Voqea 1957-yilda, sovuq uruş avj olgan paytda bölib ötadi. Irina Spalko boşçiligida sovet agentlari Indiana Jonsning eski sevgilisi Marion Ravenwoodni öğirlaydi. Profesor oldida qiyin tanlov turadi: sovet razvedkasiga afsonaviy Kristal boşçanoqni topişda yordam beriş yoki Marionni xavf ostida qoldiriş.
Filmni Steven Spielberg suratga olgan, ssenariysini David Koepp yozgan, musiqasini John Williams bastalagan. Boş rollarda Harrison Ford, Cate Blanchett, Shia LaBeouf va Karen Allen ijro etgan. Janri — jangari va sarguzaşt, davomiyligi — 123 daqiqa, studiyasi — Lucasfilm. Premyera 2008-yil 18-mayda 61-Kann kinofestivalida bölib ötdi, AQŞ va Rossiyada esa film 22-mayda prokatga çiqdi. Film butun dunyo böylab 786 million dollardan ortiq daromad keltirib, franşizada (inflyatsiya hisobga olinmagan holda) eng kassali filmga aylandi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Harrison Ford, Shia LaBeouf, Karen Allen
·Ensiklopediyadan
«Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull» (ingl. Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull) — Stiven Spilberg rejissyorligidagi Amerika sarguzaşt-jangari film. Ssenariysi Devid Kepp yozgan, syujeti esa Jorj Lukas va Jeff Natansonga tegişli. Bu Indiana Jones haqidagi filmlar seriyasining törtinçi filmi va «Indiana Jones and the Last Crusade» filminining davomi. Voqea 1957-yilda bölib ötadi. Filmda Indiana Jones (Harrison Ford) telepatik kristall kallaga ega böliş uçun Peruda izlanayotgan KGB sovet agentlari rahbari Irina Spalko (Kate Blançett) bilan kuraşadi. Jonsga Marion Ravenwood (Karen Allen) va ularning öğli Genri Uilyams (Şia LaBeouf) yordam beradi. Ray Winstone, John Hurt va Jim Broadbent ikkinçi darajali rollarni ijro etişgan.
Jeb Stuart, Jeffrey Boam, Frank Darabont, Lukas va Natanson ssenariy qoralamalarini yozişgan, şundan keyin prodyuserlarni Kepp ssenariysi qoniqtirgan. Film yaratuvçilari 1950-yillardagi B toifali ilmiy-fantastik filmlarga hurmat bildirmoqçi bölişgan. Suratga oliş 2007-yil 18-iyunda Nyu-Meksikodagi turli joylarda, Nyu-Xeyven (Konnektikut), Gavayi va Fresno (Kaliforniya)da, şuningdek, Los-Anjelesdagi ovozli studiyalarda boşlangan. Oldingi filmlar bilan estetik uzviylikni saqlaş uçun suratga oliş guruhi kompyuter yordamida yaratilgan dublyajlar örniga anʼanaviy triklarga tayangan, operator Janusz Kamiński esa oldingi filmlardagi Duglas Slokomb uslubini örgangan.
Filmning premyerasi 2008-yil 18-mayda 61-Kann kinofestivalida bölib ötdi, AQŞ va Rossiyada esa 22-mayda namoyiş etildi. Film tanqidçilardan umuman ijobiy şarhlar oldi, tomoşabinlar esa uni aralaş baholadi. Film tijoriy jihatdan ham muvaffaqiyatli bölib, butun dunyo böylab 786 million dollardan ortiq daromad keltirdi. Bu uni franşizaning (inflyatsiya hisobga olinmagan holda) eng kassali filmiga, şuningdek, 2008-yilning ikkinçi eng kassali filmiga aylantirdi.
«Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull» franşizaning Paramount tomonidan tarqatilgan sönggi filmidir, çunki Walt Disney Studios 2012-yil oktabrida Lucasfilmni sotib olgaç, kelgusi filmlar huquqlarini sotib oldi. Paramount esa asl törtta film huquqlarini saqlab qoldi va har qanday qöşimça obyektlardan «moliyaviy iştirok» oldi. Bu, şuningdek, Spilberg rejissyorligida va Lukas syujeti asosida suratga olingan seriyaning sönggi filmidir. Sagani yakunlovçi davomi «Indiana Jones and the Dial of Destiny» («Indiana Jones and the Dial of Destiny») 2023-yil 30-iyunda çiqdi.
