«Uç bogatir va Şamaxan malikasi» — Rossiyaning «Melnitsa» va «STV» kinokompaniyalari tomonidan yaratilgan töliq metrajli animatsion filmi. «Uç bogatir» franşizasining törtinçi qismi.
Avvalgi filmlardagi bogatirlar birga töplanadigan bu multfilm seriyaning uçinçi filmi — «Ilya Muromets va Solovey-Qaroqçi» çiqqanidan uç yil ötib çiqdi.
Premyera 2010-yil 30-dekabrda bölib ötdi.
Multfilmning telekörsatuvdagi premyerasi 2011-yil 4-noyabrda «Birinçi kanal»da bölib ötdi.
2022-yil 5-martdan boşlab «Uç bogatir va Şamaxan malikasi» multfilmini Rossiyada qayta prokatga çiqariş eʼlon qilindi.
2022-yil 21-iyulda multfilm qayta prokatga çiqdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
3Syujet
Yoşligini qaytarib oliş uçun Şamaxan malikasi sehrli daraxt ösadigan ibodatxonaga keladi, ammo qiliçli…
Yoşligini qaytarib oliş uçun Şamaxan malikasi sehrli daraxt ösadigan ibodatxonaga keladi, ammo qiliçli qöriqçi uni kiritmay, haydab yuboradi. Malika qöriqçini öziga röpara qiladi, şundan söng u malika oldida tiz çökadi va orqaga çekinayotib jarlikdan suvga yiqiladi; malikaning özi ham unga yordam beradi — etigi bilan qölini itarib yuboradi, qölga esa u osilib turgan edi. Malikaning xizmatkori, gapiradigan qarğa, devordagi rasmlardan bilib oladiki, maqsadga erişiş uçun mingta gözalning köz yoşlarini töplab, sehrli daraxtga sepiş kerak. Ammo malika gözallardan qattiq nafratlanadi va şu sababli öz mamlakatidagi barçasini allaqaçon yöq qilgan. Qarğa unga Kiyevga borib, knyazga uylanişni taklif qiladi.
Qarğa kon Yuliyning kutubxonasiga uçib kelib, öz patidan kitob yaratadi. Knyaz bu kitobni va undagi malikaning suratini topib, unga oşiq bölib qoladi. Knyazning vazири Antip uni töxtatişga urinadi. Knyaz sevib qolganini tuşuntiradi va uç bogatirdan eng yaxşisini yordamçi qilib olişni maslahat beradi. Yuliy knyazga Şamaxanga qanday yetib borişni aytib beradi, knyaz esa Yuliyni yölboşçi qilib olib yölga çiqadi.
Antip rahbar bölib qoladi va Ruslardagi eng yaxşi bogatir unga hukmronlikda yordam berişi uçun bogatirlarni çaqiradi. Ammo har bir bogatir özini eng yaxşi deb hisoblaydi. Bahslaşib olgaç, bogatirlar «tengdoşlar orasida birinçisi yöq» degan xulosaga kelib, ketib qolişadi. Şu orada knyaz Şamaxan podşoligiga yetib boradi va u yerda malika bilan tanişadi. Yuliy esa malikaning otiga oşiq bölib qoladi. Sevgilisi bilan bir marta suhbatlaşmoqçi bölgaç, Yuliy özini daraxtda topadi va u yerda qarğaning malikadan töy tugagaç Yuliyning terisini unga berişni sörayotganini eşitadi; malika rozi böladi.
Daraxtdan fontanga yiqilgan Yuliy töyni keçiktiriş uçun malikaga rus odatlari borligini aytadi. Bu odatlarga köra, kuyov eng baland minoradagi derazaga sakrab çiqib, kelinning qölidan römolçani tortib olişi kerak. Keçqurun u knyazni ketişga köndirişga urinadi va bu vazifani malika bergan deydi, ammo knyaz baribir töxtamaydi, hatto Yuliy rad etmoqçi bölsa, uni yirtqiçlar uyiga topşiriş bilan tahdid qiladi. Knyaz uxlab qolgaç, Yuliy Alyoşa Popoviçga xat yozib, uni podşolikka kelib, uni qutqarişni söraydi. Buni bilgan Alyoşa Moisey eşakçasiga minib yölga çiqadi, ammo vijdoni uni qiynaydi. U boşqa bogatirlarni ham çaqirişga qaror qiladi va mana, ularning hammasi yiğilib böladi.
Podşohlikka yetib kelgan bogatirlar darvozalar allaqaçon yopiq ekanini köradi. Ertalab kirişga qaror qilib, Alyoşadan taşqari hammasi dam olgani ketadi. Şu orada sinovdan keyin knyaz va Yuliy kaktus butalariga tuşib qoladi, knyaz esa malikaga taklif qilişga qaror qiladi. Şu paytda Alyoşa tom orqali saroyga kirib boradi, ammo malika uni ham öziga röpara qiladi va qolgan ikki pahlavonni yöq qilişni buyuradi. Alyoşa Ilya Muromets va Dobrinya Nikitiçni öz bolğasi bilan huşidan ketkazib, ularni zindonga olib boradi, söng çuqurga taşlaydi, malikaning buyruği bilan özi ham öşa yerga sakraydi. Alyoşaning ketidan borgan Yuliy ham çuqurga tuşib qoladi; bogatirlar qarab ötirmay uni urişadi va faqat maşʼal yoqqanda uning duşman emasligini körişadi.
