Terminator 3: Maşinalar isyoni

Terminator 3: Rise of the Maçines (ingl. Terminator 3: Rise of the Maçines) — Jonathan Mostow rejissyorligidagi, 2003-yilda prokatga çiqqan amerikalik ilmiy-fantastik jangovar film. U «Terminator 2: Judgment Day» (1991) filmining bevosita davomi hisoblanadi. Boş rollarda Arnold Sçwarzenegger, Nick Stahl, Claire Danes va Kristanna Loken ijro etgan. Syujetga köra, duşman sunʼiy intellekt Skynet yuqori rivojlangan Terminator T-X ni vaqt içida orqaga yuboradi, maşinalar qözğolonini taʼminlaş maqsadida insoniyat kelajagidagi qarşilik harakatining eng yaxşi aʼzolarini öldiradi, çunki John Connorning joylaşuvi nomaʼlum. Qarşilik esa Jon va Keytni himoya qiliş uçun qayta dasturlangan T-850 ni orqaga yuboradi.

Terminator franşizasining birinçi ikki filmi rejissyori James Cameron uçinçi filmni yaratişga qiziqqan bölsa-da, oxir-oqibat filmda iştirok etmadi. «Terminator 2: Judgment Day» ni öz kompaniyasi Carolco Pictures orqali prodyusserlik qilgan Andrew Vajna va Mario Kassar franşizaga huquqlarni qölga kiritdi. 1999-yilda ssenariyçi Teddy Sarafian filmning birinçi ssenariy variantini yoziş uçun yollandi. Jonathan Mostow 2001-yilda loyihaga rejissyor sifatida qöşildi va keyin ssenariyçilar John Brancato hamda Michael Ferrisni Sarafian ssenariysini qayta yoziş uçun taklif qildi.

Yakuniy byudjeti 187,3 million dollar bölgan «Terminator 3: Rise of the Maçines» öşa paytgaça yaratilgan eng qimmat film böldi. Byudjetga rejissyorga tölangan 5 million dollarlik haq va Arnold Sçwarzeneggerga berilgan rekord darajadagi 30 million dollarlik haq kiradi. Filmni suratga oliş 2002-yilning aprel oyidan sentyabrigaça Kaliforniyada davom etdi. Industrial Light & Magic kompaniyasi va Stan Winston oldingi filmdagi kabi maxsus effektlarni yaratdi.

«Terminator 3: Rise of the Maçines» filmining premyerasi 2003-yil 30-iyunda Los-Anjelesning Westwood tumanidagi Mann Village teatrida bölib ötdi, 2003-yil 2-iyulda esa film Warner Bros. Pictures tomonidan Şimoliy Amerikada prokatga çiqarildi. Film butun yoz davomida xorijda namoyiş etildi, xalqaro prokatning katta qismini esa Columbia Pictures boşqardi. Film umuman ijobiy şarhlarga sazovor böldi va mötadil muvaffaqiyat qozonib, butun dunyo böyiça 433,4 million dollar yiğdi hamda 2003-yilning eng köp daromad keltirgan filmlari orasida kinoteatrlardagi prokatini yettinçi örinda yakunladi. 2009-yilda «Terminator Salvation» sikvel sifatida çiqdi. Tasodifan, film Sçwarzeneggerning rasmiy siyosatga kirişini nişonlaş uçun ham işlatildi, çunki u 2003-yilgi gubernatorlik saylovlarida uning vositasi bölişi kutilgan edi.

James Cameron oldingi «Terminator» filmlarining hammuallifi bölgan. Franşizani rivojlantiriş huquqlari Carolco kompaniyasiga, Cameronning sobiq xotiniga hamda «Terminator 2: Judgment Day» (1991) filmining ijroçi prodyuseri Gale Anne Hurdga tegişli edi. Ularning har biri huquqlarning 50 foiziga egalik qilgan. Cameron esa birinçi filmni (1984) suratga olişdan oldin öz uluşini Hurdga 1 dollarga sotgan edi. 1991-yil iyulda Cameron, agar «Terminator 2» muvaffaqiyatli bölsa, sikvel uçun «maʼlum iqtisodiy bosim paydo bölişi mumkin», deb aytgan. Hurd öşa paytda: «Men doim bu hikoya davom ettiriş uçun juda mos deb his qilganman», degan. U uçinçi filmning albatta çiqişini tabiiy deb hisoblagan, lekin Arnold Sçwarzenegger Terminator rolini yana ijro etişga qaytişni xohlaydimi, bunga işonç hosil qilmagan. Hurd aytişiça, Sçwarzenegger seriyaning yana bir filmiga rozi bölişi uçun u tayyor ssenariyni öqişi, rejissyorni tasdiqlaşi va loyiha uning jadvaliga siğişini körişi kerak.