3Syujet
Voqea 1957-yilda bölib ötadi. SSSR agentlari Irina Spalko boşçiligida amerikalik arxeolog Indiana Jones va…
Voqea 1957-yilda bölib ötadi. SSSR agentlari Irina Spalko boşçiligida amerikalik arxeolog Indiana Jones va uning hamkori Jorj «Mak» Makheylni öğirlaşadi. Ular Nevadadagi 51-hududga kirib, Roswell voqeasidagi mumiyolangan musofirni topiş uçun Jonsdan foydalanişadi. Jons mumiyani topadi. Mak uni sotadi, lekin Jons yadro qurolini sinaşdan bir neça daqiqa oldin Nevada sinov poligonidagi yaqin atrofdagi maket şaharga qoçib ketadi. U omon qoladi, uni FQB xodimlari qutqarib, söroq qilişadi.
Marshall kollejiga qaytgan Jons muddatsiz taʼtilga yuborilganini bilib oladi. Unga yoş grizer Matt keladi va uning sobiq hamkasbi Garold «Oks» Oksli Peruda afsonaviy Akator şahrini qidiriş paytida kristall kallani topganini aytadi. KGB agentlari kelib, ularni uşlamoqçi bölişadi, lekin ular qoçib qutulişadi, şu paytda grizerlar bilan sportçilar örtasida janjal çiqadi. Keyinroq ular Peruga jönaşadi.
Peruda ular Oks çizgan öyma tasvirlarni topişadi, bu tasvirlar ularni Çauçilla qabristoniga olib boradi. U yerda Francisco de Orellana qabri joylaşgan bölib, unda çözinçoq kristall kalla yotadi. Qabrdan çiqqaç, ular sovet qöşinlari qöliga tuşib, Amazonka yomğir örmonidagi lagerga joylaştiriladi. U yerda ular Mak, Spalko, aqldan ozgan Oks va Mattning onasi Marion Ravenwood bilan uçraşişadi. Spalko Jonsga kallalarning musofirlardan kelib çiqqanini aytadi va ularni amerikaliklar orasida sovet tarğibotini tarqatiş uçun işlatmoqçi ekanligini bildiradi. Jons qisqa vaqt içida kalla bilan telepatik aloqa örnatadi, kalla esa uni qaytarişni buyuradi. U Oksning avtomatik yozuv orqali muloqot qilişga urinayotganini tuşunadi va şahar yölini topadi. Dastlab ular qoçişga harakat qilişadi, lekin Indi va Marion qumli botqoqqa tuşib qolişadi, şunda Marion Mattning Indining öğli ekanini oşkor qiladi. Matt ularni qutqaradi, lekin ular yana sovet qöşinlari qöliga tuşişadi.
Yölda Jons sovet qöşinlaridan kristall kallani tortib oladi va Marion, Oks, Matt hamda ikki tomonlama agent ekanini daʼvo qiluvçi, şu bilan birga Spalkoga iz qoldirgan Mak bilan birga ulardan qoçadi. Jons va uning hamrohlari Akatorni topib, kalla uç yuzta «köp ölçovli mavjudot»dan biriga tegişli ekanini bilib olişadi, qadimgi Uga qabilalari ularga xudo sifatida siğinişgan.
Spalko ularga yetib oladi va kallani skeletga qaytaradi. Skelet jonlanadi va unga hamma narsani biladigan bilim evaziga mukofot taklif qiladi. Kamera ustida köp ölçovli portal oçilib, Mak va Spalkoning qolgan askarlarini tortib olganda, skeletlar birlaşib jonlangan musofirga aylanadi va Spalkoga ulkan bilim beradi, şu bilan uni buğlatib yuboradi.
Jons, Oks, Marion va Matt parçalanayotgan şahardan omon qolişadi, şu paytda xarobalar orasidan uçar likopça kötarilib, boşqa ölçamga uçib ketadi. Oks öziga kelgunça, Jons va uning hamrohlari AQŞga qaytişadi. U yerda Jonsni Marshall kollejidagi lavozimiga tiklaşadi va dekan örinbosari etib tayinlaşadi. Şundan keyin u Marionga uylanadi.
