A Nightmare on Elm Street 2: Freddy's Revenge

Robert Englund — Freddi Kruger, tuş olamidagi qotil maniyak

Filmning oçiliş sahnasidagi avtobus haydovçisi

Mark Patton — Jesse Walsh, Elm köçasining 1428-uyiga köçib kelgan ösmir

Kim Myers — Lisa Webber, Jessening dösti

Robert Rasler — Ron Grady, Jessening maktabdagi dösti

Sydney Walsh — Kerry Hallman, Lisaning dösti

Clu Gulager — Ken Walsh, Jessening hukmron otasi

Hope Lange — Sheryl Walsh, Jessening onasi

Kristi Clark — Angela Walsh, Jessening kenja singlisi

Marshall Bell — Sçneider, maktab murabbiyi

Tom McFadden — janob Webber, Lisaning otasi

Melinda O. Fee — missis Webber, Lisaning onasi

Liman Ward — janob Grady, Ronning otasi

Donna Bruce — missis Grady, Ronning onasi

Robert Shay — Barmen

Ikkinçi qismni suratga oliş qarori birinçi filmning kutilmagan muvaffaqiyatidan keyin darhol qabul qilingan. Ammo kompaniyaning kelajagi hali ham xavf ostida edi, çunki New Line Cinema rahbari Bob Shay filmni işlab çiqariş va prokatga çiqariş uçun foydaning katta qismidan investorlar foydasiga voz keçgan. Şu bilan birga, sikvel suratga oliş qarori asosan tijorat mulohazalari bilan belgilangan edi.

Preproduksiya 1985-yil aprelida boşlandi. Ssenariy muallifi Lesli Boem studiyaga ikkinçi filmning asosiy syujet yönalişi sifatida homiladorlik va egallab olinganlikni taklif qildi: «Mening ğoyam „Rosemaryʼs Baby“ filmiga hurmat edi. Mening ssenariyimda ösmir yigit oilasi bilan birga uyga köçib kelardi: homilador onasi va u bilan kelişa olmaydigan ögay otasi bilan. Film yanada qonliroq, qörqinçliroq va realroq bölişi kerak edi, tuşlarga kamroq eʼtibor berilardi. Egallab oliş ğoyasi Freddining onaning içidagi homila bilan manipulyatsiya qilişi bilan boğliq edi. Lekin New Line studiyasi rad etdi, çunki ijroçi prodyuser Sara Sheer öşa paytda homilador edi va bu ğoya uni xafa qildi. Oxir-oqibat ular Devid Çaskinning ssenariysiga rozi bölişdi».

Qanday bölmasin, syujet beşinçi filmning, «Dream Child» deb nomlangan asosini taşkil etdi, uning ssenariy muallifi Boem ham bölgan.

Ssenariyni Devid Çaskin yozgan. Bu film u uçun taxminan ön beş yil davomida eʼtirof topişga urinişlardan keyin ekranlaştirilgan birinçi asar böldi.

Kartina çiqqan vaqtda Çaskin 31 yoşda edi. Undan oldin u New Line Cinemada deyarli sakkiz yil işlagan, turli lavozimlarda bölib, kinobiznesning turli sohalari böyiça tajriba orttirgan. U kompaniyaga 1978-yilda yarim kunlik kinoplyonka inspektori lavozimiga kirgan, keyinçalik filmlarni sotib oliş va prokat qiliş, reklama, tarğibot hamda kinoseanslarni taşkil etiş bilan şuğullangan. Studiyada işlaş, jumladan «The Evil Dead» va «The Texas Chain Saw Massacre» kabi kartinalarni tarğib qilişda iştirok etiş unga filmlarni işlab çiqariş va tijorat jihatdan ilgari suriş haqida tasavvur berdi.

Öşa paytda tarqatiş bölimida işlagan Çaskin 3 kun içida 15 sahifalik konsepsiya yozgan. Studiya uni maʼqullagaç, u töliq ssenariy ustida işlaşga kirişgan: «Men meni qörqitadigan hamma narsani öyladim, keyin esa uni Freddi Kruger allaqaçon mavjud bölgan dunyoda körsatişga harakat qildim». Ssenariy muallifi qörquvning asosiy manbalaridan biri nomaʼlumlik va odam öz holatini nazoratdan çiqarib yuborayotganini his qilişi deb hisoblagan. Şu ğoya boş qahramonning tanasi uning irodasidan taşqari harakatlar qila boşlaydigan syujetning asosiga aylangan. Çaskin Boemning «egallab oliş» ğoyasini rivojlantirgan, çunki Freddining «real dunyodagi timsoli» bölişi qiziq bölişini öylagan.

