The Texas Chainsaw Massacre

Rejissyor Maykl Bey karerasini juda kiçik byudjetli musiqiy kliplar suratga olişdan boşlagan, bu unga partizan kinoişlab çiqariş texnikasi bilan tanişiş imkonini bergan. 2001-yilda Bey Endryu Form va Bredli Fuller bilan birgalikda Platinum Dunes kompaniyasini taşkil etdi, uning maqsadi kam byudjetli filmlar yaratişga eʼtibor qaratiş edi. Platinum Dunes prodyuserlarining ğoyasi konsepsiya işlab çiqiş va marketing bilan birga 20 million dollardan kam turadigan filmlar çiqariş edi. Bey uçun asosiy istak yoş rejissyorlarga film suratga olişda yordam bera oladigan kompaniya yaratiş edi.

Kompaniya işlab çiqariş uçun turli filmlar variantlarini körib çiqayotganida, «Texas Chainsaw Massacre» franşizasi huquqlari mavjud bölib qoldi. 2001-yil 5-dekabrda Creature Corner saytida Maykl Bey va uning kompaniyasi ikki yoş prodyuser Bredli Fuller va Endryu Form bilan birga yangi film işlab çiqarişni boşqarişi eʼlon qilindi. Bey aynan remeyk suratga olişni istadi, boşqa sikvel emas. Tob Xuperning klassikasini qayta işlaş ğoyasi jamoatçilik tomonidan noaniq kutib olindi: franşiza muxlislari, xususan asl film tarafdorlari, allaqaçon kultga aylangan kartinani qayta işlaşning maʼnosini körmadilar. Brad Fuller filmni işlab çiqiş davrida Maykl Beyning rejissyor bölişi haqida miş-mişlar yurganini aytgan. Bu heç qaçon muhokama qilinmagan bölsa-da, Bey filmning baʼzi sahnalariga rejissyorlik qilişni xohlaşini tan olgan. Öşa paytda 13th Street sayti film huquqlari endi Platinum Dunes kompaniyasiga tegişli bölişini xabar qildi, çunki u faol ravişda ssenariy muallifini qidirardi va filmning taxminiy byudjeti 5 dan 10 million dollargaça ekanini aytdi. Aslida byudjet 3 million dollar böldi. Işlab çiqariş boşlanişidan bir neça yil oldin, realiti-şoular amerikalik prodyuseri va Next Entertainment prodyuser kompaniyasining prezidenti Mayk Fleyss Tob Xuper va Kim Xenkel bilan aloqa örnatib, ularni remeykni prodyuserlik qiliş uçun mos ekanligiga işontirdi. Brad Fuller Mayk Fleyssga öz kompaniyasi haqida gapirganda, Fleyssda Xuper va Xenkel bilan gaplaşib, ularning fikrini biliş ğoyasi paydo böldi. Remeyk byudjeti oxir-oqibat 3 million dollardan 9 million dollardan ortiqqa ösdi.

Beyda katta xonada qora fonda faqat bir neça tovuşi eşitiladigan ayolni suratga oliş ğoyasi bor edi. Ayol uyga yugurib kiradi, yoğoç zinalardan kötariladi, söng eşikka yugurib, uni oçadi. U tösiqlar qöyib, eşikni barrikada qiladi, keyin erkak qadamlari eşitiladi. Qadamlar yaqinlaşganda, qiz nafasini sekinlaştiradi. Erkak eşik oldiga keladi va bir neça soniya sukunatdan söng uni sindirişga urinadi va maşinali arrani işga tuşiradi, u ayolning dahşatli qiçqiriqlari ostida eşikni teşib ötadi. Rolikni Maykl Bey özi tayyorladi. Video Santa-Monikadagi American Film Market tadbirida namoyiş etildi. Film yaratuvçilari kinokompaniyalar vakillari bilan uçraşib, ulardan videoni körib çiqişni söraşdi. Film huquqlari öşa kuni sotib olindi, hali ssenariy yozilmasdan oldin, bu kino sanoatida juda kam uçraydigan holat. Remeyk huquqlari New Line Cinema kompaniyasiga sotildi, bu haqda 19-iyunda eʼlon qilindi. Kompaniya doimo «odamlarni birlaştiradigan» filmlar yaratayotganiga işongan: «Juftliklar bu kartinalarni tomoşa qilişga keladi, qörqib ketişadi, söng qöl uşlaşadi, bu esa odamlarni bu filmlarni qayta tomoşa qilişga undaydi», — deb aytgan edi Robert Şey. Maykl Beyning ğoyasi «eski dahşat maktabiga» qaytiş edi, yaʼni ança şafqatsiz, qoronği va realistik filmlarga. Kompaniya Tob Xuperning işiga hurmat bilan qaraydigan, şu bilan birga syujetga yangi nigoh qöşadigan ssenariy muallifini qidira boşladi. 2002-yil 31-yanvarda Variety Xuper va Kim Xenkel remeyk uçun ssenariy yozişga qaytişini eʼlon qilgan bölsa-da, bu lavozimga Skott Kosar işga olindi, Maykl Bey uni «buzuq aqlli» deb hisoblagan. Ssenariy muallifining loyihaga kelişi haqida Variety 2002-yil 18-iyunda eʼlon qildi.

