Malika va qurbaqa

Accepted, and Iʼll render the full article in Uzbek Latin following the style guide.

Note: Original text is in Russian. Translation proceeds from the Russian source.

"The Princess and the Frog" (ingl. The Princess and the Frog) — Walt Disney studiyasining Elizabeth Baker kitobi asosidagi 49-chi töliq metrajli animatsion filmi. Studiyaning uzoq tanaffusdan keyin anʼanaviy (çizma) animatsiya texnikasida yaratilgan birinçi töliq metrajli filmi. Mультfilm rejissyorlari — John Musker va Ron Clements («The Little Mermaid», «Aladdin» va boşqalar), kompozitor — Randy Newman. Film Disneyning musiqiy multfilmlari anʼanalarini davom ettiradi.

25-noyabr 2009-yilda multfilm AQŞ da çeklangan prokatga, 11-dekabrda esa keng prokatga çiqdi.

Multfilm «Golden Globe» va «Oscar» mukofotlariga «Eng yaxşi töliq metrajli animatsion film» nominatsiyasida nomzod qilib körsatildi.

Tiana/Tia (ingl. Tiana/Tia) — filmning boş qahramoni, Yangi Orleandan 19 yoşli ofitsiant. U uzoq mamlakatlar yoki osmon qasrlarini emas, balki aniq narsalarni orzu qiladi: muvaffaqiyatli restoran biznesini. U jozibali va mustaqil afro-amerikalik qiz, qatʼiyatli va mehnatsevar, şu bilan birga mehribon va döstiga yordam berişga doim tayyor. U onasini yaxşi köradi, otasining xotirasini qadrlaydi va har bir kişi maqsadiga erişa olişiga işonadi, garçi yöli oğir bölsa ham.

Dastlab Tiananing ismi «Maddi» bölişi kerak edi. Tianani yaratişda Mark Henn — uning yetakçi animatori, Disneyning oldingi malikalari, masalan Ariel («The Little Mermaid»), Belle («Beauty and the Beast») va Yasmin («Aladdin») taşqi körinişi va xarakterlaridan foydalangan. «U köringanidan köra köproq taʼsirçan, şuning uçun unga ruhlantiriş yoki taskin beriş istagi tuğiladi, — deydi Mark Henn. — Bizning filmlarimizdagi qahramonlar vaqt ötişi bilan özgardi. Ilgari ular şunçaki „xavfdagi malikalar“ edi, masalan Oq Qor — omadsiz voqealar qurboni bölib, öz taqdiri ustidan hokimiyatga ega emas edilar. Bunday qahramonlarga osonlik bilan oşiq böliş mumkin edi. Tiana boşqa hikoya; uning maqsadi bor, kuçli motivatsiyasi bor, u qaror qabul qila oladi va aynan şu uni qiziqarli va jozibali qiladi».

Elizabeth Dampier bolaligidagi Tianaga ovoz beradi.

Naveen (ingl. Naveen) — Maldoniya uzoq qirolligidan 20 yoşli knyaz, Yangi Orleanning yorqinligi va haşamati bilan jalb qilingan. Erkalangan va masʼuliyatsiz yigit. Biroq uning beqiyos jozibasi va optimizmi atrofdagilarning hammasini maftun qiladi. Bundan taşqari, u şaharda gullab-yaşnayotgan jazga ehtirosli berilgan.

Randy Hauk Naveenning yetakçi animatori bölgan, ham odam, ham qurbağa qiyofasida. «Disneyda şahzodalar anʼanasi köp yillik, ammo ularning hammasida xarakter yetişmaydi, — deydi Randy Hauk. — Ular faqat funksiya, malikaning sevgi obʼekti. Bizda heç qaçon qahramonga jiddiy taʼsir qiladigan şahzoda bölmagan; doim birinçi körişda sevgi bölgan. Bu safar biz romantik komediya printsipini asos qilib oldik, unda birinçi uçraşuvdan keyin yigit va qiz bir-birlariga umuman yoqmaydi. Köpçilik odamlar kabi, Naveenning kamçiliklari uning fazilatlarining mantiqiy davomi. Qahramonning ham kamçiligi bor — u hayotni haqiqatan qadrlaşni bilmaydi. U quvonişni bilmaydi va buni unga Naveen örgatadi. U unga baʼzan töxtab, atrofga qaraş va atrofdagi narsalardan bahramand böliş qançalik muhimligini körsatadi. Kuliş, bor narsangdan quvoniş».

