⌕
Prometheus
Film · Alien

Prometheus

2012 · fantastika, dahşat, sarguzaşt · 124 daq
IMDb7.0🍅 73%64
▶ Treyler

XXI asrning oxirida «Prometheus» kosmik kemasining ekipaji uzoq yulduz tizimi tomon yöl oladi. Uning tasvirini tadqiqotçilar bir-biri bilan boğliq bölmagan turli qadimgi sivilizatsiyalarning qoyatoş rasmlari orasidan topdilar. Insoniyatning kelib çiqişi haqidagi savollarga javob izlab, ekipaj nomaʼlum sayyoraga yetib boradi, u yerda esa xavf kutib turadi.

Filmni Ridley Scott suratga oldi, ssenariy muallifi Damon Lindelof. Boş rollarda Noomi Rapace, Michael Fassbender, Charlize Theron va Idris Elba ijro etadi. Kartina «Alien»ning prekveli sifatida boşlangan, lekin mustaqil hikoyaga aylanib, prekvellar trilogiyasining birinçi qismi böldi. Işlab çiqargan studiya — Scott Free Productions. Fantastik qörqinçli film 2012-yil may-iyun oylarida çiqdi; dizayni, vizual effektlari va aktyorlar öyini maqtovga sazovor böldi, butun dunyo böylab 403 mln dollardan ortiq yiğdi.

Film özini oqladimi?
Byudjet $130,0 mlnTuşum $403,4 mln×3,1
Sariq — oqlanish chegarasi (byudjetdan ×2,5)
⇄ Boşqa film bilan solishtirish
1

Treylerlar

Prometheus▶
2

Rollarda

Noomi Rapace, Michael Fassbender, Guy Pearce
·

Ensiklopediyadan

Prometheus (ingl. Prometheus) — Amerika ilmiy-fantastik qörqinçli filmi, 2012-yil, rejissyor Ridley Scott. Dastlab «Alien» (1979) filmining prekveli sifatida möljallangan edi, lekin keyinçalik mustaqil filmga aylandi va prekvellar trilogiyasining birinçi qismi böldi.

Kinokartina tarixi şunday: XXI asr oxirida «Prometheus» kosmik kemasi yulduz tizimiga yöl oladi. Tadqiqotçilar bu tizimning tasvirini turli, bir-biri bilan boğliq bölmagan qadimgi sivilizatsiyalarning qoyatoş rasmlari orasida topgan edilar. Insoniyatning kelib çiqişi haqidagi savollarga javob izlab, kema ekipaji uzoq sayyoraga yetib boradi va insoniyatning yöqolişiga olib kelişi mumkin bölgan xavfni aniqlaydi.

Filmning işlab çiqilişi 2000-yillar boşida «Alien» franşizasining beşinçi qismi sifatida boşlangan. Ridley Scott va James Cameron filmning ğoyasini işlab çiqdilar: u 1979-yildagi «Alien» ilmiy-fantastik filmiga prekvel bölişi kerak edi. Lekin loyiha 2009-yilgaça töxtatib qöyildi.

2009-yilda John Spaihts «Alien» filmidan keyingi voqealarning birinçi ssenariysini yozdi. Ammo syujet katta byudjetni (250 mln dollar) va «Alien»lar konsepsiyasining rivojlanişini talab qilgani uçun, studiya «R» reytingli film uçun bunday katta mablağ ajratişga jurʼat etmadi. Şu sababli Ridley Scott vaqtinça «Alien» mavzusidan voz keçişga qaror qildi. 2010-yil oxirida «Lost» teleserialining yaratuvçisi Damon Lindelof Scott bilan birgalikda 1979-yildagi «Alien» filmi voqealaridan oldin bölib ötgan, lekin unga bevosita boğliq bölmagan ssenariy işlab çiqdi. Scottning aytişiça, ssenariy ustida işlaş davomida syujet mustaqil hikoyaga aylangan, garçi unda taniş motivlar va oldingi filmlar elementlari saqlangan bölsa-da. Uning sözlariga köra, «filmda Alien zarralari bor va u uçuvçining kresloda ötirgan hikoyasini körsatadi». Ssenariy suratga oliş boşlanguniga qadar köp marta qayta yozildi. Unga, boşqa narsalar qatorida, diniy motivlar kiritildi, yuqori texnologiyali androidlar va insonlar örtasidagi özaro munosabat mavzusi rivojlantirildi. Dekoratsiyalar 1979-yildagi asl kartina rassomi H.R. Giger iştirokida yaratildi.

