henley işlariga tayangan, bu işlar uning «Texas Chainsaw Massacre 4: The Next Generation» va asl «Texas Chainsaw Massacre» filmlariga taʼsir qilgan. Henkel ssenariyga ayollar huquqlarini kengaytiriş mavzularini ham ataylab kiritgan, ayniqsa Jenny obrazida: «Bu uning hikoyasi. Bu uning özgarişi haqida, uning jim turişdan, çidaşdan, qurbon bölişdan voz keçişi haqida. Va natijada, uning zulm ostida qolişdan voz keçişi haqida. Hatto madaniyat tomonidan ham... Jennyni madaniyat grotesk darajada mubolağalangan dunyoga köçiriş uning öz dunyosini aniqroq körişi uçun usul edi — yaʼni mening niyatim Jenny dunyosining dahşatli versiyasini Arra oilasi şaklida körsatiş edi, toki uning öz dunyosi haqidagi tasavvuri kengaysin».

Film Flugerville şahridagi (Texas) taşlab ketilgan fermer uyida va yaqin atrofdagi Bastrop şahrida suratga olingan. Aktyorlar va suratga oliş guruhining köpçiligi Ostindan bölgan mahalliy aholi edi, faqat James Gale Xyustondan edi. Suratga olişning katta qismi tunda ötgan; grimyor Jay M. Logan ularni «hamma uçun juda, juda oğir» deb eslagan.

Renée Zellweger 2016-yildagi intervyuda filmni eslab şunday dedi: «Bu juda kiçik byudjetli film edi, şuning uçun biz hammamiz filmning prodyuseriga tegişli kiçik Winnebago furgonini bölişdik — bu uning şaxsiy treyleri edi. Şunday qilib, bilasizmi, grimyorlar oldingi örindiqlarda ötirar, markazda soçlarni taraydigan stol turardi, hammom yonida esa kiçik parda bor edi. U yerda siz bitiruv köylagingiz va gulingizni kiyasiz... Bu kulgili edi. Buni qanday uddalaganimizni bilmayman. Işonçim komilki, bularning hammasi qonuniy emas edi. Biz qilgan hamma narsa biroz xavfli edi. Lekin qanday tajriba. Bu kamikadze kinematografiyasi edi».

Uzoq postprodaksiyadan söng «The Return of the Texas Chainsaw Massacre»ning jahon premyerasi 1995-yil 12-martda South by Southwest Film and Media Conference festivalida bölib ötdi va «yorqin şarhlar» oldi. Filmni Columbia Pictures 1,3 million dollarga sotib oldi. Studiya filmni kinoteatrlarda (uy videorelizi bilan birga) tarqatişga va filmni reklama qilişga kamida 500 000 dollar sarflaşga rozi böldi. Film 1995-yil 22-sentabrda prokatga çiqdi va AQŞning 27 kinoteatrida namoyiş etilib, 44 272 dollar yiğdi.

Keyinroq, 1995-yilda film Yaponiyada kinoteatrlarda va LaserDiscʼda çiqdi. Ikki yil ötib, 1997-yilda Columbia filmni qayta montaj qildi, nomini özgartirdi va «Texas Chainsaw Massacre 4: The Next Generation» nomi ostida qayta çiqardi, relizni avgust oyi oxiriga belgiladi. Prodyuser Robert Kuhnning sözlariga köra, Columbia Pictures filmni çiqarişni ataylab keçiktirgan, toki Renée Zellweger iştirokidagi yangi filmi «Jerry Maguire» (1996) premyerasi bölib ötsin — öşa paytda u allaqaçon maşhur edi, prodyuserlar bunga rozi böldi; keyin Makkonahining agenti Columbia Pictures ustiga filmni prokatga çiqarmaslik uçun «bosim» ötkazgan, bu esa Henkel va studiya örtasida nizolar keltirib çiqargan.

1997-yilda The Austin Chronicle gazetasiga bergan intervyusida Robert Kuhn quyidagilarni aytdi:

Film çeklangan prokatga «Texas Chainsaw Massacre 4: The Next Generation» nomi bilan çiqdi. Columbia Pictures va Cinépix Film Properties örtasidagi qöşma tarqatiş şartnomasiga köra, film AQŞning atigi yigirma şahrida namoyiş etildi; premyera 1997-yil 29-avgustda bölib ötdi. Kinoteatr prokatida filmning Henkel asl variantidan jami yetti daqiqa kesib taşlangan montaj qilingan versiyasi körsatildi. Film 1997-yil 29-avgustdan 1-sentabrgaça 23 ekranda 53 111 dollar işladi. Filmning umumiy daromadi (1995 va 1997-yillardagi ikkala versiya birgalikda) 185 898 dollarni taşkil etdi, bu uni butun franşizadagi eng muvaffaqiyatsiz film qiladi.