Luy (ingl. Louis) — botqoq jazmeni va ayyor. Musiqani juda yaxşi köradigan jozibali aligator, trubaçi (1950-yillar slenglarida jazni tuşunadigan aligator-jazmen), uning besönaqay urinişlari Tiana va Naveenning sarguzaştlariga kulgi qöşadi.

Luyning yetakçi animatori Erik Goldberg bölgan va buning uçun «Annie» mukofotini olgan. «U intrigan, va unga doim eʼtibor kerak, — deydi Erik Goldberg. — U butunlay kompleksga töla. Ammo uning isteʼdodi bor — jaz çaliş, va u jaz çalganda, biz uning haqiqiy qiyofasini tuşunamiz».

Raymond/Rey (ingl. Raymond/Ray) — vazmin, oşiq kajun çaqnoq qurti. U janubiy jozibasi, nozik hazili va Evangelinaga bölgan romantik ehtiros bilan porlaydi, u butun dunyodagi eng çiroyli «çaqnoq qizi» (bu XIX asrda yozilgan Genri Longfellou sheʼriga işoradir).

Reyning yetakçi animatori Maykl Surrey bölgan. «Rey — romantik, — deb hikoya qiladi u. — Bu jihatdan u Naveen va Tianaga öxşaydi, ammo ulardan farqli ölaroq, u sevgisini oçiq va beğam ifodalaşdan uyalmaydi. Bunday qahramonga hamdardlik bildirmaslik qiyin. U hammani yengadigan muhabbat ğoyasini mujassam etadi — bu besönaqay, tişsiz, kulgili gödak».

Doktor Facilier/Soya odam (ingl. Doctor Facilier/The Shadow Man) — multfilmning asosiy antagonisti. Ayyor firibgar, sirli va dahşatli vudu nekromanti, u şahzoda Naveen va Tianaga jiddiy tahdid soladi. Bu epçil işbilarmon, alkimyogar, «doktor» va tabib sehrli afsunlar va «dunyoviy aloqalar»dan foydalanib, özining sirli va xavfli maqsadlariga erişadi.

Facilierning yetakçi animatori Bryus U. Smit bölgan, u sehrgarni yaratişda özining sevimli Disney yovuzlari — Kapitan Xuk («Peter Pan») va Stervella De Vil («One Hundred and One Dalmatians») obrazlari va xarakterlaridan foydalangan. «U musiqiy, xavfli, baland böyli, ozğin va ingiçka. Jozibali bölişni biladi. U gözal va nafis. Bularning hammasi yovuz qahramonlarda kam uçraydi, ayniqsa zamonaviy animatsiyada, — deydi Bryus Smit. — Yovuz qahramon topşirilganda har doim yoqimli. Film köpinça yovuz qahramonga tayanadi, unda eng qiziqarli voqealar yuz beradi. Xuşbaxtlikka, bu holda menga noyob — hatto buyuk yovuz qahramon nasib böldi».

Şarlotta «Lotti» La Buff (ingl. Charlotte "Lottie" La Bouff) — Eli La Buffning erkalangan, injiq va ğazabli qizi. Otasi bu közlari kök sarğiş qizini jonidan ortiq sevadi va unga doim sovğalar, moda liboslari bilan yomğir yoğdirişga, uning har qanday xayolini amalga oşirişga tayyor, şu jumladan şahzodaga turmuşga çiqişga, garçi buning uçun bir neçta qurbağani öpiş kerak bölsa ham. Bolalikdan Şarlotta eng yaxşi şahar tikuvçisining qizi Tiana bilan döst. Bu döstlik ularni kattalar hayotida ham birlaştirib turadi.

Şarlottaning yetakçi animatori Nik Ranyeri bölgan. Jenifer Kodi ham Şarlotta rolini ijro etgani uçun «Annie» mukofotini olgan.

Brinna Bruks bolaligidagi Şarlottaga ovoz beradi.

Eli «Katta dada» La Buff (ingl. Eli "Big Daddy" La Bouff) — Janubdan kelgan şakar zavodining boy egasi va Şarlottaning otasi. U qizini erkalatsa-da, uning har qanday injiqligini bajarsa-da, u mehribon va saxovatli inson, şu bilan birga Tiananing oşpazligini yaxşi köradi.

Eli obrazining yetakçi animatori Dankan Marjoribanks bölgan.