Studiyalar qiziqarli, juda individual uslubga ega bölgan rejissyorni qidirdi, eng avvalo, bu sohada yangi bölgan, heç qaçon film suratga olmagan kişini. Şu sababli ular klip rejissyorlari orasidan mos nomzod qidira boşladi. Prodyuserlar rejissyor topiş uçun oylab izladilar, to Creative Artists Agency agentligidan biri ular bilan boğlanib, qiziqqandek köringan Markus Nispel nomini aytmagunça. Maykl Bey, Nispelni bilgani va uni isteʼdodli deb hisoblagani uçun, u bilan uçraşişni xohladi. Prodyuserlar Nispelning işlari bilan tanişdilar va u ularda taassurot qoldirdi. Maʼlum bölişiça, Nispel ilgari Janet Jekson, Jorj Maykl, Billi Joel, Elton Jon, Brayan Adams va Milen Farmer kabi ijroçilar uçun musiqiy kliplar suratga olgan, özining birinçi filmini esa doim New Line studiyasi bilan suratga olişni istagan. U prodyuserlarga remeykni yaratiş yondaşuvini taqdim etdi, film qanday körinişda bölişini tuşuntirdi, ularga ming dan ortiq fotosuratni körsatdi va film qanday his-tuyğular uyğotişini aytib berdi, bu prodyuserlarda allaqaçon bor bölgan ğoya va loyiha qaraşlariga mos keldi. Markus Nispelning rejissyor lavozimiga kelişi haqidagi rasmiy eʼlon Variety tomonidan 2002-yil 19-iyunda qilindi.

Filmning operatori asl 1974-yil filmida ham işlagan Daniel Perl böldi. Perl bir neçta Nispel kliplariga montaj qilgan edi, kelajakdagi rejissyor özi unga murojaat qilib, film ustida işlaşni taklif qildi. Perl darhol rozi böldi. Maykl Bey Skott Stoddardga, uning «Pearl Harbor» filmidagi grim işini körganidan söng, filmga «Kojali yuz» niqobini yasaşni söradi.

1974-yilgi «Texas Chainsaw Massacre» filmi köpçilik uçun janr klassikasi bölişidan taşqari, baʼzi odamlar uning ssenariysi haqiqiy voqeaga asoslangan deb hisoblaydi. Bu Maykl Beyga haqiqiy voqealarga asoslangan körinişda remeyk ssenariysini yoziş imkonini berdi. Asl filmni tahlil qilib, Nispel remeykni asl filmdan farq qiladigan qilib yaratiş muhimligini tuşundi. Uning maqsadi tomoşabinlarni hayratga soliş edi: ular Tob Xuper asarini körib, nima bölişini bilgandek öylaşadi, remeyk ssenariysi esa boşqa narsaga qaratilgan böladi. Creature Corner saytida öşa paytda ssenariy uçun asos bölişi mumkin bölgan dastlabki syujet çiziği taqdim etilgan edi: film flesh-bek şaklida bölib ötardi, unda asl filmning qahramoni Sally Xardesti tomoşabinlar keyinroq köradigan voqealar haqida hokimiyatga gapirib beradi.

Asl film singari, bu filmning voqealari ham töliq öylab topilgan, ammo mualliflar qiziqarli syujet burilişini qöşişga qaror qilişdi: kartina boşlanişi «topilgan plyonka» parçasi, film esa «haqiqiy voqealarga asoslangan» deb tarğib qilindi. Qurbonlarning yuzini kesib, ulardan niqob yasaydigan qotil obrazi hayotdan olingan edi — şunday ish tutgan maşhur qotil Ed Gin edi, ammo öxşaşlik şu bilan tugaydi: Gin yakka özi harakat qilgan va jinoyatlarida maşinali arradan foydalanmagan. Gin tarixi mualliflarga Robert Blokning «Psixo» romanlari va kitoblari seriyasidagi Norman Beyts hamda «Sukunat qözilari» romani va kitobidagi Buffalo Bill kabi maşhur qotil personajlarini yaratişga ham ilhom bergan.

