Alesha Popovich and Tugarin the Dragon

Qadimgi Rostov şahrida ruhoniy oilasida öğil tuğildi, uni Alyoşa deb ataşdi, otasi böyiça esa — Popoviç. U voyaga yetgaç, öyin-kulgi paytida noxuş vaziyatlarga tuşib qola boşladi: kulaklaşuvda hammani yengib, özi tutib olinadi; qiliçini taşlab, tasodifan sigirning dumini kesib taşlaydi; sevgilisining boşidagi olmani öqlab turib, uni qutqarişga şoşilgan buvisiga tegib ketadi. Şu sababli u «omadsiz» deb nom oldi.

Bir kuni Rostovga Tugarin Zmey boşçiligidagi tugarlarning duşman qöşini yaqinlaşadi va şahar aholisidan oltin soliq talab qiladi. Alyoşa Popoviç bosqinçilardan ozod böliş haqida nutq sözlay boşlaydi va öz dyadkasi Tixon bilan birga reja taklif qiladi: oltinni Bayun-toğdagi ğorga yaşiriş, bosqinçilar içkariga kirgaç, çiqiş yölini katta toş bilan tösib qöyiş, ularning oçlikdan holsizlanişini kutiş va keyin oltinni qaytarib oliş. Aholi uni maʼqullaydi. Reja barbod böladi: taşlangan toş ğordan dumalab ketadi va butun Rostovni vayron qiladi, faqat çerkov saqlanib qoladi. Köçmançilar oltin bilan tösiqsiz ketib qolişadi, Alyoşa bilan Tixon esa buning uçun qattiq jazolanadi. Bogatir buni tan olişni istamaydi va oltinni izlaş uçun yolğiz yölga çiqmoqçi böladi, lekin Tixon uning ortidan ergaşadi. Alyoşaning izidan Lyubava, uning eşagi Moisey va buvisi ham boradi.

Yölda Tixon siganlar bilan uçraşadi, ular uni içki kiyimda qoldirib ketişadi va unga oğzi boğlangan, unçalik çiroyli bölmagan otni tutqazişadi. Tez orada Tixon Alyoşani topadi va ular birgalikda tiqinni çiqarib olişadi. Hayvon gapiradigan ekan. Uning ismi Gay Yuliy Tsezar (u özini «buyuk rim sarkardasi va imperatori şarafiga» şunday ataganini aytadi), döstlari uçun oddiygina — Yuliy. Şu zahoti ular Lyubava, Moisey va buvi bilan uçraşib, hammasi birga oltinni izlaşga jönab ketişadi.

Çuqur daryo jari oldiga kelganlarida, ular daryoning narigi qirğoğiga qanday ötiş mumkinligini öylaşadi. Yuliy fizik hisob-kitoblar qilayotganda, Alyoşa daraxtni kesadi va Tixondan boşqa hammasi undan ötib ketadi. Tixon balandlikdan qörqişini tan oladi va unga közlarini yumib yuriş maslahat beriladi. Ötayotganda u sirpanib ketadi, yiqiladi va arqonda xoç bilan şoxçaga osilib qoladi. Köp ötmay şoxça sinadi va Tixon daryoga tuşib ketadi, hamma uni qutqariş uçun darhol sakrab tuşadi.

Biroz vaqt ötgaç, ular toğdagi uy oldiga kelişadi. Yuliy kim birinçi bölib u yerga borişi kerakligini mulohaza qilib, u, Alyoşa va Lyubava halok bölişi mumkin emas, çunki ular asosiy qahramonlar, Moisey esa unga yoqqani uçun, qolganlar — Tixon yoki buvi borişi kerak degan xulosaga keladi. Bahsni hal qiliş uçun Alyoşa öz xohişi bilan uyga kiradi va u yerda heç kim yöqligini köradi. Keçasi uyga sobiq bogatir Svyatogor keladi, u mehmonlarga Tugarinning oltin bilan laşkarini körganini aytadi, şuningdek, ularga ğorgaça qisqa yölni körsatadi va Alyoşaga öz qiliçini sovğa qiladi.

Sayohatçilar yana yölga çiqişadi. Ğorga yetib kelganlarida, yöqolib qolmaslik uçun hammasi qöl uşlaşadi, lekin kutilmaganda qayerga dir pastga qulab tuşişadi. Alyoşa maşʼal yoqadi. Ğorda köplab skeletlar yotibdi va bu Yuliyni bezovta qiladi. Ğor torayadi. Hammasi sudralib ötadi, Yuliy esa eng oxirida tiqilib qoladi, uning boşiga juda kiçik dubulğa tuşadi (keyinçalik u uni Alyoşaga beradi) va ot vahimaga tuşib, u yerdan sakrab çiqadi. Ğordan çiqib, döstlar Rostovni körişadi, ğor esa Alyoşa bilan Tixon oltinni yaşirgan öşa ğor ekan. Ular tuşunişadiki, Svyatogor tugarlarni aynan şu yerda körgan, ular oltin bilan ketayotganda.