Cameron esa «Terminator 2» ekranlarga çiqqandan söng, sikvel suratga oliş niyati yöqligini bir neça bor taʼkidlagan, çunki ikkinçi qism «hikoya doirasini yopib, uni tugatadi. Va men uni şu bosqiçda yakunlaş yaxşi fikr deb öylayman», degan. Cameron va hammuallif William Wişer dastlab ssenariyni kelgusi sikvellar uçun heç qanday imkoniyat qoldirmasdan yozgan. Şunga qaramay, Carolco hammuassisi Mario Kassar 1992-yil mayda keyingi beş-yetti yil içida «Terminator 3» ni suratga oliş niyatida ekanini aytgan. «Terminator 2» ni tarqatgan TriStar Pictures yangi filmda iştirok etişi kerak edi. Şu oyda TriStar rahbari Mike Medavoy loyihani işlab çiqiş taxminan ikki yil davom etişini aytgan.

1995-yil oxiriga kelib Carolco özini bankrot deb eʼlon qildi va Cameron uçinçi filmni 20th Century Fox bilan suratga olişni istadi. Cameronning «T2 3-D: Battle Across Time» 3D filmi 1996-yil oxirida prokatga çiqişi kerak edi. Loyihada «Terminator 2: Judgment Day» filmining asosiy aktyorlar tarkibi iştirok etgan va bu Cameronni «Terminator 3» uçun ssenariy yozişni boşlaşga undagan. Cameron «T2 3-D: Battle Across Time» «Terminator» franşizasidagi uçinçi filmga «tramplin» bölişini aytgan. Biroq, Cameron Fox uçun «Titanic» ustida işlagani sababli, bu film bir neça yil davomida tayyor bölmagan.

1995-yil 10-noyabrda Carolco bankrotlik töğrisida eʼlon qilganda, uning aktivlari tugatiş auksionига qöyildi. Şu kuni Fox Carolco ning barça aktivlarini, jumladan «Terminator» sikvellariga bölgan huquqlarining bir qismi va kompaniyaning mavjud film kutubxonasini 50 million dollarga sotib oliş böyiça bitim imzoladi. Keyin, 1996-yil yanvarda, Canal Plus Carolco ning butun film kutubxonasiga 58 million dollar taklif qilgaç, Fox öz arizasini qaytarib oldi. Canal Plus taklifi Carolco filmlari sikvellariga bölgan huquqlarni sotib olişni öz içiga olmagan, ammo Fox Carolco ning barça aktivlarini olişni xohlagan va Canal Plus taklifiga teng keliş yoki undan oşirişni istamagan. Sikvel huquqlari oxir-oqibat AQŞ bankrotlik sudi orqali auksionda sotildi, bunda Fox ularni sotib olişni niyat qilgan edi.

Yangi «Terminator» filmida Sçwarzenegger öz rolini takrorlaşi kerak edi. Linda Hamilton ham Cameron bilan Sarah Connor rolini takrorlaş böyiça muzokaralar olib borgan. 1997-yil davomida Fox töqqiz oy davomida Cameron, Sçwarzenegger va Hurd bilan muzokara olib bordi, ulardan oxirgisi bilan uning sikvel huquqlaridagi uluşi böyiça. Fox raisi Filmed Entertainment Bill Meçanik bu vaqtda loyihaga rahbarlik qilib, muzokaralarni olib borgan. Meçanik uçala tomon — Cameron, Sçwarzenegger va Hurd — yangi filmda iştirok etişini istagan, şuning uçun u avval ular bilan bitim tuzişni, keyin esa Carolco dan huquqlarni sotib olişni xohlagan. Meçanik, şuningdek, uçlik bilan bitim tuziş Carolco huquqlarini sotib oliş uçun AQŞ bankrotlik sudiga taʼsir ötkaziş imkonini berişiga işongan. Şu vaqtda Cameron filmning ssenariysini yoziş va prodyuserlik qiliş majburiyatini oldi va agar xohlasa, rejissyor böliş huquqini özida saqlab qoldi.