Ssenariy muallifini qidiriş boşlanganidan köp ötmay, prodyuserlar Skott Kozar bilan uçraşdilar. Ssenariyning öziga xos xususiyati şundaki, yölovçi personaji mavzusi muhim edi, ammo Kozar Edvin Nil yaratgan obrazni takrorlaş qiyin bölişini hisobladi va şunda öz joniga qasd qilgan qiz sahnasi tuğildi, u keyinçalik Hyuittlar qurboniga aylangani maʼlum böldi — bu yeçim boşqa muhim çiziqqa yordam berdi: asosiy qahramonlar bu vaziyatga qanday tuşib qolganini va ularni bu çekka joyga nima olib kelganini tuşuntiriş.

2006-yilgi davomda amalga oşirilgan, «oilaviy keçki ovqat» deb nomlangan maşhur sahnani remeykda suratga olmaslikka qaror qilindi. Kojali yuz niqobini yeçadigan sahna 1990-yilda çiqqan uçinçi qismda ham bölişi kerak edi, ammo prokat reytingini özgartiriş uçun bu sahnani kesib taşlaşga töğri keldi.

Ssenariyga köra, Jedidayaga Feliks nomli multfilm muşugining tasviri tuşirilgan futbolka kiyib yurişi kerak edi (bu haqda romanda-novellaştirişda eslatib ötilgan); ammo bu ğoyadan voz keçişga töğri keldi, çunki Feliks obrazi huquqlarining egalari rozilik bermadilar.

Asosiy rol uçun mualliflar Keti Xolms, Kirsten Dunst va Jessika Alba nomzodlarini körib çiqdilar. Natijada «Yettinçi osmon» serialining yulduzi Jessika Bil Erin Xardesti rolini oldi — u döstlari bilan Texas böylab sevimli guruhi kontsertiga Dallasga yöl olayotgan qiz. Keyinçalik «Heaven» serialida va «Spi so mnoy» dramasidagi rollari bilan maşhur bölgan Erik Balfur Erinning sevgilisi Kemper rolini ijro etdi. Jonatan Taker va Mayk Fogel mos ravişda Kemperning eng yaqin döstlari — Morgan va Endi rollarini öynadilar. Erika Lirsen Meksikadan qaytayotganda qahramonlar tanişgan Pepper ismli qiz obrazini gavdalantirdi. Qiz-öz joniga qasd qiluvçi rolining asosiy nomzodi aktrisa Evan Reyçel Vud edi, ammo rol Lauren Jermanga berildi — aktrisa Erin roli uçun ham sinovdan ötgan edi.

Kojali yuz rolining asosiy nomzodi Dolf Lundgren edi. Endryu Bryinyarski remeyk suratga olinayotgani haqida bilgaç, prodyuser Maykl Beyning Rojdestvo ziyofatiga kelib, qotil-maniyak rolini ijro etişni söradi. Bryinyarski Beyning uzoq yillik dösti bölib, uning «Pearl Harbor» filmida rol öynagan edi. Avval rolni aktyor Bretti Vagner oldi, ammo birinçi kunning özidayoq u kasalxonaga yotqizildi va soğliği haqida yolğon gapirgani uçun işdan böşatildi. Şunda prodyuserlar rolga Bryinyarskini çaqirişdi. Rolga tayyorlaniş uçun u maxsus «parhez»ga ötirdi — kuyma göşt va oq non isteʼmol qildi, to vazni 300 funtga, yaʼni taxminan 136 kilogrammga yetgunça. Bryinyarski Kojali yuz rolini «Texas Chainsaw Massacre: The Beginning» prikvelida yana ijro etadi.

Boşqa narsalar qatori, filmda bir neçta yorqin kameo rollar bor. Xuper kartinasida ovozsiz matnni öqigan Jon Larrokett remeykda yana hikoyaçi rolida qaytib keldi. Kojali Yuz uyidagi kesilgan boşlardan biri taʼsirli kino-sayt «Ainʼt It Cool News» muallifi Garri Jey Noulzga tegişli. Şuningdek, Xuperda Kojali yuzni öynagan Gunnar Xansenga filmning oxirida yuk maşinasi haydovçisining epizodik roli taklif qilingan, ammo u rad etgan.

