Rocky-1

«Rokki» (ingl. Rocky) — Amerikalik sport drama filmi. Unda Sylvester Stallone boksyor Rokki Balboa rolini ijro etadi. Filmni işlab çiqariş Irvin Winkler, Robert Çartoff va ularning Çartoff-Winkler Productions kompaniyasi tomonidan taşkil etildi va nazorat qilindi. Rejissyor lavozimiga John Avildsen taklif qilindi, u filmni Stallone ssenariysi asosida suratga oldi. Filmda iştirok etgan boşqa aktyorlar orasida Talia Şire, Burt Young, Carl Weathers (Apollo Kriddek rolda) va Burgess Meredith va boşqalar bor.

Filmning birinçi ommaviy namoyişi 1976-yil 20-noyabrda Nyu-Yorkda bölib ötdi, AQŞda töliq kinoteatr prokati esa şu yilning 3-dekabrida boşlandi. Işlab çiqariş byudjeti 1,1 mln dollargaça bölgan «Rokki» öşa yili AQŞ kino prokatida eng köp daromad keltirgan film böldi (117,2 mln), boşqa mamlakatlar kino prokatida esa 107,8 mln dollar yiğdi. Umumiy daromad 225 mln dollarni taşkil etdi. Film tomoşabinlar va tanqidçilar tomonidan asosan ijobiy baholandi, uçta «Oskar» va «Qiziл globus» mukofotini qölga kiritdi hamda boş rol ijroçisi Sylvester Stalloneʼga keng şuhrat keltirdi. Filmning muvaffaqiyati bir nomli media franşizaning şakllanişiga ham yordam berdi. Bu franşizada Stallone aktyor va ssenarist sifatida doimo iştirok etgan 8 ta davomli film bor: 1979 dan 2006 yilgaça çiqqan 5 ta töğridan-töğri sikvel va Apollo Kridning öğli hamda uning murabbiysi Rokki Balboa haqidagi uçta yon seriya filmi. Yon seriya 2015-yilda «Creed: Rockyʼs Legacy» filmi bilan boşlangan.

2006-yilda film Amerika Milliy film reestriga kiritildi, çunki u alohida madaniy, tarixiy yoki estetik ahamiyatga ega deb topildi.

Jo Frazier jang boşlanişidan oldin boş qahramonlar örtasida özini özi öynaydi. Olov yonida kuylayotgan köça qöşiqçilaridan birini Sylvester Stalloneʼning ukasi Frank Stallone ijro etadi.

Sylvester Stallone «Rokki» ssenariysini uç yarim kun içida yozgan. Bu 1975-yil 24-martda Ogayo ştatining Riçfild şahrida bölib ötgan Muhammad Ali va Çuck Wepner jangini tomoşa qilganidan köp ötmay sodir bölgan. Wepner texnik nokaut bilan 15-raundda yutqazgan va kam odam bu jang şunçalik uzoq davom etişini kutgan edi. Garçi bu hikoya Stalloneʼni «Rokki» ustida işlaşga undagan bölsa-da, u keyinçalik Wepner ssenariy yozişga ilhom bergan degan fikrni rad etdi va hatto Wepnerʼni «Rokki 2» da Rokkining sparring-şerigi rolini sinab körişga taklif qildi. Wepner juda zaif aktyor bölib çiqdi va kastingdan ötolmadi. Wepnerning sözlariga köra, Stallone keyinçalik uni öz filmlaridan birida rolga taklif qilişni vaʼda qilgan, ammo buni heç qaçon bajarmagan. 2003-yilda Wepner Stalloneʼni sudga berib, uni «uning biografiyasidan pul işlab, unga heç narsa tölamagan» deb ayblagan. Stallone filmda Wepner biografiyasiga töğridan-töğri işoralar yöqligini taʼkidlagan, Çakning özi esa film premyerasidan oldin ham tarqalgan miş-mişlar tufayli «haqiqiy Rokki» sifatida şuhrat qozonganini aytgan. Daʼvo sudsiz hal etildi: Stallone Wepnerʼga oşkor etilmagan miqdorda pul töladi. Boşqa ilhom manbalari sifatida Rokki Marciano va Jo Frazier kabi haqiqiy boksyorlarning hayot hikoyalari, şuningdek, Rokki Grazianöning «Somebody Up There Likes Me» avtobiografiyasi va xuddi şu nomli film bölgan.