1995-yilda Boston kinofestivalida namoyişidan söng filmga şarh yozgan The Boston Globe muxbiri Betsy Sherman filmni asl nusxaning «uyatsiz qayta hikoyasi» deb atadi va qöşimça qildi: «Henkelning tasavvurida topqir harakat — Leatherfaceʼni qizil lab böyoği bilan böyab, uni qora beva qilib kiyintiriş». Kritik Joe Bob Briggs ham film South by Southwest festivalidan söng uni qöllab-quvvatladi va uni «şu qadar qörqinçli va yorqin filmki, „Chainsaw“ning boşqa ikki sikveli maktabdan taşqari loyihalarday körinadi» deb atadi.

Filmning 1997-yilda qayta çiqarilganidan söng tanqidiy şarhlarning katta qismi boş rollardagi Zellweger va McConaughey ijrolariga qaratildi, ular bu vaqt içida ança maşhur bölib ulgurgan edi. The New York Times muxbiri Janet Maslin şunday yozadi: «Uzoq 1995-yilda bu bemaʼni horror farsi „The Return of the Texas Chainsaw Massacre“ nomi bilan birinçi marta ekranga çiqdi, boş rollarda öşa paytda heç kimga taniş bölmagan Matthew McConaughey va Renée Zellweger iştirok etgan. Lekin asosiy rekvizitlari çiqindilar, eski pitssa bölaklari va qora plastik çiqindi qopi bölgan filmda ham aniq böladiki, bu ikki aktyor öz işining ustasi edi». Rob Patterson, Austin American-Statesman gazetasidan, filmga törtdan uçta yulduz qöydi va aktyorlar öyinini yuqori baholab, şunday dedi: «Bu yerda hamma narsa, albatta, absurd çeklarigaça boradi, lekin şunga qaramay „The Next Generation“ heç qaçon haddan oşib ketmaydi». Detroit Free Press muxbiri Terry Lawson ham Zellweger va McConaughey boş rollarini yuqori baholadi, lekin qöşimça syujet — „Men in Black“ haqidagi qismdan va ssenariy muallifi-rejissyor Henkelning „beçora Leatherfaceʼni yiğlaydigan drag-queenga aylantirganidan“ norozi böldi. New York Daily News ham Zellwegerning „qiçqiriqlarga töla, keskin Jenny roli bilan taassurot qoldirişini“ taʼkidladi.

USA Today muxbiri Mike Clark filmni «şunday kinematografik tadbirki, siz hatto aktyorlar va suratga oliş guruhi ham öz pivolari bilan kelganiga işonasiz» deb atadi, Entertainment Weekly muxbiri Owen Gleiberman esa filmning buyuk asl „Chainsaw“ning absurdistik bölmagan, qişloq bulvar komikligini takrorlaşini, lekin uning ibtidoiy dahşatidan heç narsa qolmaganini yozdi. The Cincinnati Enquirer muxbiri Margaret McGurk ham filmning hikoyasini qayd etib yozdi: «Ssenariy qanday bölsa, şundayligiça yangi bemaʼnilik darajasini belgilaydi. Bitiruv keçasida adaşib qolgan va kannibal-qotil psixopatlar oilasiga duç kelgan ösmirlar haqida... Albatta, bularning heç qanday maʼnosi yöq, na hazilda, na dahşatli (garçi nisbatan qonsiz) tartibsizlikda — ehtimol, beçora Matthew va Renéeʼning doimiy uyalişidan boşqa narsada ham emas». Daily Herald muxbiri Dann Gire esa „haqiqiy qirğin balki unçalik oğriqli bölmasligi mumkin“, deb taxmin qildi. Newsday muxbiri John Anderson yozdi, film şunday filmlardan ediki, „Wes Cravenʼning „Scream“i ularni deyarli mavjud bölmagan qilib qöydi... „The Texas Chainsaw Massacre 4: The Next Generation“dan biz kutadigan narsa — dahşatli qörquv va pastkaş hazilning boşi aylanadigan aralaşmasi. Natijada biz qirğindan köra köproq tartibsizlik olamiz“.