Pepper rolini ijro etgan Erika Lirsen kastingda şunçalik baland qiçqirdiki, binoning narigi tomonida bölganlar uning qiçqiriğini eşitib, politsiyani çaqirişgan.

Nispel filmni Kaliforniyada suratga olmoqçi edi, ammo Bey franşizaning oldingi uç filmi suratga olingan Texasda turişni talab qildi. Asosiy suratga oliş işlari 2002-yil 22-iyuldan sentabr oyining oxirigaça Ostin yaqinida, şuningdek Texas ştatining Teylor va Greynjer okruglarida olib borildi va 40 kun davom etdi. Maykl Bey filmning qora-oq teaser-treylerini rejissyorlik qildi. Filmning operatori Daniel Perl asl 1974-yilgi versiyani ham suratga olgan edi; u kartinaning vizual uslubi saqlanib qoladimi, degan savolga javoban: «Yöq. Men bunday bitta film suratga olganman va xuddi şunday uslubda xuddi şunday film suratga olişning maʼnosini körmayapman», — dedi. Rejissyor Nispel ham şunday fikrda edi va 1974-yilgi kartinaning psevdohujjatli uslubidan voz keçdi.

Suratga olişning sönggi kunida Erik Balfur yalanğoç holda, faqat beysbol kepkasi bilan qolib, suratga oliş maydonçasi böylab yurib çiqdi — bu epizod jamoa arxivlariga tuşdi va DVD dagi «Qöşimça materiallar» bölimida eʼlon qilindi.

Ob-havo suratga oliş paytida juda issiq va nam edi. Bryinyarski maxsus kostyum kiyib yurardi, bu uning vaznini 300 funtdan 420 funtgaça oşirardi — kostyum tez qiziydi, şuning uçun aktyor köp suv içardi. Alohida muammo silikon niqob böldi — unda nafas oliş qiyin edi. Suratga olişda bir neçta maşinali arra işlatildi — butafor va haqiqiy. Aktyor Terrens Evansning oyoqlarini yaşiriş uçun maxsus kreslo qurildi, va Erin vannadagi pol-dan keksa Monti turişiga yordam beradigan sahnada aktyorning oyoqlari teşiklarda turgan va platforma ostidan osilgan edi.

2002-yilda filmning kompozitori Meril Menson bölişi rasman eʼlon qilingan edi, ammo bu sodir bölmadi — miş-mişlarga köra, musiqaçining prodyuserlar bilan nizosi tufayli. Şunda filmga musiqa muallifi sifatida yoş kompozitor Stiv Yablonski tanlandi, u «Dahşatli uy bekalari» serialiga, «Transformerlar» trilogiyasiga va boşqa köplab maşhur filmlarga musiqa yozgan edi. Oxir-oqibat Yablonski «Platinum Dunes» studiyasining yana bir neçta filmi ustida işladi — «Yonğoqlar köçasidagi dahşat», «Juma, 13», «Amityvildagi dahşat», «Yölovçi» remeyklari, şuningdek «Texas Chainsaw Massacre: The Beginning» kartinasi. Albom 2003-yil 21-oktabrda «Bulletproof Records/La-La Land Records» yorliği tomonidan çiqarildi.

Kamroq qattiq prokat reytingi oliş uçun olti sahna sezilarli darajada qisqartirildi:

Maşinadagi qizning öz joniga qasd qilişi yanada qonli edi — öq uzilgandan keyin uning quloq va uçayotgan miya bölaklari kadrga tuşardi.

Erin Kemperga ularning farzandi bölişini aytadi, Hyuittlar uyiga boradigan yölda esa ular birga yaşaşlarining keyingi rejalari haqida gaplaşişadi.

Kemperga hujum yanada qonli edi: Kojali yuz uni bolğa bilan boşiga uradi, yigit tutqanoqda qimirlaydi, uning boş suyagidan qon köp oqadi.

Arra Morganni çov sohasidan boşlab kesadi, yigitning qorni yorilib, içki aʼzolari taşqariga çiqa boşlagunça qon köp oqadi.

Maşinali arra Pepperning qornini kesadi.

Jedidayya Erin va Morganga qoçişda yordam berişga urinib halok böladi — Kojali yuz uni ikkiga böladi.