Zindonda Alyoşadan malikaning sehri tarqaladi va u hamma narsani tan olmoqçi böladi, ammo Yuliy kutişni maslahat beradi. Minorani vayron qilgan bogatirlar malikani quvib boradi, ammo u allaqaçon Kiyevga yölning yarmini bosib ötgan böladi. Bogatirlarning zindondan çiqqanini bilgaç, u qarğaga ularni yöq qilişni buyuradi. Qarğa bogatirlar yölida öz patidan yirtqiç hayvonlar qöşinini yaratadi. Bogatirlar bir kişi qolişi kerak, aks holda hammasi halok bölsa, Kiyevni kim himoya qiladi, degan xulosaga kelişadi. Dobrinya çöplarni oladi va qolganlari ularni tortib olişadi: kimga qisqasi tuşsa, öşa qoladi. Alyoşa va Ilya ketib qolişadi, ammo barça çöplar uzun çiqadi. Jangga şoşilgan Dobrinya jarlikka yiqiladi.
Yöl ayrimida qarğa yöl körsatkiçni almaştirib, Alyoşa bilan Ilyani turli tomonlarga yuboradi. Ilya öz oti Buruşka bilan birga qarğa tomonidan ataylab qazilgan çuqurga tuşib qoladi. Xitoylar yaşaydigan begona yerga tuşgan Dobrinya daosizm monastirini topadi, u yerda uni monastir himoyaçilari — rohiblar hujumga ötadi. Dobrinya Nikitiç ularni yengadi, ammo rohib muqaddas ajdarhoga bogatirni öldirişni buyuradi. Bu ajdarhoning özi Zmey Goriniç bölib çiqadi. Dobrinya va Goriniç bir-birlarini körib xursand bölib, salomlaşişadi.
Goriniç ustida Dobrinya Xitoydan uçib ketadi. Şu orada Alyoşa Popoviç botqoqdan çiqadi, Yuliyni esa leşiy asir olib, keçki ovqatga yemoqçi böladi. Alyoşa yirtqiçning uyini topib, Moisey va Yuliyni qutqaradi va ular bilan birga ketadi. Köp ötmay ularni Zmey Goriniç topib, olib ketadi. Tuya Vasya va Buruşka birgalikda Ilya Murometsga çuqurdan çiqişga yordam berişadi, ammo tasodifan uni otib yuborişadi. Ustidan uçib ötayotgan Goriniç Ilyani ilib oladi. Ortiqça yuk bölganini sezgan ular Yuliy va Moiseyni Vasya va Buruşkaga tuşirib yuborişadi.
Şu orada Kiyevda knyaz bilan malikaning töyi ötkazilmoqda. Boyarlar ğazablanişadi, çunki knyaz malikaga podşolikning yarmini bergan edi, ammo malika ularni sehrlab qöyadi va norozilik töxtaydi. Şundan söng malika saroyga gözallarni töplaydi va ularni hiyla bilan töxtovsiz yiğlaşga majbur qiladi, sehrli közgusida ularga qarigan paytlarining manzaralarini körsatadi.
Saroyga bogatirlarning xotinlari keladi va qorovullarni huşidan ketkazib, xonalarga kirişadi. Ammo malika qorovullarga qizlarni uşlaşni buyuradi. Ular qarşilik körsatişadi, lekin qorovullar baribir ularni uşlaganda Alyoşaning xotini Lyubava malikaning nikobini yirtib taşlaydi, şu bilan jodugar yuzini yaşirib yurgan edi. Maʼlum böladiki, malika juda qari va bundan taşqari kal ekan, ammo knyaz fikridan qaytmaydi. Malika qorovullarga Alyonuşka, Nastasya, Lyubava va knyazni zindonga olib ketişni buyuradi. Knyazdan sehr tarqaladi va u malikaning yovuzlik timsoli ekanini anglaydi. Zindonda knyaz qoçiş uçun hiylalarni eslaydi, ammo qaysi kamerada ekanini aniqlay olmay, tuzoqlarni işga tuşiradi va shift ularning ustiga tuşa boşlaydi. Kutilmaganda polda lyuk oçiladi, undan Tixon çiqib, knyaz va bogatirlarning xotinlarini kameradan olib çiqadi.