«United Artists» kompaniyasi vakillariga Stalloneʼning ssenariysi yoqdi. Ular uni Robert Redford, Ryan ÖNeal, Burt Reynolds yoki James Caan kabi yulduzlarga mos deb hisoblaşdi. Şunga qaramay, Stallone boş rolni aynan özi ijro etişi kerakligini taʼkidladi. Keyinçalik bir intervyuda Stallone «agar film boşqa birov boş rolda muvaffaqiyatli bölganda, özimni heç qaçon keçirolmagan bölardim», dedi. U, şuningdek, Irvin Winkler va Robert Çartoffning studiya bilan şartnomasi mablağ yetişmagan taqdirda loyihani qöllab-quvvatlaşga imkon berişini bilar edi. Filmning işlab çiqariş byudjeti oxir-oqibat 1 075 000 dollarni taşkil etdi, yana 100 000 dollar prodyuserlar haqiga va 4,2 mln dollar reklama xarajatlariga sarflandi.

Prodyuserlar Stalloneʼning ssenariysi va filmğoyasiga işonç bildirgan bölsalar-da, filmning nomi bilan tavakkal qilişni xohlamadilar. Prodyuserlar boşqa qahramonlar rollariga aktyorlarni tanlaşda ham qiyinçiliklarga duç kelişdi. Apollo Krid rolini dastlab möljallangan haqiqiy boksyor Ken Norton loyihadan çiqib ketdi va rol oxir-oqibat Carl Weathersʼga berildi. The Rocky Scrapbook kitobiga köra, Adrian rolini dastlab aktrisa Carrie Snodgress tanlagan edi, ammo gonorar miqdori böyiça kelişmovçiliklar prodyuserlarni boşqa variantlarni izlaşga majbur qildi. Susan Sarandon rol uçun prosluşka topşirdi, ammo uning obrazi qahramon uçun haddan taşqari yorqin deb topildi. Talia Şireʼning prosluşkasidan söng prodyuserlar va rejissyor aynan uni rolga tasdiqladilar.

Apollo Krid obraziga Muhammad Ali taʼsir körsatgan, u Frazier bilan uç marta jang qilgan. Syujetning eng esda qolarli lahzalari — Rokkining jang sahnalari va jang oldidan tayyorgarlik paytida Filadelfiya badiiy muzeyi zinapoyalaridan yugurişi — Jo Frazierning haqiqiy karyerasidan olingan. Buning uçun u film yaratuvçilaridan heç qanday pul olmagan.

Filmning byudjeti juda kiçik bölgani uçun ikkinçi darajali rollarni Stallone oilasi aʼzolari öynadi. Uning otasi raundlarning boşida va oxirida gong uradi, ukasi Frank köça qöşiqçisini öynaydi, birinçi rafiqasi Sasha esa fotosuratçilardan biri edi. Boşqa kameo rollarni sport şarhlovçisi sifatida Stu Nahan, radio va televideniye boşlovçisi Bill Baldwin, şuningdek, mustaqil kinokompaniya Troma asosçisi Lloyd Kaufman ijro etdi. Ayni paytda Los-Anjelesda yangiliklar boşlovçisi bölgan Diana Lewis qisqa sahnada teleReporter rolini öynaydi. Tony Burton Apollo Kridning murabbiyi Tony Evers rolini ijro etdi.

«Rokki» filmini suratga oliş 1976-yil 9-yanvarda boşlandi. Asosan Filadelfiyaning turli qismlarida olib borildi, bir qança sahnalar Los-Anjelesda suratga olindi. Rokkining maşğulotlari va yugurişlarida silliq tasvir oliş uçun «Steadicam» kamerasi işlatildi.

Ssenariyning ayrim elementlari suratga oliş jarayonida özgartirildi. Asl variant ança qoronği edi: masalan, Micky Goldmill irqçi sifatida tasvirlangan edi, finalda esa Rokki professional boksni tark etadi.