«Prometheus» 2010-yil aprelida, maxsus texnologiyalar işlab çiqilgan tayyorgarlik bosqiçidan söng, işga tuşirildi. Film internetda öziga xos marketing kampaniyasi bilan reklama qilindi. Filmning asosiy qahramonlari iştirokidagi, film olamining elementlarini oçib beradigan uçta video çiqarildi, ular umuman olganda ijobiy baho oldi.

Film 2012-yil 1-iyunda Buyuk Britaniyada, 2012-yil 8-iyunda esa Şimoliy Amerika mamlakatlarida çiqarildi. Film umuman ijobiy şarhlarga sazovor böldi va dizayni, vizual effektlari hamda aktyorlar öyini uçun maqtovlarga loyiq topildi. Ssenariy va hal etilmagan syujet nuqtalari esa tanqidga uçradi. Kartina butun dunyo böylab 403 mln dollardan ortiq yiğdi. Uning davomi «Alien: Covenant» esa 2017-yil may oyida çiqdi.

3

Boşlanişi

Nomsiz sayyoradagi Yaratuvçilar (ingl. Engineers — «muhandislar») irqining vakillaridan biri şarşaraning…

Nomsiz sayyoradagi Yaratuvçilar (ingl. Engineers — «muhandislar») irqining vakillaridan biri şarşaraning tepasida turib, tanasini DNKning molekulalarigaça yemiruvçi qandaydir qora suyuqlikni içadi. Şu tariqa u marosim asosida özini qurbon qiladi va suvga tuşadi. U yerda uning molekulalaridan yangi DNK tiklanadi va tirik hujayralar paydo böladi, şu bilan sayyorada hayot boşlanadi.

4

Asosiy qism

2089-yilda arxeologlar Elizabeth Shaw va Charlie Holloway Şotlandiya toğlarida qadimiy yulduz xaritasining…
Prometheus
Kadr: «Prometheus»TMDB

2089-yilda arxeologlar Elizabeth Shaw va Charlie Holloway Şotlandiya toğlarida qadimiy yulduz xaritasining tasvirini topadilar. Bu tasvir turli qadimgi sivilizatsiyalardagi şunga öxşaş tasvirlar bilan mos keladi. Ular buni «Yaratuvçilar»dan taklif sifatida talqin qiladilar. «Weyland-Yutani Corporation» direktori, juda qari Peter Weyland xaritada körsatilgan yulduzlardan birining sayyorasi atrofida aylanuvçi uzoq yöldoş LV-223ni örganiş uçun ilmiy kema «Prometheus» ekspeditsiyasini moliyalaştiradi. Kema ekipaji uzoq parvozni kriosen holatida ötkazadi, androidi David esa parvoz jarayonini nazorat qiladi. 2093-yil dekabrida maqsadga yetib kelgaç, ekspeditsiya boşliği Meredith Vickers iştirokçilarga missiyaning maqsadi — Yaratuvçilarni izlaş ekanligini aytadi, lekin u ularga özining ruxsatisiz ular bilan aloqaga kirişni taqiqlaydi.

