Jigsaw

Seriyani yakunlaş dastlabki niyati yettinçi filmni 2010-yilda ikki qismga böliş edi, ammo oltinçi film prokatda unçalik yaxşi natija körsatmagaç, bu rejalardan voz keçildi. Taxminiy yakunlanişdan söng Lionsgate seriyadagi filmlarni suratga olişni töxtatdi va seriyani qayta tiklaşga arziydigan taklifni kutdi. 2011-yil dekabrda CNBC bilan suhbatda Lionsgate vitse-prezidenti Michael Burns yangi «Saw» filmi muhokama qilinayotganini va oxir-oqibat suratga olinişini aytdi.

2012-yil avgustda «Bloody Disgusting» dahşat filmlari sayti Lionsgate franşizani qayta işga tuşiriş imkoniyatini körib çiqayotganini xabar qildi. 2013-yil noyabr oyiga kelib, sakkizinçi «Saw» filmi Lionsgate tomonidan faol işlab çiqilayotgan edi. Film Josh Stolberg va Peter Goldfinger tomonidan ğoya sifatida paydo bölgan, ular «Saw» haqida film yoziş imkoniyati uçun ikki yil sarflagan va öz qaraşlarini taklif qilgan edi. Uzoq vaqtdan beri seriyaning muxlisi bölgan Stolberg va Goldfinger agentlari orqali Twisted Pictures va Lionsgate franşizani tiklaş va ular tayyorlaşga qiziqişadimi, deb söraganini eşitişgan. Stolbergning sözlariga köra, prodyuserlar Mark Berg va Oren Koules bir neça oy ötib ularga qönğiroq qilib, ssenariy yoziş uçun ularni yollagan, çunki boşqa taklif qilganlardan farqli ölaroq, ularning taqdimotida ularga juda yoqqan bitta öziga xos element bor edi.

Stolberg va Goldfingerning dastlabki qoralamasi okean örtasidagi neft minorasida bölib ötgan, şuning uçun öyinçilar tuzoqqa tuşgan xonadan qoçganda okean örtasida çiqiş yölisiz qolişgan. Biroq bu element Lionsgateni qoniqtirmadi va ikki muallif bir neça xil taqdimot ötkazişlari kerak böldi, töxtagunga qadar ular oldingi filmlardagidek vaqt siljişi çiziği orqali hikoya qiliş ğoyasiga kelişdi, ammo boşqaça tarzda. Aynan şu paytda filmga yaşil çiroq yoqildi, şuning uçun Stolberg va Goldfinger keyingi oylarni ssenariylarini qayta yozişga sarfladi. Ularning birinçi qoralamasi butunlay taşqarida, franşiza uçun odatiy bölmagan yangi dunyoda bölib ötardi, odatiy klaustrofobik muhitda emas. Ğoya işlamadi va ular syujetni omborda joylaştirişga qaror qilişdi.

2016-yil iyulida Michael va Peter Spierig filmni rejissyorlik qiliş şartnomasini imzoladi. Oldingi barça filmlar uçun musiqa yozgan Charlie Clouser filmga musiqa yoziş uçun qaytdi. Clouser yettinçi va sakkizinçi filmlar orasidagi olti yillik tanaffusdan söng franşiza musiqasini qayta körib çiqdi. Clouser şunday dedi: «Bu [mening uçun] musiqaga qanday yondaşganimni qayta körib çiqiş imkoniyati böladi va men Spierig aka-ukalar stolga olib kelgan kuçli vizyonga mos keladigan keskinroq, jasurroq va ixçamroq yondaşuvni qöllaşga harakat qilaman». Clouser filmni seriyaning «qayta körib çiqilişi» deb taʼriflab, «Spierig aka-ukalar materialga yangi nigoh bilan qaraşi mumkin, bu yangi syujet çiziği va sagani kelajakka olib boradigan yangi qahramonlarni örnatadi», deb hisoblagan. Rejissyorlar öz yondaşuvini «2017-yil uçun Saw» deb batafsil tuşuntirgan, Michael Spierig esa şunday izohlagan: «Bu unçalik buzuq va qiziqarli bölmasligi mumkin. Ammo u baribir şafqatsizlikka töla, bu aniq. Unda haqiqatan ham katta sir va qiziqarli burilişlar bor».

2017-yil yanvarda Laura Vandervoort, Hannah Emily Anderson va Mandela Van Peebles aktyorlar tarkibiga kiritilgani eʼlon qilindi. Vandervoort Anna rolini xarakterdagi nuqsonlar va birinçi triller yoki dahşat filmini suratga oliş istagi tufayli qabul qildi. Martda Tobin Bell Jon Kramer rolini «qandaydir şaklda» takrorlaşini tasdiqladi. Boşqa aktyorlar: Brittany Allen, Callum Keith Rennie, Matt Passmore, Josie Black, Şakuan Lewis, Michael Boisvert va James Gomez ham tasdiqlandi.

10 million dollar byudjet bilan suratga oliş 2016-yil oktyabr boşidan noyabrgaça Torontoda «Saw: Legacy» işçi nomi ostida ötdi. 2017-yil iyunda Lionsgate filmning rasmiy nomini «Jigsaw» deb tasdiqladi.

2017-yil 20-iyulda filmning birinçi treyleri Lionsgatening rasmiy kanalida eʼlon qilindi. 2017-yil 16-sentabrda filmning bir neça promo-posteri joylaştirildi. Posterlarda Billi qöğirçoğining anʼanaviy grimidagi odamlar körsatilgan, şuningdek «He is everyone» yozuvi bor edi. Bu posterlarni çiqariş Lionsgatening Xellouin davrida franşizaning ustunligini tasdiqlaş usuli edi.