4Rollarda
Harrison Ford — Indiana Jons. Rolga tayyorlaniş uçun 64 yoşli Ford kuniga 3 soat sport zalida maşq qildi,…

Harrison Ford — Indiana Jons. Rolga tayyorlaniş uçun 64 yoşli Ford kuniga 3 soat sport zalida maşq qildi, ikki hafta davomida qamçi bilan maşq qildi va baliq hamda sabzavotlardan iborat yuqori oqsilli parhezga amal qildi. Ford seriyadagi tanaffus davrida ham özini şaklda saqladi, çunki boşqa film çiqişiga umid qilgan edi. U köp triklarni özi bajardi, çunki 1989-yildan beri trik texnologiyasi xavfsizroq bölib qolgan edi va bu uning öyinini yaxşilaganini his qildi. Ford öz qaytişi Amerika madaniyatiga qariş borasidagi haddan ziyod xavotirdan xalos bölişga yordam beradi, deb hisobladi (bu rol uçun soçini böyaşdan boş tortdi). Filmning oilaviy jozibasi tufayli u şunday dedi: «Bu film [yoş] demografik segmentga emas, yoşga oid segmentga qaratilgan [...] Bizda filmning demografik çeklovlarini yengiş imkoniyati bor». U Kepp ssenariyga yoşiga oid köproq işoralar qöşişini söradi. Spilberg Fordning Indini öynaş uçun juda keksa emasligini aytdi: «Yigit şu yoşda bölsa-da, hamon xuddi şunday zarba beradi, hamon xuddi şunday tez yuguradi va xuddi şunday baland sakraydi, oxirida biroz oğirroq nafas oladi. Men esa şunday deb öyladim: „Keling, buni hazil qilaylik. Buni yaşirmaylik“». Spilberg birinçi filmdagi iborani esladi: «Gap yoşda emas, bosib ötilgan yölda», va Fordni uçinçi va törtinçi filmlarni suratga oliş paytida ajrata olmasligini his qildi.
Kate Blançett — Irina Spalko, asosiy antagonist bölgan sovet agenti. Uni Devid Kepp yaratgan. Frank Marshall Irina Indining har bir «uçraşgan ayoli» bilan bölgan sevgi-nafrat munosabatlari anʼanasini davom ettirganini aytdi. Blançett «bir-ikki yil» davomida yovuz qahramonni öynaşni xohlagan va franşiza merosining bir qismi bölganidan xursand bölgan, çunki u oldingi filmlarni yaxşi körardi. Spilberg Blançettni «niqob ustasi» deb maqtadi va uni franşizadagi eng sevimli yovuz qahramoni deb hisoblaydi, çunki u Irinaning xarakterining köp qismini öylab topgan. Irinaning soç turmagi uning ğoyasi edi, qahramonning qattiq qaraşi va xulq-atvori «Rossiyadan sevgi bilan» filmidagi Roza Klebbni eslatadi. Blançett qahramonni qiliçbozlik bilan qanday öynaşni örgandi, lekin suratga oliş paytida Spilberg Irinaga «karate» könikmalarini berişga qaror qildi. Labaf Blançettning suratga oliş maydonçasida uşlab bölmaydigan ekanini eslab, Ford uni kostyumsiz maydonçada uçratganida hayron qolgan. U şunday dedi: «Uning xulq-atvorining heç bir jihati özi öynayotgan bu ğalati odamga mos kelmaydigan joyi yöq».
Karen Allen — Marion Ravenwood (oilaviy familiyasi ostida Marion Uilyams). Frank Darabont ssenariysi Marion Ravenwoodning Indining sevgilisi sifatida qaytiş ğoyasini taklif qildi. Allen 2007-yil yanvarida Spilberg unga qönğiroq qilib: «Bu eʼlon qilindi! Biz „Indiana Jones 4!“ filmini suratga olamiz! Va taxmin qiling-chi? Siz ham iştirok etasiz!» deguniga qadar uning qahramoni ssenariyda borligini bilmagan edi. Ford Allenni «özi bilan işlagan eng oson odamlardan biri» deb hisobladi. U şunday dedi: «U töliq mustaqil ayol va bu öynayotgan qahramonining bir qismi. Uning xarakterida köp jozibasi bor. Va yana, bu yoşga boğliq emas. Bu uning ruhi va tabiati bilan boğliq». Allen birinçi filmdan farqli ölaroq, bu filmda Ford bilan işlaş osonroq ekanini aniqladi, öşa filmda u Ford bilan asta-sekin döst bölgan edi.