«Prometheus» unumsiz, toqqa öxşaş yuzaga, ulkan sunʼiy inşoot yoniga qönadi. Ekipaj uni örganişga kirişadi. Içkarida ular kislorod işlab çiqariş tizimini, içida nomaʼlum qora suyuqlik bölgan köplab kiçik silindrlar saqlangan xonani, insonsimon boş şaklidagi ulkan haykal-monolitni, şuningdek, boşi uzilgan kosmik kostyumdagi Yaratuvçining jasadini topadilar. Shaw tadqiqot uçun boşni kemaga olib ketişga qaror qiladi. Ekipaj boşqa yot jasadlarni topmaydi, bu esa Yaratuvçilarning turi yöq bölib ketgan yoki sayyorani juda uzoq vaqt oldin tark etgan deb taxmin qilişga asos beradi. Biolog Milburn va geolog Fifield kaşfiyotlar ularning mutaxassisliklariga aloqador bölmagani uçun özlarini keraksiz his qiladilar va özboşimçalik bilan «Prometheus»ga qaytişga urinadilar, lekin inşootdan çiqiş yölini topa olmaydilar. David hammadan yaşirinça qora silindrlardan birini özi bilan olib ketadi. Inşoot tuzilişini keyingi örganiş yaqinlaşib kelayotgan böron tufayli keçiktiriladi va ekipajni kemaga qaytişga majbur qiladi. Kema laboratoriyasida Yaratuvçining boşini tekşiriş paytida uning DNKsi insonning DNKsi bilan deyarli töliq mos kelişi aniqlanadi. David kimdandir körsatmalar oladi, uni u hatto Vickersga ham aytişdan boş tortadi. Keyin David silindrdan qora suyuqlikni oladi va heç narsadan xabari bölmagan Holloway spirtli içimligiga uning bir tomçisini yaşirinça qöşadi. Şu keçasi Shaw va Holloway jinsiy aloqada böladilar.

Begona inşoot içida sayr qilib yurgan Milburn va Fifield kosmik kostyumlarga öralgan, körinişidan öldirilgan köplab Yaratuvçilarning jasadlariga duç keladilar. Ularning baʼzilari kökrak qafasi sohasida içidan portlagandek körinadi. Keyinroq ular ilon şaklidagi nomaʼlum mavjudotga duç keladilar, u Milburnni öldiradi va Fifieldning germoşlemini eritib yuboradigan kimyoviy modda purkaydi. Közi körmay qolgan Fifield qora suyuqlik töplangan kölmakka yuz tubiga yiqiladi. Böron tugagaç, ekipaj inşootga qaytadi va Milburnning jasadini topadi. David hammadan yaşirinça Yaratuvçilar kosmik kemasining boşqaruv xonasini topadi, u yerda Yer yoritilgan uç ölçamli golografik yulduz xaritasi tasvirlangan. Xonada stazis holatidagi tirik qolgan Yaratuvçi bor. Şu orada Holloway holi xarob böladi, u aniq nomaʼlum patogen bilan zararlangan. Uni «Prometheus»ga olib kelişadi, lekin Vickers uni bortga kiritişdan boş tortadi va olov otgiç bilan kuydirib yuboradi. Tibbiy skanerlaş şuni körsatadiki, avvaliga bepuşt bölgan Shaw homiladorlikning sönggi bosqiçida. David unga uyquga oluvçi ukol qiladi, şifokor esa uni kriokonservatsiya holatiga yubormoqçi böladi, lekin Shaw qoçişga muvaffaq böladi. Yomonroq röy berişidan qörqib, u qorin böşliğidan homilani olib taşlaş uçun avtomatik operatsiya kapsulasidan foydalanadi. Homila esa kalmar şaklidagi qandaydir mavjudot bölib çiqadi. Shaw stazisdan endigina çiqqan Weyland bilan uçraşadi — maʼlum bölişiça, u va uning odamlari «Prometheus»da yaşirinça yaşab kelişgan. Weyland tuşuntiradi, u bu yerga Yaratuvçilardan qarilikdan ölimini oldini olişni söraş uçun kelgan. Aniq böladiki, Weyland Vickersning otasi ekan.

Şaxsan özgargan Fifield «Prometheus»ga qaytadi va bir neça ekipaj aʼzosini öldiradi, şundan söng uni yöq qilişadi. «Prometheus» kapitani Janek inşoot Yaratuvçilarning biologik qurol bilan jihozlangan harbiy bazasi bölgan va u yerda nomaʼlum voqea yuz bergan deb hisoblaydi. U kompyuter tahlili yordamida begona inşoot ostida ulkan ölçamdagi kosmik kema yotganini aniqlaydi. Weyland ekipaj va Shaw bilan birga inşootga kiradi. David Yaratuvçini stazisdan çiqaradi va unga proto-hind-yevropa tilida tuşuntiradi, Weyland abadiy yaşaşni xohlaydi («Biz ikkalamiz ham Yaratuvçilarmiz, biz xudolarmiz. Xudolar esa heç qaçon ölmaydi.»). Yaratuvçi Davidning boşini uzib oladi, Weyland va uning ekipajini öldiradi, şundan söng kosmik kemani işga tuşiradi va manzil qilib Yerni tanlaydi. Shaw uçayotgan kemadan qoçişga muvaffaq böladi va radioaloqa orqali Janekdan har qanday yöl bilan Yaratuvçi kemasini töxtatişni iltimos qiladi, çunki uning fikriça, kema Yerga halokatli yukni olib bormoqçi. Janek va uçuvçilar özlarini qurbon qilib, «Prometheus»ni begona kemaga uradilar. Yaratuvçilar kemasi LV-223 yuzasiga qulaydi va şu zahoti Vickersni ezib taşlaydi.