Fox yangi «Terminator» filmini oldingi filmga öxşaş, taxminan 95 million dollarlik byudjet bilan suratga olişni niyat qilgan edi. Biroq, Carolco huquqlarini sotib oliş böyiça qöşimça xarajatlar va Sçwarzeneggerning 25 million dollarlik söralgan haqini hisobga olganda, film taxminiy byudjet bilan suratga olinişi mumkin emasligi tez orada aniqlandi. Bir payt Sçwarzenegger Cameron bilan huquqlarni birgalikda sotib oliş variantini ham muhokama qilgan, ammo Cameron bu ğoyaga qiziqmagan va huquqlar bilan Fox şuğullanişini xohlagan. Sçwarzenegger Fox haqida şunday degan: «Faqat keyinroq bildimki, ular juda past, 750 000 dollarlik taklif qilişgan. Biz huquqlarga özimiz egalik qilişimiz mumkin edi, lekin Jim bu biznes bilan şuğullanişni xohlamadi».

Dimension Films, Miramax Films bölimi, Hurdga tegişli huquqlarni sotib olişga rozi böldi va auksion orqali Carolco huquqlarini sotib olişni ham niyat qilgan edi. Biroq, sud oldingi arizaga qarşi qaror çiqardi, unda faqat mustahkam studiya Carolco huquqlari uçun savdolarda qatnaşişi kerakligi aytilgan edi. Bu Endrew George Vajnaga auksionda iştirok etiş imkonini berdi. Vajna Kassar bilan birga Carolco ning hammuassisi bölgan, ammo 1989-yilda kinokompaniyani tark etgan edi.

1997-yil sentyabrda Cameron öz hamkasblari Vajna va Kassarni «Titanic» ning dastlabki versiyasini köriş uçun taklif qilganida, Vajna va Kassar «Terminator» huquqlari hali ham sotib oliş uçun mavjudligini bilib olişdi. Şu oyda Meçanik Vajnaning bankrotlik sudi bilan yaşirin muzokaralar olib borganini aniqladi, u huquqlarni özi va Mario Kassar uçun sotib oliş maqsadida edi; ikki şerik yangi prodyuser kompaniya yaratişni rejalaştirgan va «Terminator 3» uning debyuti bölişi kerak edi. 1997-yil sentyabrida Vajna keyingi oyda rejalaştirilgan auksionda keyinroq sotiladigan huquqlar uçun 7,5 million dollarlik oldindan kelişuvni imzoladi. Sçwarzenegger, Cameron va Hurd bilan oylar davomida muzokara olib borgan Meçanik Vajna imzolagan bitimdan qattiq xafa böldi. Cameron ham xafa böldi, çunki Vajna va Kassar bir neça kun oldin bölgan uçraşuvda huquqlarni sotib oliş niyatlarini aytmagan edi. Bu ularning döstligining yomonlaşişiga olib keldi. Keyinçalik Vajna Cameron «Terminator 3» ustida ish boşlaganini bilmaganini taʼkidlagan. Vajna ustidagi taklifini 8 million dollarga oşirgaç, Miramax auksiondan çiqib ketdi.

1997-yil oktabriga kelib «Terminator 3» bilan boğliq byudjet muammolari va Cameronning «Titanic» filmi postprodaksiyasidagi Fox uçun muammolar tufayli ikkalasi ham «Terminator» loyihasidan voz keçdi va huquqlarga daʼvo qilmadi. Meçanik Camerondan Fox Vajnaning narxini oşirişini xohlaysizmi, deb söradi, ammo Cameron loyihada qatnaşmaslikka qaror qildi. Meçanik şunday hisoblagan: Cameron «oxirigaça faqat Arnold va özining sifat nazorati tufayli turdi. Arnold buni doimo qaytadan qilişni xohlagan. Şu. Şuning uçun Jim buni qilişdan juda xursand edi». Cameron Hurd va Sçwarzeneggerga uning iştirokisiz yana bir «Terminator» filmini suratga olişiga rozilik berdi, garçi Sçwarzenegger bunga qarşi bölib, dastlab uçinçi filmda iştirok etişdan boş tortgan edi.