Ray Winstone — Jorj «Mak» Makheyl, Indi Ikkinçi jahon uruşi paytida işlagan ingliz agenti, lekin moliyaviy muammolari tufayli ruslar bilan ittifoqqa kirgan. Bu qahramon birinçi filmdagi Salloh va Rene Bellokning, mos ravişda Indining dösti va qasamxör duşmanining analogi sifatida xizmat qiladi. Spilberg Uinstonni «eng yorqin aktyorlardan biri» deb atagani uçun, «Seksual jonzot» filmini körib, uni tanlagan. Suratga oliş paytida Uinston tizza böğimidagi payini uzib oldi. «Yoşim ulğaygan sari menda bunday harakatlar tez-tez böladi», deb qayd etdi u. Jon Xertga öxşab, Uinston ham filmga majburiyat olişdan oldin ssenariyni öqişni xohladi. Britaniya televideniyesidagi intervyusida Uinston ssenariyni faqat kuryer uni olib kelib, u öqib bölgunça kutib, Uinston öqib bölgaç, ssenariy bilan AQŞga qaytgan taqdirdagina öqişi mumkinligini tuşuntirdi. Uning ssenariyni öqişni xohlaşining sababi şunda ediki, «Agar men unda suratga tuşsam, men unda „bölişni“ xohlayman». U Spilbergga takliflar berdi, şu jumladan Makning ikki tomonlama agent bölib körinişi haqidagi ğoyani ham. U şuningdek, suratga oliş tugagaç, ssenariyni qaytarişi kerakligini aytdi, filmning maxfiyligi şunday edi. Keyinçalik unga ssenariy nusxasi saqlaş uçun sovğa qilindi.
John Hurt — Garold «Oks» Oksli, Pesning vakil otasi va Indining eski dösti, u bilan 1937-yilda aloqasi uzilgan. Film voqealaridan olti oy oldin u kristall kallani topib, aqldan ozgan va uni Akatorga qaytarişga majbur bölgan. Frank Darabont ssenariy yozayotganda Xertga bu rolni taklif qildi. Qahramon «Xazina oroli» romanidagi Ben Ganndan ilhomlangan. Xert rolni olişdan oldin ssenariyni öqişni xohladi, boşqa aktyorlardan farqli ölaroq, ular darhol kelişgan edi: «Çunki Stiven — bilasizmi, „Xudo“ — buni qildi. Va men aytdim: „Mening biroz oldindan maʼlumotga ega bölişim kerak, Xudo bu işni qilayotgan bölsa ham“. Şuning uçun ular Los-Anjelesdan ssenariy bilan kuryer yuborişdi, uni London vaqti bilan soat 15:00da menga berişdi, soat 20:00da qaytarib olişdi va u ertasi kuni Los-Anjelesga qaytib ketdi».
Jim Broadbent — dekan Çarlz Stanfort, Marshall kollejining dekani va Indining dösti. Broadbent qahramoni aktyor Denholm Elliott 1992-yilda vafot etganidan keyin Markus Brodi örnini egalladi. Elliottga hurmat sifatida film yaratuvçilari Marshall kollejining joylaşgan joyiga portret va haykal, şuningdek, Indining stolida fotosurat qöyişdi va u vafot etganini aytişdi.