Omon qolgan Shaw qutqaruv modulini topadi va u yerda özidan olib taşlangan kalmarsimon mavjudot tirik qolganini, operatsiya kapsulasidan çiqqanini va ulkan ölçamga yetganini köradi. Qulagan kemadan hali ham faol bölgan Davidning boşi Şawni Yaratuvçi qulaş paytida omon qolganini va unga tomon yöl olganini ogohlantiradi. Yaratuvçi modulga bostirib kirib, Şawga hujum qiladi, lekin u unga kalmar şaklidagi mavjudotni çiqarib yuboradi, u Yaratuvçini harakatsiz qilib qöyadi, söng uning tomoğiga tuxum qöyadigan nayçasini tiqadi. Shaw Davidni tiklaydi va uning yordamida boşqa Yaratuvçilar kemasini işga tuşiradi. U Yaratuvçilar nega insoniyatni yöq qilmoqçi bölganini tuşuniş uçun ularning ona dunyosiga yetib borişni niyat qiladi.

Kalmarsimon yirtqiç bilan zararlangan, yiqilgan Yaratuvçining kökragidan Alien turiga öxşaş mavjudot çiqadi.

5

Mavzular

«Prometheus» filmining nomi qadimgi yunon mifologiyasidagi Prometeyga töğridan-töğri işora qiladi. U…
Prometheus
Kadr: «Prometheus»TMDB

«Prometheus» filmining nomi qadimgi yunon mifologiyasidagi Prometeyga töğridan-töğri işora qiladi. U insoniyatga olovni bergani uçun jazolangan edi. Xudolar öz yaratiqlarini, ular xudolarni egallaşga urinişi ehtimoli bölgani uçun, çeklamoqçi böladilar. Film inson va xudolar bilan uçraşuvning oqibatlarini körsatadi. Asosiy qahramonlardan biri doktor Elizabeth Shaw özining diniy eʼtiqodlari tasdiqini izlaydi va xuddi mifologik Prometey kabi, özining takabburligi uçun jazo oladi. Film faqat maʼlumot elementlarini taqdim etadi, lekin xulosalarni tomoşabin ixtiyoriga qoldiradi. Yaratuvçilarning insoniyatni, taxminan 2000 yil oldin sodir bölgan voqealar uçun jazolaş qarori esa keyingi diniy işoralarni anglatadi. Scott bir Yaratuvçi Yerga xalqlar orasida ösib borayotgan agressiyani töxtatiş uçun yuborilgan va oxir-oqibat xoçga mixlangan, bu esa Iso Masih bölganini anglatadi, degan ğoyani rivojlantirgan edi. Şunga qaramay, Scott oxir-oqibat bunday aniq işora yaşirin diniy maʼnoni juda oçiq körsatadi, deb hisobladi.

Sunʼiy intellekt — Scott ijodiy faoliyatining butun davomida, ayniqsa «Blade Runner» va «Prometheus» filmlarida umumiy mavzu. Android David oddiy odamga öxşaydi, lekin u barça illatlari bilan inson bölişni istamaydi va odamlar öz yaratuvçilarini izlayotgan paytda David oddiygina öz yaratuvçilari orasida yaşaydi va ularga xizmat qiladi. Lindelof kemani Davidning öziga xos qamoqxonasi sifatida tasvirlaydi. Filmning oxirida Weyland öladi va öz yaratuvçisiga xizmat qilişga dasturlangan David maʼlum maʼnoda mavjudlik maʼnosini yöqotadi. Lindelof tuşuntirdi, Davidning dasturlari aniqligini yöqotadi va uni Shaw yoki hatto özi qayta dasturlaşi mumkin. David Şawga ergaşişga chin dildan qiziqadi, qisman omon qoliş nuqtayi nazaridan, qisman esa qiziqiş tufayli.