Yer osti yölidan dalaga çiqqan Tixon, buvi va knyaz, şuningdek Alyonuşka, Nastasya va Lyubava bogatirlar bilan uçraşişadi. Şu orada malika qorovulni közguga solib, uni yirtqiçga aylantiradi va közguni sindiradi, natijada har bir bölakda yirtqiç paydo böladi. Söng malika bölaklarni deraza orqali dalaga tökadi va yirtqiçlar ulardan paydo böladi. Malika bogatirlarni közlariga qarab sehrlaşi mumkin bölmasligi uçun, bogatirlarning xotinlari libos etaklarini yirtib, erlarining közlarini boğlaydi va özlari ularning harakatlarini boşqarişga urinişadi. Boğiçlar tufayli bogatirlar kör bölib qolişadi, şuning uçun bir-birlarini uradilar yoki nişonga tegizmaydilar, yirtqiçlar esa ularni osonlikça yengadi. Ammo közlarini oçgaç, bogatirlar jangda ğalaba qozonişadi.
Şu orada kuvşin yoşga töladi va malika uni olib qoçadi. Aravada yovuz ayolni buvi va Tixon tutib olişadi, ammo qarğa kuvşinni tortib olib uçib ketadi. Barça yirtqiçlar kör bölib qoladi va keyin yöqolib ketadi.
Knyaz Antipdan malika yettinçi kameraga qamalganini bilib, öşa yerga yuguradi. Knyaz va Antip malika yaşirin yöl orqali çiqib ketganini köradi. Şu orada malika daraxt oldiga kelib, uni köz yoşlari bilan suğoradi. Bir neça soniyadan keyin daraxt pişib, mevalari yeyişga tayyor böladi. Keyin u bir mevani uzib yeydi va yoşararadi. Iştiyoqqa berilib, malika boşqa mevalarni ham yeydi. Qarğa uni töxtatişga urinadi, ammo malika uni hatto tinglamaydi va quşni devorga uradi. Qarğa huşiga kelganida, malikaning çaqaloqqa aylanganini köradi.
Şu orada knyaz zerikadi, ammo unga qarğa kiçkina malikani olib keladi. Knyaz va Antip buni quvonç bilan qabul qilişadi, gödakning kim ekanini hatto bilmasdan. Film gödakning bolalarça kulgisi bilan tugaydi, u asta-sekin Şamaxan malikasining yovuz kulgisiga aylanadi.
4Sergey Selyanovning fikrlari
«Park Kulturi» bilan suhbatda filmning prodyuseri Sergey Selyanov asosiy qahramonlar haqida…

«Park Kulturi» bilan suhbatda filmning prodyuseri Sergey Selyanov asosiy qahramonlar haqida gapirdi:
«Axir bogatirlar kim? Ular bizning vakillarimiz va namoyandalarimiz, özimiz uçun qiyofamiz. Klassik epik talqinning barça ustunliklariga qaramay, bugun u, ehtimol, unçalik dolzarb emas, biz kabi kino orqali, bunday qahramonlar orqali tomoşabin mamlakatni sevişi osonroq. Bizning bogatirlarimiz şunday — biroz kulgili, insoniy, lekin muhokama qilinmaydigan tamoyillari bor: «hammasi bittasi uçun, bittasi hammasi uçun», Vatan, Rus. Bunda töğri xabar bor, biz hammamiz unga muhtojmiz, bugun esa kino — millatni yaratadigan va birlaştiradigan sanʼat turi. Vladivostokdan Kaliningradgaça odamlar bir xit tomoşa qilsa, mamlakat aholisi şu tarzda, ehtimol, boşqa har qanday usuldan köra yaxşiroq birlaşadi».
5Reklama kampaniyasi
2010-yil martida multfilmning birinçi postери internetda eʼlon qilindi, aprelda esa uning yakuniy varianti…
2010-yil martida multfilmning birinçi postери internetda eʼlon qilindi, aprelda esa uning yakuniy varianti çiqdi. 2010-yil iyunida filmning ikkinçi treyleri çiqdi, u «World Of Warcraft» öyinining reklama roligini parodiya qilgan edi.
6Kompyuter öyini
Multfilm asosida 2010-yil 24-dekabrda PIPE Studio va 1C tomonidan xuddi şu nomdagi kompyuter öyini çiqdi.…
Multfilm asosida 2010-yil 24-dekabrda PIPE Studio va 1C tomonidan xuddi şu nomdagi kompyuter öyini çiqdi. Öyinning syujeti boşqaça bölib, öziga xos kat-sinalari bor edi.
7Şarhlar
Aleksandra Layt «Noviy vzglyad» naşriyot uyi saytida çop etilgan retsenziyasida multfilmning «umuman olganda…
Aleksandra Layt «Noviy vzglyad» naşriyot uyi saytida çop etilgan retsenziyasida multfilmning «umuman olganda çiroyli va kulgili» ekanini qayd etib, şu bilan birga «hazili, albatta, unçalik vatanparvarlik ruhida emas, lekin juda zamonaviy» deb qöşimça qildi.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB9Franşiza tartibida
7 film
Matn: maqola tarjimasi «Три богатыря и Шамаханская царица» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.