Şia LaBeouf — Genri «Pes» Uilyams/Genri Jons III, yoş mototsikl haydovçisi grizer va Indining öğli. Indiana Jonsning öğli borligi tuşunçasi «Yoş Indiana Jonsning sarguzaştlari» serialida kiritilgan edi, u yerda qari Indining qizi borligi körsatilgan. Film işlab çiqilayotganda bu ğoya Frank Darabontning ssenariysiga kiritilgan, unda Indi va Marionning 13 yoşli qizi bölgan. Biroq Spilberg buni «Yurassik park: Yöqolgan dunyo» filmiga juda öxşaş deb topdi va öğil bola yaratildi. Keppning aytişiça, qahramonni Jeff Natanson va Lukas yaratgan. Kepp Pesni botanik qilmoqçi böldi, lekin Lukas rad etdi va uning Marlon Brandoning «Yovvoyi» filmidagi qahramoniga öxşaş bölişi kerakligini tuşuntirdi: «U Indiana Jonsning otasi uni körişni istamagan odam bölişi kerak — uning laʼnati öğli sifatida qaytib keladi — u otasi nafratlanadigan hamma narsa». Labaf Spilbergning birinçi tanlovi edi, u «Xazina» filmidagi çiqişidan taʼsirlangan edi. Indiana Jons haqidagi filmda iştirok etiş imkoniyatidan hayajonlangan Labaf ssenariyni öqimasdan rolga kirişdi va qaysi qahramonni öynaşini bilmasdi. U maşq qildi va 7 kilogramm muşak töpladi, şuningdek, obrazga kiriş uçun boşqa filmlarni qayta-qayta kördi. Labaf qahramonining fikrlaşini tuşuniş uçun «Maktab jangalasi», «Sababsiz isyonkor» va «Yovvoyi» filmlarini ham tomoşa qildi, uşbu filmlar qahramonlarining odatlari va sözlarini nusxalab, masalan, qurol sifatida piçoqdan foydalanardi. Lukas şuningdek, moylangan qaraş böyiça maslahat berdi va Labafni «„Amerikan grafiti“ maktabiga yuborildi» deb hazillaşdi. Labaf Spilberg bilan Spalkoga qarşi jang sahnasini suratga oliş paytida yelkasining aylanma manjetini çözib qöydi, bu uning karyerasidagi birinçi jarohati edi va bu jarohat butun suratga oliş davomida oğirlaşib bordi. Keyinroq u sonini ham çözib oldi.
Bundan taşqari, Igor Jijikin Spalkoning ikkinçi qömondoni, rus polkovnigi Anton Dovçenkoni öynagan. Uning qahramoni Pat Roaç uçta oldingi filmda öynagan oğir gavdali yordamçilar örnini egallaydi, Roaç esa 2004-yilda halqum saratonidan vafot etgan. Joel Stoffer va Neil Flinn kiriş sahnasidan keyingi Indini söroq qilayotgan FQB agentlari Teylor va Pol Smitning ikkinçi darajali rollarini öynaşgan. Alan Dale Indining aybsizligiga qarşi çiqadigan general Rossni öynagan. Endryu Divoff va Pavel Liçnikov mos ravişda sovet agentlari Grant va Ruzvelt rollarini öynagan. Spilberg aksentlari haqiqiy bölişi uçun rus tilida sözlaşuvçi aktyorlarni tanlagan. Ilya Volox va Dmitriy Dyaçenko rus va Spalkoning öng qöli Dmitriyni öynagan, u Marshall kollejida Indi bilan jang qiladi. Dyaçenko qörqinçli köriniş uçun 250 funtgaça vazn töplagan va uning roli dastlab 10 kunlik suratga oliş bilan kiçik edi. Jang sahnasini suratga oliş paytida Ford tasodifan öz iyagiga urib yubordi va Spilbergga Dyaçenkoning hazilomuz reaksiyasi yoqdi, şuning uçun u uning rolini uç oylik suratga olişgaça kengaytirdi. Erni Reyes kiçik qabriston qöriqçisini öynagan. Çet Xenks kutubxonadagi talabani öynagan.
Sean Connery Genri Jons-kattaning rolida mehmon sifatida qatnaşiş taklifini rad etdi, çunki u nafaqaga çiqqan edi. Lukas orqaga nazar taşlab, Konneri paydo bölmagani yaxşi bölganini aytdi, çunki uning qahramoni filmning sarguzaştlariga qöşilmasa, tomoşabinlar hafsalasi pir bölardi. Ford hazillaşib dedi: «Men öz otamni öynaş uçun yetarliça kattaman». Keyinroq Konneri rad etişining haqiqiy sababi uning rolni juda kiçik deb topganini tan oldi: «Bu unçalik saxiy rol emas edi, kiyimlarni yana kiyib, uning ortidan yurişga arzimaydi. Ular syujetni baribir boşqaça tuşunişdi, şuning uçun Indining otasi aslida unçalik muhim emas edi. Men ularga uni öldirişni taklif qildim, şunday yaxşiroq bölardi». Film Konneri yöqligiga bağişlangan, bu Genri-kattaning ham, Markus Brodining ham film voqealaridan oldin vafot etganini anglatadi va Indiana Jonsning ofisidagi rasmda Konneri Genri Jons-kattaning rolida qisqa vaqt körsatiladi. Keyinroq Konneri filmga yoqqanini aytdi, uni «juda yaxşi», lekin «juda uzun» deb atadi. Uçinçi filmda Adolf Gitlerni öynagan Maykl Şird filmda iştirok etişga qiziqiş bildirgan edi, lekin u 2005-yil avgustida vafot etdi.