Ona Odi (ingl. Mama Odie) — 197 yoşli, tili uçli, ajoyib va dono, mehribon jodugar ayol. Protoklar malikasi, Tiana va Naveenga doktor Facilierning afsunini yeçişda yordam beradi. U «Missisipi daryosi poymasining eng uzoq, eng qoronği burçagi»da yaşaydi. Gigant daraxtga ağdarilgan holda osilgan eski baliqçi qayiğida Ona Odi va uning qöl örgatilgan iloni Juju barça muhtojlar uçun buzuqlik, afsun va laʼnatlarni yeçadi.

Ona Odi va Juju ning yetakçi animatori Andreas Deja bölgan, buning uçun u «Annie» mukofotiga nomzod qilib körsatilgan. Ona Odi obrazi qisman filmning mualliflari tomonidan Yangi Orleanning maşhur hikoyaçisi Kolin Salli dan köçirilgan, u Yangi Orlean universitetida bolalar adabiyotidan dars bergan. «Men Ona Odi bilan butunlay ketib qoldim, — deb hikoya qiladi Andreas Deja. — Bu çöloq kör ajina, ilon-yölboşçi va ularni örab turgan hamma narsa heç narsaga öxşamasdi».

Lorens (ingl. Lawrence) — şahzoda Naveenning valeti va tipik köz-köz qilinadigan gunohkor. Uning hayoti şirin emas, ammo doktor Facilier Naveenni qurbağaga aylantirgaç, uning hayoti tubdan özgaradi va u doktor Facilierning ayyor rejasida unga yordam berişga qaror qiladi.

Lorensning yetakçi animatori Entoni DeRoza bölgan. Lorens obrazini yaratişda u «Peter Pan»dagi janob Smi obrazidan foydalangan.

2006-yilda Walt Disney Animation studiyasiga rahbarlik qilgan Jon Lasseter va Ed Katmall anʼanaviy Disney animatsiyasi texnikasi na sanʼat sifatida, na köngiloçar vosita sifatida öz qadrini yöqotmaganini tuşunişdi. Garçi Lasseterga şon-şuhrat kompyuter animatsiyasining kaşşofi sifatida kelgan bölsa-da, uning muhabbati faqat şu sohaga çeklanmaydi. U Disney önlab yillar davomida ixtiro qilgan, rivojlantirgan va parvariş qilgan, mustaqil sanʼat şakliga aylantirgan anʼanaviy animatsiya ustida ulğaygan.

Syujet işlab çiqilayotgan paytda filmning butun ijodiy guruhi Mardi Gras bayrami davrida Lyuiziana ştatiga taşrif buyurdi, «Natçez» paroxodida sayohat qildi, Sent-Charles prospekti böylab tramvayda yurdi va hokazo. Bularning hammasi filmni haqiqiy tafsilotlarga boyitişga yordam berdi.

rejissyorlar: Ron Clements, John Musker

ssenariy mualliflari: Ron Clements, Rob Edwards, Greg Erb

prodyuserlar: Peter Del Veço, Paul D. Lanum, John Lasseter

kompozitor: Randy Newman

Dastlab multfilm uçun musiqa uçun Alan Menken javobgar edi, ammo John Lasseter Menken yaqinda 2007-yilgi Disney filmi — «Enchanted» uçun musiqa yozgani sababli, «The Princess and the Frog» uçun musiqa juda bir xil bölib qolişi mumkin deb hisobladi. Lasseter hisobiça, u Pixar multfilmlari uçun ilgari işlagan Randy Newman bu multfilm uçun juda mos keladi va Menkenni almaştirdi, çunki Newman jaz kompozitori bölgan va Yangi Orleanda ulğaygan, bu esa uni «The Princess and the Frog»ning musiqiy mavzusiga mos qilgan, şuningdek, u 1997-yilgi boşqa 2D multfilmda — «Cats Donʼt Dance»da Brodvey myuzikli uslubini qöşiş tajribasiga ega edi. 2007-yil fevralda Newman «The Princess and the Frog»ning yangi kompozitori bölişi eʼlon qilindi.

Filmning premyerasi Braziliya, Gana va Kanadada 11-dekabr 2009-yilda bölib ötdi, Avstraliya, Kamerun va Rossiyada — 1-yanvar 2010-yilda, Niger, Koreya Respublikasi va Xorvatiyada — 21-yanvar 2010-yilda bölib ötdi.