Vaqt ötişi bilan Sçwarzenegger Cameronni yangi filmda iştirok etişga köndirişga urinişlarini töxtatmadi. Keyinçalik Cameron özining fikriça, hikoyani birinçi ikki «Terminator» filmida allaqaçon töliq aytib bölganini, buni «Titanic» postprodaksiyasi davrida anglaganini bildirgan. Cameron keyinroq şunday degan: «Men şunçaki rejissyor sifatida, ehtimol, öz çegaramdan çiqib ketganimni his qildim. Menga unçalik qiziq emas edi. Men aytmoqçi bölgan hikoyani aytib bölganimni his qildim. Öylaymanki, buni yanada faol qilişim va bostirib borişim mumkin edi, lekin men özimni bir darajada begona uyda işlayotgandek his qildim, çunki huquqlarni juda erta sotib yuborganman». Şunga qaramay, Terminator personajining mualliflik huquqi Sçwarzeneggerga Cameronnikidek tegişli ekanini his qilib, Cameron oxir-oqibat Sçwarzeneggerga uçinçi filmni uning iştirokisiz suratga olişni maslahat berdi va şunday dedi: «Agar ular yaxşi ssenariy öylab topa olsalar va köp pul tölasalar, ikkilanib ötirmang». Sçwarzeneggerning sözlariga köra, turli intervyularda undan uçinçi film imkoniyati haqida tez-tez söraşgan, bu uçinçi filmga katta talab borligini körsatgan.

1997-yil oktabrda kelajakdagi «Terminator» filmlarining huquqlari Vajnaga 8 million dollarga auksion orqali sotildi. Hurd Vajnaning huquqlarni sotib oliş urinişiga qarşi çiqdi va Cameronni huquqlarni sotib olişga köndirişga behuda urindi. Huquqlar auksion orqali sotilgan keçasi Vajna vaziyatni hal qiliş uçun Cameron va Sçwarzenegger bilan boğlandi. Vajna Cameronning huquqlar sotilişidan xafa bölişiga hayron qoldi va keyinroq şunday degan: «Jimga film kim moliyalaştirişi farq qiladimi, studiya yoki biz? Uning bitimi şunday bölardi. Arnold Jimni filmni suratga olişga köndiriş uçun uzoq vaqt urindi. Arnold juda sadoqatli edi». Vajna keyinçalik Cameron «biz uning gödagini “öğirlaganimizni” öylagan, garçi ötgan safar hammasini yiğib, birlaştirgan biz bölgan edik», deb taʼkidlaganini qayd etgan. Şuning uçun biz bunni ğalati deb hisobladik va keyin özimiz buni qilişga qaror qildik.

Cameron 1998-yil yanvaridagi intervyusidan birida «Terminator 3» ni rejissyorlik qilmasligini aytgan. 1998-yil martda Vajna va Kassar Hurddan Terminator huquqlarining yarmini 8 million dollarga sotib olişdi va «Terminator 3» ustida işlaşni davom ettiriş uçun franşizaning töliq egalariga aylanişdi. Hurd filmning ijroçi prodyuseri böldi. Kassar va Vajna filmga rejissyor böliş uçun Cameron bilan boğlanişdi, ammo u rad etdi. Kassarning sözlariga köra, Cameron rejissyor böliş söralgan paytda auksionga qöyilgan Terminator huquqlarini öz nomiga olişga harakat qilgan. Cameron va uning kompaniyasi Lightstorm Entertainment huquqlarni oliş imkoniyatini körib çiqdi, ammo oxir-oqibat buni qilmaslikka qaror qildi. Hisob-kitoblarga köra, huquqlarni sotib oliş va Sçwarzeneggerga uning rolini takrorlagani uçun haq tölaş 100 million dollarga tuşişi mumkin edi.