Jon Rис-Devis Sallaning rolini töy sahnasida mehmon sifatida takrorlaşga taklif qilingan. U rad etdi, çunki uning qahramoni yanada muhimroq rolga loyiq deb hisobladi.
5Işlab çiqiş
1979-yilda Jorj Lukas va Stiven Spilberg Paramount Pictures bilan Indiana Jons haqida beş filmga şartnoma…

1979-yilda Jorj Lukas va Stiven Spilberg Paramount Pictures bilan Indiana Jons haqida beş filmga şartnoma tuzişdi. «Indiana Jones and the Last Crusade» filmi çiqqandan keyin Lukas seriyani tugatişga ruxsat berdi, çunki u keyingi film uçun yaxşi syujet ğoyasini öylab topa olmayotganini his qildi. Buning örniga u «Yoş Indiana Jonsning sarguzaştlari» nomli prikvel teleserialini prodyuser qilişni tanladi. Keyingi yili Harrison Ford öz his-tuyğularini ifoda etdi: u Indiana Jonsning töliq örganilganmi yoki yöqmi, aniq bilmasa-da, «Oxirgi salib yurişi» Indiana Jons haqidagi sönggi film böladi degan taassurotga ega edi va Jonsni öynaş unga yoqsa-da, u trilogiya yetarli deb his qildi, garçi Lukas va Spilberg bilan yana işlaşni istisno qilmasa ham. Komikslar muallifi Li Marrs 2023-yilda IndyCast podkastiga bergan intervyusida Lucasfilm Ltd. yoş Indi rolida Riverr Feniksni qaytarib, filmlar seriyasini davom ettirişni körib çiqayotganini aytdi, şu sababli Dark Horse Comics özining Indiana Jones komikslar seriyasini davom ettirişni umid qilgan edi, lekin Feniksning 1993-yilda vafoti bunday imkoniyatga çek qöydi.
Ford «Yoş Indiana Jonsning sarguzaştlari» serialining bir qismida, Indining 1920-yilda Çikagodagi sarguzaştlari haqida hikoya qiluvçi epizodda Jonsni öynagan. 1992-yil dekabrida Lukas Fordning rolini suratga olganida, u sahnada qari Indi iştirok etgan 1950-yillardagi film imkoniyati oçilganini tuşundi. Film 1950-yillardagi B toifali ilmiy-fantastik filmlarni aks ettirişi mumkin, syujet vositasi sifatida musofirlar bölişi mumkin edi. Lukas «Narsa uzoq kosmosdan keldi», «Narsa», «Ular!» kabi B toifali filmlar öyin uçun mutlaqo yangi janrni berişi va syujetga yangi tus qöşişi mumkin deb hisobladi, bu esa unga musofirlardan foydalaniş ğoyasini berdi. Şu orada Spilberg uç qism trilogiyani yaratgandan keyin rejissyor sifatida ulğayganini va har qanday kelajakdagi filmlarda uning roli oddiy prodyuser darajasiga tuşib qolişini his qildi. Ford Lukasga şunday dedi: «Men heç qaçon Stiven Spilbergning bunday filmida iştirok etmayman». Spilbergning özi «Uçinçi darajali yaqin uçraşuvlar» va «E.T.» filmlarida musofirlarni tasvirlagan, bunga qarşi çiqdi.