Yana bir mavzu — olamning yaratilişi va abadiy savollar: «Men kimman? Meni kim yaratdi? Nega meni taşlab ketding?». Franşizadagi mifologiyaning rivojlanişi yahudiy-xristian motivlarini örgangan, lekin Scott yunon-rim va atsek mifologiyasiga qiziqqan edi, unda xudolar öz qiyofalari böyiça odamlarni yaratadilar va özlaridan bir qismini qurbon qiladilar. Bu yaratiliş filmning kiriş qismida körsatilgan, Yaratuvçi qora suyuqlikni yutgandan keyin özini qurbon qilganda, u bir paytlar bepuşt bölgan dunyoni jonlantiradigan «kosmosdagi boğbon» vazifasini bajaradi. Yaratuvçilarning ekspeditsiyalaridan biri odamlarni yaratadi, ular öz navbatida öz qiyofalari böyiça sunʼiy hayot yaratadilar. David Holloway ga qora suyuqlik yuboradi, u bepuşt Şawni uruğlantiradi — Şawning dahşatli farzandi esa Yaratuvçini uruğlantirib, natijada uçinçi avlod mavjudotini yaratadi. Scott Yaratuvçilarni Jon Milton sheʼridagi «Yöqotilgan jannat»dagi qora fariştalar bilan qiyoslagan va insoniyat ularning avlodi bölganini aytgan.

Shaw — ekipajdagi yagona mömin. Lindelof tuşuntirdi, ssenariyga köra, 2093-yilga kelib fanda eʼtiqod eskirgan deb hisoblanardi. Yaratuvçilar bilan uçraşgaç, Shaw eʼtiqodini yöqotmaydi, aksinça, uni mustahkamlaydi. Lindelof fikrini davom ettirib, savol beriş va ularga javob izlaş — hayotning maʼnosi ekanligini aytadi va şu sababli tomoşabinlarga Shaw «Xudo tomonidan himoyalanganmi» degan şubhalar ataylab qoldirilgan. Aynan Scott film Şawning sözlari bilan tugaşini xohlagan edi: u filmdagi voqealarga qaramay, öz savollariga javob izlaşni davom ettiradi. Lindelof filmda ilmiy bilim va Xudoga işonç birga mavjud böla oladimi, degan savol örganilganini aytdi.

«Yöqotilgan jannat»ga köplab işoralardan taşqari, «The Atlantic» jurnalidan Govindini Murthy şunday yozgan: «Ridley Scott filmi uçun ixtiro qilgan ajoyib konsepsiyalar hamma narsaga işora qiladi: Stenli Kubrikning „2001 yil kosmik odisseyasi“dan tortib Leonardo da Vinçining Vitruviy odamigaça va Mario Bavaning „Vampirlar sayyorasi“gaça. Scott Milton „Yöqotilgan jannat“ sheʼri va şuningdek, Uilyam Bleykning ramziy rasmlari bilan birgalikda ingliz mifologiyasidan foydalanib, asl Alien olamini kengaytiradi».

6

Yaratiliş tarixi

Ridley Scott 2002-yilgi intervyusida Alienlarning kelib çiqiş sirini oçib beradigan film suratga olişni…
Prometheus
Kadr: «Prometheus»TMDB