Stallone va Weathers final jangini suratga oliş paytida jarohat oldi: Stalloneʼning qovurğalari şikastlandi, Weathersning burni jarohatlandi.

Rokki va Adrianning birinçi uçraşuvi sahnasi, unda boş qahramon tozalovçiga pul berib, muzliqda muz uçiş maydoni yopilganidan keyin sirpanişga ruxsat oldiradi, faqat byudjet yetişmagani uçun şunday suratga olindi. Dastlab bu sahnani ish vaqtida muzliqda suratga oliş rejalaştirilgan edi. Biroq prodyuserlar bunday sahna uçun zarur bölgan massovka yollaşga qurbi yetmasligini hal qilişdi.

«Rokki» filmining musiqasini Bill Conti yozgan. Aslida, Dovid Şire (öşa paytda Talia Şireʼning eri) filmga musiqa yoziş imkoniyatini birinçi bölib olgan edi, ammo boşqa majburiyatlari tufayli işdan voz keçişga majbur böldi. Keyinroq Jon Avildsen Contiga murojaat qildi. «Musiqa byudjeti 25 ming edi», — deb aytgan edi Avildsen. «Bunga bastakor haqi, musiqaçilarga tölov, studiya ijarasi va yozuv lentasi xaridi kirardi».

Filmning asosiy musiqiy mavzusi «Gonna Fly Now» Billboard jurnalining «Hot 100» röyxatida bir hafta davomida birinçi örinni egalladi (1977-yil 2-dan 8-iyulgaça), şundan söng Amerika kino instituti uni «AFI» röyxatida 100 yil içidagi Amerika filmlaridan «eng yaxşi 100 qöşiq» içida 58-öringa qöydi. Saundtrek albomi 1976-yil 12-noyabrda United Artists Records yorliği tomonidan çiqarildi. Keyinçalik u 1988-yilda EMI kompaniyasi tomonidan CD va audiokassetalarda qayta çiqarildi.

AFI röyxatiga köra 100 yil içidagi eng yaxşi 100 Amerika filmi: 78-örin (1998-yil röyxati), 57-örin (2007-yil röyxati)

AFI röyxatiga köra 100 yil içidagi eng sarguzaştli 100 Amerika filmi (2001): 52-örin

AFI röyxatiga köra eng yaxşi 100 qahramon va yovuz qahramon (2003): Rokki Balboa qahramonlar röyxatida 7-örinni egalladi

AFI röyxatiga köra 100 yil içidagi Amerika filmlaridan eng yaxşi 100 qöşiq (2004): «Gonna Fly Now» qöşiği 58-örinni egalladi

AFI röyxatiga köra 100 yil içidagi Amerika filmlaridan eng maşhur 100 iqtibos (2005): «Yo, Adrian!» iborasi 80-örinni egalladi

AFI röyxatiga köra 100 yil içidagi eng ilhomlantiruvçi 100 Amerika filmi (2006): 4-örin

AFI röyxatiga köra 10 ta klassik janrdagi eng yaxşi 10 Amerika filmi (2008): sport haqidagi eng yaxşi filmlar önligida 2-örin

Milliy film reestri

Qozoğiston boksyori Vasiliy Jirov, 1996-yil Olimpiada çempioni va IBF versiyasi böyiça jahon çempioni (1999—2003), şunday hikoya qilgan:

2016-yilda BBC muxbiri Nicholas Barber filmga ham, uning, uningça, asossiz kultga aylanganiga ham juda yoqimsiz baho berdi:

Şunga qaramay, uning beqaror syujeti, takrorlanuvçi dialoglari va loyihaning yaqqol arzonligi unga silliqlanmagan indi-drama çarmini beradi va aynan şu sababli u tanqidçilar tasdiğini va «Oskar»ga nomzodliklarni oldi, şuningdek, köp pul işlab, franşizani tuğdirdi. Ehtimol, Stallone va Avildsen buni kutişmagan, lekin, Balboa kabi, ularga şunçaki omad kulib boqqan. «Rokki»ni kino tarixidagi eng muvaffaqiyatli yomon filmmi deb ataş mumkinmi? Agar şunday bölsa, uning muvaffaqiyatini aynan past sifati taʼminlagan.