Ford va Spilbergning bu ğoyani Lukas-Spilbergning juda oçiq ğoyasi deb hisoblaganini tuşunib, Lukas şaxsan özi Ford va Spilbergning franşizaning moslaşuvçanligini töliq tuşunmayotganini his qildi. Doimiy ravişda bir xil filmni suratga oliş örniga, ularga har bir filmda turli janrlarni sinab köriş kifoya qilar edi va bu, arxeologik yoki tarixiy fonga ega haqiqatga yaqin Makguffin bölgan ekan, qahramonning biror artefaktni qöriqlaşi bölib qolaverişi mumkin edi. U syujetni öylab topdi, uni Jeb Stuart 1993-yil oktyabridan 1994-yil maygaça ssenariyga aylantirdi. (Stuart ilgari Fordi öynagan «Qoçqin» filmining ssenariysini yozgan edi.) Lukas Indi uylanişini xohladi, bu esa Genri Jons-kattaning qaytişiga imkon berardi, u öğlining erişganlaridan mamnunmi-yöqmi, degan taşvişni bildirdi. U Iosif Stalin psixologik uruş bilan qiziqqanini bilib, sovetlarni yovuz qahramonlar qilişga, musofirlarni esa psixik qobiliyatga ega qilişga qaror qildi. Stuartning keyingi qoralamasidan söng Lukas «Oxirgi salib yurişi» ssenariyçisi Jeffrey Boamni keyingi uçta versiyani yoziş uçun yolladi, ularning oxirgisi 1996-yil martda tugallandi. Uç oydan söng «Mustaqillik kuni» filmi çiqdi va Spilberg Lukasga boşqa musofirlar bosqini haqidagi filmda suratga tuşmasligini aytdi. Lukas «Yulduzli uruşlar» prikvellariga eʼtiborini qaratişga qaror qildi.
2000-yildagi intervyusida Spilberg bolalari unga doimo keyingi Indiana Jons filmini qaçon suratga olişini söraşini va loyiha tez orada qayta tiklanişini aytdi. Xuddi şu yili Ford, Lukas, Spilberg, Frank Marshall va Kathleen Kennedy Amerika kino instituti tomonidan Fordga bağişlangan tadbirda uçraşib, Indiana Jons haqidagi filmni yana suratga olişdan zavqlanişni xohlaşlarini kelişib oldilar. Spilberg bu davrda seriyaga qaytişni özining köplab oğir, qoronği filmlari, masalan, «Sunʼiy aql», «Maxsus xabar» va «Myunxen» dan dam oliş deb topdi. Lukas Spilbergni syujetda musofirlardan foydalanişga köndirdi, ularni «musofirlar» emas, «köp ölçovli» deb atadi, bu tuşunça supertöqnaşuvlar nazariyasidan ilhomlangan edi. Spilberg va Lukas B toifali musofirlar haqidagi film markaziy ğoyasini muhokama qilişdi, Lukas esa ğoyani yerga tuşiriş uçun kristall kallalardan foydalanişni taklif qildi. Lukasga bu artefaktlar «Ahd sandiği» kabi qiziqarli tuyuldi va u serial bekor qilinişidan oldin ularni «Yoş Indiana Jons» epizodida körsatişni niyat qilgan edi. Ssenariy yoziş uçun M. Nayt Şyamalan yollandi, suratga oliş 2002-yilga rejalaştirilgan edi, lekin u özi yoqtirgan «Indiana Jones: Yöqolgan Ahd sandiğini izlaş»ning davomini yoziş bilan hayratga tuşib, Ford, Spilberg va Lukasni diqqatini jamlaşga majbur qiliş qiyin bölganini taʼkidladi. Şuningdek, Stiven Gaygan va Tom Stoppardga ham murojaat qilingan edi.
Frank Darabont, «Yoş Indiana Jons» serialining turli epizodlari ssenariylarini yozgan, 2002-yil mayida ssenariy yoziş uçun yollandi. Uning «Indiana Jones and the City of Gods» deb nomlangan ssenariysining voqeasi 1950-yillarda bölib ötar edi, bunda sobiq natsistlar Jonsni taʼqib qilişadi. Spilberg bu ğoyani Argentinadagi Xuan Peron kabi haqiqiy şaxslardan kelib çiqib öylab topdi, u natsist harbiy jinoyatçilarini himoya qilgan edi. Darabont şuni taʼkidladiki, Spilbergga ssenariy yoqqan, lekin Lukas unda muammolarni körib, ssenariyni özi yozişga qaror qilgan. Lukas va Spilberg 1950-yillardagi şaroit Sovuq uruşni eʼtiborsiz qoldirolmasligini tan olişdi va sovetlar işonçliroq yovuz qahramonlar edi. Spilberg «Şindlerning röyxati» filmini rejissyorlik qilgandan keyin natsistlarni masxara qila olmasligini hal qildi, Ford esa şunday dedi: «Biz natsistlarni çarçatib qöydik».