2017-yil 10-oktabrda Lionsgate «Saw Blood Drive» aksiyasini boşladi. Seriyaning birinçi filmidan keyin Qizil Xoç uçun qon topşiriş seriya anʼanasiga aylangan: AQŞning butun hududida mobil qon punktlari örnatilgan, şunda muxlislar qon topşirib, öşa yilgi tegişli filmga bepul çipta olişlari mumkin edi. Lionsgate Grey Drake, Dan Rockwell, Susanne Barç, Nyakim Gatweç, Sean Ross, Moş, Miki va Amanda Lepore iştirokidagi sakkizta reklama plakatini çiqardi.

Film 2017-yil 26-oktabrda Buyuk Britaniyada va 2017-yil 27-oktabrda AQŞda çiqarildi. U teatrda namoyiş etilgan birinçi haftada IMAX seanslarida körsatilgan. «Jigsaw» franşizaning Amerika kinoassotsiatsiyasi tomonidan heç qaçon NC-17 reytingi olmagan yagona filmi bölib, qisqartirmasdan R reytingini olgan.

Film 2018-yil 9-yanvarda Digital HD formatida, 2018-yil 23-yanvarda esa 4K Ultra HD Blu-ray, Blu-ray va DVD formatlarida çiqarildi. Filmning saundtreki 2017-yil 27-oktabrda raqamli formatda çiqarildi.

AQŞ va Kanadada film «Thank You for Your Service» va «Suburbicon» filmlari bilan birga çiqarildi va birinçi dam oliş kunlarida 2941 ta kinoteatrda taxminan 20 million dollar yiğişi prognoz qilingan edi. Juma kuni keçqurun 2400 ta kinoteatrda oldindan köriş seanslaridan 1,6 million dollar tuşdi, bu etti yil oldin yarim tunlik seansda olingan «Saw 3D» natijasidan (1,7 million dollar) biroz kam edi, birinçi kunda esa 7,2 million dollar tuşdi. Dastlabki hafta oxiriga kelib jami 16,64 million dollar yiğib, prokatda birinçi örinni egalladi, ammo franşizaning ikkinçi eng past debyuti böldi. Ikkinçi dam oliş kunlarida yiğim 61 % ga tuşib 6,56 million dollarni taşkil etdi va «Thor: Ragnarok» hamda «A Bad Moms Christmas» filmlaridan keyin uçinçi örinni egalladi. Uçinçi dam oliş kunlarida yiğim yana 47 % ga kamayib 3,43 million dollarga teng böldi va beşinçi öringa tuşdi. Film AQŞ va Kanadada 38,1 million dollar, boşqa hududlarda 64,9 million dollar, jami butun dunyo böyiça 102,9 million dollar yiğdi.

«Rotten Tomatoes» saytida film 92 ta şarh asosida 32 % reytingga ega bölib, örtaça baho 10 ballik şkalada 4,80 ni taşkil etadi. Saytning umumiy xulosasi şunday: «„Jigsaw“ franşizaning yangi muxlislarini köp jalb qilmaydi, ammo uzoq vaqtdan beri kuzatib kelayotgan muxlislar uçun bu jirkanç, garçi kamdan-kam qörqinçli bölsa-da, munosib çalğitiş böladi». «Metacritic» saytida film 18 ta şarh asosida örtaça 100 ballik şkalada 39 ball olgan, bu «umuman salbiy şarhlar»ni körsatadi. «CinemaScore» söragan tomoşabinlar filmga «A+» dan «F» gaça şkalada örtaça «B» baho berişgan, «PostTrak» esa 25 yoşgaça bölgan ayollar (tomoşabinlarning 21 %) va keksa erkaklar (30 %) umumiy ijobiy baholari mos ravişda 76 % va 70 % ekanini xabar qilgan.

IGN filmga 10 ballik şkalada 4,5 ball qöydi va şunday yozdi: «Yaxşi xabar şundaki, „Jigsaw“ bu yilgi eng yomon dahşat filmi emas. Yomon xabar şundaki, u hali ham yaxşi xabar bölişi uçun yetarliça yomon… [U] „Saw“ franşizasini birinçi navbatda işlatgan narsani aks ettirmaydi». Entertainment Weeklyʼdan Darren French filmga «C» baho berib, uni hafsalasi pir qiladigan va haddan taşqari uzun deb atadi. «Bloody Disgusting» filmga beşdan ikki yarim yulduz berdi va film «zavqli sayohat bölsa-da, köpçilik ötmişdoşlariga mos kelmaydigan juda taniş syujet va buriliş bilan öz mavjudligini oqlamaydi», deb yozdi.

«Variety»dan Owen Gleiberman filmni «yorqin çirigan» deb atadi va şunday dedi: «92 daqiqa davomida u sizning zerikişingizni köproq yoki kamroq arralaydi, qöpol keskinlikning vaqti-vaqti bilan qiçişişini kötarib, qoronği oçiqlik bilan kubikka böladi, ammo endi haqiqiy zarbaning maʼnosini olib kelmaydi». Gizmodödan Germain Lussier filmni ança rad etib, şunday yozdi: «Bu franşizaning eng yaxşi filmlaridan biri. Afsuski, bu deyarli heç narsa haqida emas».

Seriyaning töqqizinçi filmi va spin-offi «Saw: Spiral» 2021-yil 14-mayda çiqdi. Stolberg va Goldfinger ssenariy muallifi sifatida qaytdi. Oldingi filmlardan Kramer Bell arxiv fotosuratidan taşqari heç qanday qahramon paydo bölmadi.

Öninçi film (va asosiy seriyadagi töqqizinçi), «Saw X» nomi bilan 2023-yil 29-sentabrda çiqdi, bunda Stolberg va Goldfinger yana qaytdi, Bell esa öz rolini takrorladi.