Variety muxbiri Joe Leydon filmning „murakkab mahoratga erişganini — bir vaqtning özida haqiqatan ham qörqinçli va ötkir satirik bölişni“ yozdi… u tomoşabinlarni doim asabiy zöriqişda uşlab turişi mumkinligini taʼkidladi. U şuningdek Zellwegerning öyinini yuqori baholab, uni „Jamie Lee Curtisʼdan beri eng qörqinçli qiçqiriq malikasi“ deb atadi. The Hollywood Reporter muxbiri Dave Hunter ham filmni „jinni darajada komik va ekstremal“ deb topdi. The Austin Chronicle gazetasi ham filmga ijobiy şarh berdi va şunday deb yozdi: «Ssenariy muallifi-rejissyor Kim Henkel asl „Chainsaw“ni yaratgan edi, va bu ish şuni körsatadiki, u hali ham bizni dahşatdan qaltiratadigan narsalarni yaxşi biladi».

„Texas Chainsaw Massacre 4: The Next Generation“ Rotten Tomatoes şarhlari agregatorida 37 ta şarhga asoslangan 16 % reytingga ega, örtaça baho 3,6/10. Umumiy fikr şunday: «„The Next Generation“ Matthew McConaughey va Renée Zellweger boş rollarda iştirok etgani bilan omadli, lekin ularning heç biri çalkaş va arzon sleşerda öz vazifasini bajara olmadi, bu esa „Texas Chainsaw Massacre“ merosiga mos kelmaydi». Metacriticʼda film 11 kritik şarhi asosida 100 balldan 50 ball oldi, bu filmda „aralaş yoki örtaça şarhlar“ degan maʼnoni bildiradi.

1995-yilda „The Return of the Texas Chainsaw Massacre“ nomli film Yaponiyada LaserDiscʼda çiqdi.

Columbia Tristar Home Video kompaniyasi filmni 1998-yil sentabrda VHS şaklida, 1999-yil 13-iyulda esa DVDʼda çiqardi. Columbia Tristarning asl DVD relizi 2003-yilda yangi muqova dizayni bilan qayta çiqarildi. 2001-yilda Cinépix Film Properties ni 1997-yilda filmning ekranlarga çiqişidan köp ötmay sotib olgan Lionsgate kompaniyasi filmni Kanadada DVDʼda çiqardi; kanadalik reliz filmning asl 94 daqiqali versiyasini öz içiga olgan edi.

2018-yil 4-iyunda Scream Factory kompaniyasi 2018-yil 25-sentabrda filmning kollektsion Blu-ray naşrini çiqarişini eʼlon qildi. Keyingi haftada Bloody Disgusting naşri xabar qildiki, relizning taklif etilgan muqova dizayni, unda dastlab Zellweger va McConaughey tasvirlangan edi, litsenziya muammolari tufayli ikkala aktyorni olib taşlaş uçun özgartirilişi kerak edi. 2018-yil iyulida Scream Factory Blu-ray çiqiş sanasini 2018-yil 30-oktyabrga köçirilganini bildirdi. 2018-yil sentabrda Blu-ray çiqişi yana 2018-yil 11-dekabrgaça keçiktirilişi eʼlon qilindi. Blu-ray rejalaştirilgan dekabr muddatida çiqdi va teatr versiyasi hamda ssenariy muallifi-rejissyor Kim Henkelning qöşimça şarhi bilan 93 daqiqali rejissyor versiyasini öz içiga oldi.

Rossiyada film rasmiy ravişda çiqarilmagan.

Filmning saundtreki köplab mahalliy Texas guruhlari ijro etgan treklarni öz içiga oladi, lekin filmning rasmiy audio yöli heç qaçon çiqarilmagan. Blondie guruhi vokalisti Debbie Harryʼning dösti aktyor Rob Jacks u bilan birga „Der Einziger Weg“ („Yagona yöl“ degan maʼnoni anglatadi) qöşiğini aynan film uçun yozgan. Qöşiq 1998-yilda muqovasida Debbie Harry va orqasidagi devorda Jacksning portreti (Leatherface rolida uç xil kostyumda) bilan singl sifatida çiqarildi.

Huberman, Brian (rejissyor). The Return of the Texas Chainsaw Massacre: The Documentary (ingl.) : hujjatli film. — Huberman/Wolf Productions, 1996.