Ridley Scott 2002-yilgi intervyusida Alienlarning kelib çiqiş sirini oçib beradigan film suratga olişni xohlaşini aytgan edi. Tomoşabinlar «Nostromo» yuk taşuvçi kemasi topgan öşa begona kema ekipaji haqidagi hikoyani kutgan edilar (qarang: 1979-yildagi «Alien» filmi syujeti). Ridley Scott «Alien»lar va «Kosmik jokeylar» (ingl. Space jockey) hikoyasini davom ettiradigan sikvelni rejalaştirgan edi (oldin tarmoqda «Kosmik jokeylar» nomi maşhur edi). Jokey birinçi «Alien»da taşlab ketilgan kosmik kemadagi halok bölgan uçuvçi sifatida qisqa vaqt paydo böladi. Sigourney Weaver ham franşizaga qaytişga qiziqiş bildirgan edi. «Alien»lar rejissyori James Cameron Scott bilan davomning potentsialini muhokama qildi va boşqa ssenarist bilan birga syujet ustida işlay boşladi. Aynan şu vaqtda 20th Century Studios Cameronga «Predator» franşizasidan «Alien vs. Predator» krossoveri ssenariyisini taklif qildi; bu loyiha keyinçalik 2004-yildagi ilmiy-fantastik «AVP: Alien vs. Predator» filmiga aylandi. Cameron öz loyihasini töxtatdi, çunki krossover «franşizaning haqiqatini öldiradi» deb hisoblagan edi. 2006-yilda Cameron «Alien» sikvelidagi loyihaga qaytmasligini tasdiqladi.

2009-yil mayda 20th Century Studios vakillari loyiha «Alien» franşizasining «qayta işga tuşirilişi» ekanligini aytdilar, şundan köp ötmay u nomsiz prekvel deb eʼlon qilindi. Loyiha 2009-yil iyunida töxtab qoldi, çunki Ridley Scott sobiq teleparda direktori Carl Erik Rinsçni rejissyor qilişni maslahat bergan edi. Biroq 20th Century Studios rahbarlari faqat uning nomzodiga qiziqişdi. 2009-yil iyulida Scott bilan film suratga oliş uçun şartnoma tuzildi, şuningdek, uning «Alien»ning töğridan-töğri prekvelu uçun ilgari surgan ğoyalari asosida ssenarist John Spaihts yollandi. 2009-yil oktyabr oxirida London kinofestivalida Scott ssenariyning masştabliroq xarakterini körsatdi:

SkyNews maʼlumotiga köra, suratga oliş maydonçasida «birinçi filmdagi uçuvçining maketi qayta yaratilgan edi va harakatlarning bir qismi gigant biomexanik boş boşqaradigan kosmik kemada bölib ötadi».

2010-yil iyunida Scott suratga oliş boşlanişini eʼlon qildi, premyera sanasi esa 2011-yil yanvariga belgilandi. 2010-yil iyulida Spaihts ssenariysini qayta işlaş uçun Damon Lindelof yollandi. 2010-yil oktyabrda Lindelof yangi ssenariy taqdim etdi. 2010-yil 1-oktyabrda ScriptFlags resursida Ridley Scott filmni suratga oliş uçun 250 mln dollar talab qilayotgani, 20th Century Fox rahbariyati esa loyihaga ança kamroq mablağ kiritişni rejalaştirayotgani körsatildi. Bundan taşqari, rejissyor «R» reytingli film suratga olişni xohlardi (u avval «qattiq va qoronği» prekvellar vaʼda qilgan edi), lekin rahbariyat köproq tomoşabinlarga yetib boradigan «PG-13» reytingini talab qildi. Dastlab Ridley Scott ikki qismli film suratga olişni rejalaştirgan edi, şuningdek, aktyor Leonardo DiCaprioni jalb qilmoqçi edi, hatto u tufayli suratga olişni keçiktirgan edi, lekin oxir-oqibat ikkala ğoyadan ham voz keçildi.