Xafa bölgan Alyoşa ğor oğzini yaqin atrofdan topilgan toş bilan tösmoqçi böladi, lekin kutilmaganda buvi toşning körsatkiç ekanini payqaydi. Unda yozilgan: «Çapga borgan boy böladi», «Öngga borgan uylanadi», «Töğri borgan öz ölimini topadi». Alyoşa toşni topilgan öşa ayriliş joyiga qaytarib qöyadi va töğri ketişga qaror qiladi. Biroq erga tekkisi kelgan Lyubava u bilan janjallaşadi va buvi bilan birga öngga ketadi, boyib ketişni istagan Yuliy esa çapga ketadi.

Biroz vaqt ötgaç, Yuliy gapiradigan Eman daraxtini topadi, u unga raqamlarni topiş öyinini öynaşni taklif qiladi. Yuliy taqalar tikadi, tikadigan narsasi qolmagaç, Eman unga öz terisini tikişni taklif qiladi. Yuliy yutqazadi va daraxt öz qöriqçilari — teri şilувçilarga Yuliydan terisini şilişni buyuradi, lekin u qoçib qutuladi. Şu orada Alyoşa va Lyubava bir-birini sevişini tuşunib, qayta uçraşişadi. Tez orada ularni Yuliy ham topadi va döstlar Tugarin Zmeyni izlaşni, öz missiyalarini oxiriga yetkaziş uçun yana birga yölga çiqişadi.

Tez orada qahramonlar bosqinçilarning lagerini topişadi. Keçasi, hamma uxlayotgan paytda, ular içkariga kirib, Tugarinning çodiriga ötişadi va oltinni olib ketişadi, şu bilan birga, bosqinçilar uni katta oltin şar qilib eritganini aniqlaşadi. Alyoşa ularning öğridek harakat qilişiga çiday olmaydi. U butun lagerni uyğotadi va duşmanlarni adolatli jangga çaqiradi. Unga butun duşman qöşinini yengiş nasib etadi, garçi buning uçun katta kuç sarflasa-da, lekin Tugarin Zmey Lyubavani öğirlaydi va Alyoşaga qizni qaytariş evaziga oltinni eski eman yoniga olib kelişni buyuradi. Alyoşa Tixon va buvidan oltinni Rostovga qaytarişni sörab, Yuliyda qizni qutqariş uçun jönaydi, lekin keksalar oltinni knyaz huzurida saqlaşga Kiyevga qoldirişga qaror qilib, özlari bogatirga yordamga boradi.

Şu orada Alyoşa va Yuliy Tugarin Zmeyni topişadi. U va yetib kelgan daraxt qöriqçilari Yuliy kimga tegişli ekani haqida bahslaşayotganda, Alyoşa Lyubavani qutqaradi, söngra Tugarin va teri şiluvçilarni jangga çaqiradi va şunday deydi: «Men Rostovlik bogatirman, Alyoşa Popoviç, öz sözimni tutiş uçun keldim…». Har kim özi uçun jang qiladi. Teri şiluvçilar yengiladi. Tugarin baribir Alyoşani kuçli girdob zarbasi bilan yengadi, lekin vaziyatni Tixon, buvi va Moisey qutqaradi. Ular aravadan katapulta öxşaş narsa yasaşadi va Tugarinning boşiga kuçli zarba tuşib, uni harakatsiz qoldiradi.

Şundan söng hamma Kiyevga jönaydi, u yerda Alyoşa boğlangan Tugarinni knyazga sovğa sifatida qoldiradi. Hukmdor unga faqat kiçik oltin şarçani qaytaradi va qolganini saqlaş uçun öz uluşi sifatida özi olganini aytadi. Ğazablangan Alyoşa Tugarinni boğlab turgan arqonlarni kesa boşlaydi va qörqib ketgan knyaz qolgan oltinni qaytaradi. Öz oltinini olgan Alyoşa döstlari bilan Rostovga qaytadi. Şar boşida toşga öxşab toğdan dumalab tuşadi, lekin bu safar uylar yonidan ötib ketadi. Çerkovga urilib, u özi yasalgan narsalarga qaytib parçalanib ketadi. Rostov aholisi butun oltin Xudo irodasi bilan ularga qaytgan deb öylaydi va bogatirni «Omadsiz qaytdi!» degan sözlar bilan kutib olişadi. Filmning sönggi sahnasida maʼlum böladiki, filmning boşidagi solnomani Moisey yozgan ekan va uning oltin taqalari hamda oltin tişlari bor ekan.