Filmning boşlanişining muqobil versiyasida qora tanli, kostyumli bir kişi kreslo-aravaçada ötirgan ayolning qarşisida stol orqasiga ötiradi (ehtimol, romandagidek, bu hozirgi kunda Erin Xardesti) — ular kasalxonada; erkak nega ayol ular notöğri odamni olib ketişganini aytayotganini söraydi, keyin ayol 1973-yil 18-avgustdagi voqealarni hikoya qila boşlaydi — kadrda daryoda çömiliş sahnasi paydo böladi.

Muqobil finalda Erin suhbatdoşiga politsiya notöğri odamni olganini aytadi, çunki u haqiqiy Kojali yuzning qölini kesgan, uşlangan odamda esa ikkita qöl bor edi. Keyin körsatiladi; söng qidiruv guruhi taşlab ketilgan uyda ölikning jasadini topadi — oyoqlari kesilgan, töşakda yotgan; şundan keyin kadrda bir qöli yöq, ketayotgan semiz odam paydo böladi — bu erkin qolgan Kojali yuzdir.

Filmni tarğib qiluvçi treyler va teleroliklarda Synçronic Music studiyasining «Vox» va «Song To The Siren» kompozitsiyalari; «Moneypenny» guruhi aʼzosi Reni ijro etgan «Song To The Siren» qöşiği; hamda Piter Qabrielning repertuaridagi «Signal To Noise» işlatilgan. Film saundtrekiga «The Album» nomi bilan kirgan Motograter guruhining «Suffocate» qöşiğiga film kadrlari bilan musiqiy klip suratga olingan — video AQŞ prokatiga çiqqan davrda musiqiy kanallarda tez-tez namoyiş etilgan.

Filmning kinoteatr posterlarida quyidagi şiorlar işlatilgan: «Sizning qoçişingiz mumkin emas!» (ingl. You Canʼt Escape!); «Haqiqiy voqea asosida» (ingl. Inspired By A True Story); «Agar siz dahşatni bilişni şunçalik xohlagan bölsangiz, u sizni topadi!» (ingl. If Itʼs Terror What You Want, Itʼs Terror What Youʼll Have…) va «Qörquv haqida bildingiz deb öylagan hamma narsangiz… Siz bilib olişingiz kerak bölgan narsaga heç qanday taqqoslanmaydi!» (ingl. What You Know About Fear… Doesnʼt Even Come Close).

«McFarlane Toys» kompaniyasi «Movie Maniacs 7» seriyasida Erin, şerif Xoyt, Kojali yuz va keksa Monti figuralarini, şuningdek «Movie Maniacs» seriyasida yana bir Kojali yuz figurasini çiqardi. «Sideşow» kompaniyasi Kojali yuz qöğirçoğini çiqardi. «Mezco Toyz» kompaniyasi «Cinema Of Fear 2» seriyasida Morganning öldiriliş dioramasini çiqardi.

«Black Flame» naşriyoti 2004-yil 1-martda «Texas Chainsaw Massacre» romanini çiqardi. Ssenariy asosidagi moslaştirişni muallif Stiven Xend (ingl. Stephen Hand) yozgan. Amerika naşrida — 256 bet, rus naşrida («Amfora» naşriyoti «Öqing [modno]» seriyasida çiqargan) — 413 bet. Xend ilgari «New Line Cinema» va «Black Flame» kompaniyalari bilan hamkorlik qilgan, «Freddy vs. Jason» filmining roman-novellaştirişini yozgan. Asarda filmning yakuniy montajiga kirmagan köplab sahna va dialoglar bor, jumladan muqobil boşlaniş va final, unda hozirgi zamonda jurnalist jinoyatlar sirini oçişga harakat qiladi va keksaygan Erin Xardesti bilan intervyu oladi.

Filmning kompozitor Stiv Yablonski yaratgan asl musiqiy jörligidan taşqari, filmda yangramagan, ammo mualliflar uçun ilhom manbai bölgan va aksinça, musiqaçilar uçun ilhom bölgan metal janrdagi qöşiqlardan iborat albom çiqarildi.

Filmda bir neçta qöşiq ham yangradi: afsonaviy Lynyrd Skynyrd guruhi repertuaridagi «Sweet Home Alabama» qahramonlar maşinasida filmning boşida ijro etiladi (kompozitsiya audio kassetalarda faqat 1974-yilda paydo bölgan, film voqealari esa 1973-yil avgustida bölib ötadi), ikkinçi qöşiq esa «The Green Car Motel» guruhidan Rik Garsiya va Rene Reyes duetining «A Part Of Me» qöşiği.