2011-yil sentyabrda Ridley Scott «Alien» prekvelining rejissyori etib tasdiqlanganligi eʼlon qilindi. Undan oldin, 2010-yil dekabrda, film John Miltonning «Yöqotilgan jannat» sheʼri şarafiga «Paradise» deb atalişi xabar qilingan edi, lekin Scott bu nom syujet haqida juda köp işoralarni oldindan berişi mumkin deb hisobladi. 20th Century Studios boş direktori Thomas Rothman «Prometheus» nomini taklif qildi va u 2011-yil yanvarda tasdiqlandi. Çiqiş sanasi 2012-yil 8-iyunga belgilandi. 2011-yil 14-yanvarda Scott şunday dedi: «„Alien“ albatta bu loyiha uçun boşlanğiç nuqta bölsa-da, ijodiy jarayon natijasida öz mifologiyasiga ega yangi katta olam paydo böldi va unda yangi, asl hikoya bölib ötadi». Postanovçining sözlariga köra: «Iştiyoqli muxlis „Alien DNKsi ipini“ taniydi, şunday deylik, lekin bu filmda kötarilgan ğoyalar noyob, ulkan va provokatsion». 2011-yil iyunda Scott va Lindelof «Prometheus» voqealari «Alien» filmlarining ötgan qismlari bilan bir olamda bölişini tasdiqladilar. 2011-yil iyulda Scott «uçinçi aktning oxiriga kelib tomoşabin birinçi Alienning DNKsi nima ekanligini tuşuna boşlaydi, va bu keyingi filmlarning birortasida körsatilmaydi» deb aytdi. Uning sözlariga köra, film kamida qisman «uçuvçi» tarixini körsatiş uçun suratga olingan. 2011-yil yanvarda paydo bölgan, film umuman «Alien» olamiga aloqasi yöq degan miş-mişlar, jumladan, asosiy rollardan birining ijroçisi Michael Fassbender tomonidan rad etildi.

7

Ssenariy

2009-yil oxirida John Spaihts Scott bilan «Alien»ni davom ettiriş istagini muhokama qildi. Spaihts konsepsiya…
Prometheus
Kadr: «Prometheus»TMDB

2009-yil oxirida John Spaihts Scott bilan «Alien»ni davom ettiriş istagini muhokama qildi. Spaihts konsepsiya va birinçi filmdagi qahramonlar hikoyasini yangi kartinalar bilan boğlaydigan «köprik»ni taklif qildi. Spaihtsning uşbu «köprik» ğoyalari tufayli uni darhol yollaşdi. Spaihts konsepsiyani özi tasodifan, oldindan tasavvursiz yaratganini aytdi. Spaihts 20 sahifalik «juda batafsil reja» yozdi va tört haftadan söng qoralama taqdim etdi. 12 soat içida Scott uni tahrirlar bilan qaytardi va Spaihts ularni butun Rojdestvo davomida qayta işladi. Spaihtsga «Alien»ning sirli jihatlarini, masalan, «Kosmik jokey»ni örganiş topşirildi. U şunday dedi: «„Alien“ sirlari tabiatan begona, va bu topişmoqlar dahşatli mavjudotga olib keladi: ekzoskeletdagi dahşatli jonzot va… „kosmik jokey“ deb ataladigan filga öxşaş Titan… Qanday qilib kimnidir bunday mavjudotlarga hamdard qiliş mumkin?». Uning yeçimi «Alien»ning sirlarini insoniyatning ötmişi yoki kelajagi bilan boğlaş edi. U şunday dedi: «Agar syujet qandaydir tarzda insoniyat tarixi bilan çuqur aloqalarni topsa, bu hayotimiz maʼnosini özgartiradigan muhim narsalardir». Spaihtsga Scottning uslubiy vizual konsepsiyalarini matnga aylantiriş qiyin böldi va u vaqti-vaqti bilan Scottning baʼzi ğoyalarini çeklab qöyardi. U Scottga bir sahnada qahramonlar tortişiş taʼsirida bölganini va şuning uçun erkin suzib yura olmasligini eslatdi. 2010-yil aprelga kelib törtinçi variant ssenariy yozildi. Scott şunday dedi: «Biz xudolar va kosmos Muhandislari haqida gapiryapmiz. Alienlar biologik qurol şakli sifatida loyihalaştirilganmi? Yoki tabiatning özi sayyorani tozalaşni boşladimi?». 2010-yil iyunda Scott ssenariy tayyor ekanini va suratga olişni boşlaşini eʼlon qildi.