Jeff Natanson 2004-yil avgustida Spilberg va Lukas bilan uçraşdi va 2005-yil oktyabr va noyabr oylarida «Atom çumolilari» nomi ostida keyingi qoralamalarini topşirdi. Devid Kepp ulardan söng davom ettirdi va ssenariysiga Robert Oppengeymer iqtibosiga asoslangan «Dunyo vayron qiluvçi» kiçik sarlavhasini berdi. Spilberg uni jozibaliroq nom deb hisoblagani uçun «Kristall kalla qirolligi»ga özgartirildi va u aslida kristall kallalarni syujet vositasi sifatida atadi. Lukas «Qirollik» qismiga qatʼiy turdi. Keppning «yorqin ğoyasi» «Indiana Jones va Indiana Jonsning öğli» edi, Spilberg ham musofirlarni «Misteriyaliklar» deb ataşni körib çiqdi, lekin bu boşqa filmning nomi ekanini eslagaç, bundan voz keçdi. Kepp filmning «muhabbat dialoglari» ustida «Ahd sandiğini izlovçilar» ssenariysi muallifi Lourens Kazdan bilan hamkorlik qildi.
6Suratga oliş
Oldingi filmlardan farqli ölaroq, Spilberg butun filmni AQŞda suratga oldi va özi oilasidan uzoqda bölişni…

Oldingi filmlardan farqli ölaroq, Spilberg butun filmni AQŞda suratga oldi va özi oilasidan uzoqda bölişni xohlamasligini aytdi. Suratga oliş 2007-yil 18-iyunda Nyu-Meksikoning Deming şahrida boşlandi. Spilbergning öğli Teo öqigan Nyu-Xeyvendagi (Konnektikut ştati) Yel universitetida, öylab topilgan Marshall kollejida bölib ötuvçi keng kölamli quvğin sahnasi 28-iyundan 7-iyulgaça suratga olindi. Voqea 1950-yillarda bölib ötayotganligi uçun bir neçta fasadlar özgartirildi, garçi kadrlar orasiga dökonlar yoki restoranlar aslida nima ekanligini tomoşabinlarga aytiş uçun belgilar osib qöyildi.
Şundan keyin ular avgustgaça Gavayining Hilo şahrida Amazonka örmonlaridagi sahnalarni suratga olişdi. «Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull» «Suv dunyosi»dan keyin Gavayida suratga olingan eng katta film böldi va mahalliy iqtisodiyotga 22 dan 45 million dollargaça sarflangan deb baholanadi. Yaqinlaşib kelayotgan böron tufayli Spilberg şarşaradagi jangni suratga ola olmadi, şuning uçun u Braziliya va Argentinadagi Iguasu sahnalarini suratga oliş uçun ikkinçi guruhni yubordi. Ular raqamli usulda birlaştirilib, Universal studiyasining orqa maydonida suratga olingan jang sahnasiga qöşildi.
Filmning yarmi Los-Anjelesdagi beşta ovozli studiyada suratga olinişi kerak edi: Downey, Sony, Warner Bros., Paramount va Universal. Suratga oliş 2007-yil 11-oktyabrda Meksikaning Benito Xuares xalqaro aeroporti örniga Kaliforniyaning Fresno şahridagi Çandler Field aerodromida köçirildi. 2007-yil 12-oktyabr kuni ertalab Çandler aeroporti va DC-3 aerofotosuratga olingandan keyin suratga oliş yakunlandi. Garçi u dastlab filmning birinçi qismini körgandan söng qöşimça suratga olişga ehtiyoj sezmagan bölsa-da, Spilberg 2008-yil 29-fevralda Kaliforniyaning Pasadena şahrida suratga olingan qöşimça manzil rejasini qöşişga qaror qildi.
7Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB8Franşiza tartibida
6 film
9Öxşaş filmlar

Raiders of the Lost Ark
≈ Yöqolgan kovçegga hujum1981 · jangari
Indiana Jones and the Last Crusade
≈ Indiana Jons va sönggi salib yurişi1989 · jangari
Indiana Jones and the Temple of Doom
≈ Indiana Jons va ölim ibodatxonasi1984 · jangari
The Lost World: Jurassic Park
≈ Yöqolgan dunyo: Yura parki1997 · fantastikaMatn: maqola tarjimasi «Индиана Джонс и Королевство хрустального черепа» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.