2010-yil iyulda Scott Damon Lindelofdan Spaihts ssenariysini körib çiqişni söradi. Lindelof umumiy konsepsiyani jozibali topdi, lekin syujet «Alien» filmi elementlariga, masalan, mavjudotning hayot aylanişiga juda boğliq ekanini aytdi. Syujet töğridan-töğri «Alien» filmining prekveli sifatida qurilgan bölib, birinçi filmdagi voqealarga ötadi va taniş replikalarni qayta yaratadi. Scott özining oldingi yutuqlarini takrorlamaslikni xohlardi. Lindelof şunday dedi: «Agar „Prometheus“ finalida faqat Alien tuxumlari bilan töla xona bölsa, unga Jon Xyort kirsa, bunda qiziq narsa yöq, çunki biz qanday tugaşini allaqaçon bilamiz. Yaxşi hikoyalarda oxiri nima bilan tugaşini bilmaysiz». U xulosaga keldiki: «Prekvel, mohiyatan, birinçi film voqealaridan oldin bölişi kerak, lekin butunlay boşqa narsa haqida, boşqa qahramonlar va boşqa mavzular bilan bölişi, lekin xuddi şu olamda sodir bölişi kerak». Lindelof ssenariyni Alienga qarşi omon qoliş sahnalari uçun yetarliça kuçli deb hisobladi, lekin uning fikriça, ular qöşimça effektlar bilan suyultirilgan edi. U şunday dedi: «Prodyuserlar şunçaki kimnidir topişga harakat qilişardi, u ularga aytsin: „Hey, bizga bu yerda begona mavjudotlar kerak emas“. Buning örniga syujet birinçi „Alien“ bilan parallel ravişda ketişi mumkin, va davomi „Alien“ emas, „Prometheus 2“ bölişi, va davom qanday işlaşi mumkinligi haqidagi ğoyalarni taqdim etişi mumkin».

2010-yil oxirida Lindelof prodyuserlar bilan uçraşdi va ssenarist sifatida yollandi. Lindelof bilan ssenariy «Alien» prekvelidan yangi, asl ijodga aylandi. Scott va Lindelof 2010-yil iyulidan avgustigaça birgalikda işladilar, Scott yetkazmoqçi bölgan körinişni yaratiş uçun, va «Alien»ning ramziyligi va andozalarini kamaytiriş kabi özgarişlar kiritiş uçun. 2010-yil sentyabr örtasida Lindelof birinçi qoralamasini taqdim etdi, uning ustida u beş hafta işladi. «Blade Runner» ssenariysidan ilhomlangan Lindelof robotlar mavzusini ham «Prometheus» bilan birlaştiriş mumkin deb öyladi, şunda ilmiy-fantastik filmlarda odatda qöyiladigan savollarga qaraganda jiddiyroq savollar qöyiladi. Lindelof şunday dedi:

Ridley Scott syujeti qisman Erix fon Däniken «Xudolar aravasi» asari bilan ilhomlangan bölib, u qadimgi astronavtlar nazariyasi haqida bölib, Yerdagi hayot begona mavjudotlar tomonidan yaratilgan degan farazlarni ilgari suradi. Scott şunday dedi: «NASA va Vatikan bu deyarli matematik jihatdan imkonsiz ekanini kelişadilar, biz bugun turgan joyimizga, bu yölda ozgina yordamsiz yetişimiz… Biz bu filmda va Däniken ğoyalarining baʼzilarida odamlar qanday paydo bölganiga qarab turgan narsa aynan şudir». Spaihts David androidi odamga öxşaşni xohlamasligini taxmin qildi, bu «Blade Runner»dagi «robotlaştirilgan hikoya» umumiy mavzularidan qoçiş uçun. U ğoya kiritdiki, olimlar jamoasi öz yaratuvçilarini izlayotgan paytda David özi yaratuvçiga aylanadi, va Scott ularni maʼqulladi. Lindelof Şawning «Alien»dagi Ripleydan farq qilişining muhimligini his qildi, şunda ikki qahramon örtasida muqarrar taqqoslaşlardan qoçiş mumkin edi. Lindelof ssenariyni takomillaştirişga taxminan sakkiz oy sarfladi va 2011-yil martida, suratga oliş boşlanişidan oldin tugatdi.

«Prometheus»ning novellizatsiyasi Joey Spaihts va Damon Lindelof tomonidan bajarilgan va 2012-yil 1-avgustda çiqarilgan, lekin u faqat Yaponiyada va yapon tilida naşr etilgan.

9

Franşiza tartibida

8 film
10

Öxşaş filmlar

Matn: maqola tarjimasi «Прометей (фильм, 2012)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.

▶ Treylerni körish↗
Film yangiliklarini qoldirmang«Kuzatish» tugmasini bosing — yangi treyler, sana va kinoteatrlarga çiqişi haqida xabar beramiz.