Birinçi variantni u 4 haftada yozgan, ikkinçisini tayyorlaşga yana 1 oy ketgan. Freddi obrazidagi muhim özgariş — unga köproq replikalar beriş va uni tez-tez yoruğlikda körsatiş böldi, şu bilan uni jim Maykl Maiers va Jeyson Voorheesʼdan farqlaş mumkin edi. Şuningdek, Çaskin unga «qora hazil»ni berdi. Inglund muallif birinçi filmda deyarli bölmagan elementlarni Freddi obraziga qöşganini taʼkidladi. Asl kartina yaratuvçilari mutlaq yovuzlikni körsatişga ongli ravişda eʼtibor qaratgani sababli, personajning köplab komik xususiyatlari yakuniy versiyaga kirmagan edi. Çaskin esa obrazning yaşirin komik tomonini intuitiv tarzda sezgan va uni öziga xos samimiylik hamda buzuq öyinqaloqlik bilan töldirgan. Aynan şu xususiyatlar Inglund uçun yangi ssenariyda eng jozibali hisoblangan.

Çaskin komik elementlarni ongli ravişda ssenariyga kiritgan, çunki komik epizodlar dahşat filmining taʼsirini kuçaytirişi mumkin deb hisoblagan. Uning rejasiga köra, tomoşabin avval voqeani hazil sifatida qabul qilişi, keyin esa vaziyat tahdidga aylanayotganini payqaşi kerak edi. Ssenariy muallifi namuna sifatida basseyn yonidagi ziyofat sahnasini keltirgan: u yerda Freddining közga körinmas iştiroki ğalati voqealarni keltirib çiqaradi — mehmonlar uçun tayyorlangan sosiskalar portlab, olovga tutaşadi, komik holatlar asta-sekin qörqinçli tus oladi.

Çaskinning sözlariga köra, Şolder ssenariyga hurmat bilan qaragan va barça muhim özgarişlarni u bilan muhokama qilgan. Şolder ssenariyning oxirgi tahriridan keyin tez orada Los-Anjelesda filmga tayyorgarlik körişni boşlagani uçun, ularning hamkorligining katta qismi telefon orqali ötgan. Çaskin tayyor filmning yozgan matniga deyarli aniq mos kelganini taʼkidlagan.

Vés Kreyvenga Çaskinning ssenariysi yoqmagan. Kreyven ssenariyni mantiqsiz deb hisoblagan, boş qahramonning işonarli emasligini taʼkidlagan va Freddining real dunyoda haddan taşqari köp bölişi personajning obrazini zaiflaştirgan deb öylagan. Xususan, rejissyor Krugerning oddiy kunduzgi muhitda ösmirlar orasida körinadigan sahnalariga qarşi çiqqan, çunki bu uning avvalgi tahdid kuçini yöqotardi.

Dastlab Kreyven boş qahramon bilan qöşni yaşagan qizni markaziy qahramonga aylantirişni taklif qilgan, lekin bu ğoya qabul qilinmagan. U şuningdek, syujetdagi nomuvofiqliklar va personajlarning mantiqsiz harakatlarini körsatgan. Rejissyorning fikriça, ayniqsa filmning finalidagi Freddining avtobus rulida paydo bölişi körsatkiç edi — bu sahna birinçi filmning finali uçun öylab topilgan edi.

Oxir-oqibat Kreyven birovning loyihasida qatnaşişdan boş tortdi, çunki u öz ğoyalari ustida işlaşni xohlardi. Işlab çiqariş menejeri Rachel Talalay — u «Freddi öldi: Oxirgi kabus» filmining rejissyori böladi — ning sözlariga köra, birinçi filmni suratga oliş oxirida Kreyven va Shay örtasidagi munosabatlar juda keskin bölgan. Şunday bölsa-da, u sikvel ustidagi işga öz hissasini qöşişga ulgurgan. Masalan, u final sahnasini oçiq joydan yopiqroq joyga köçirişni tavsiya qilgan, bu Çaskinning fikriça, keskinlik hissini kuçaytirgan.

Kreyven şuningdek personajlar örtasida eʼtiborni qayta taqsimlaşni maslahat bergan. Dastlabki variantda hikoya asosan Jessega qaratilgan edi, lekin keyin fokus uning sevgilisi Lisaga ötardi. Aynan Kreyvenning talabi bilan ssenariyda ayol personajga köproq vaqt ajratildi. Şuningdek, Lisa familiyasini Poletti dan Webber ga özgartirgan.

Köp sahnalar suratga oliş paytida töğridan-töğri qayta yozilgan, çunki suratga oliş muddati çeklangan edi. Bu ham Kreyvenning sikvel ustida işlaşdan boş tortişiga sabab bölgan omillardan biri edi: «Suratga oliş uçun vaqt yetişmasligi yakuniy materialning sifatiga kuçli taʼsir qilişi mumkin edi».

Studiya rahbari Robert Shay Wes Cravenni yangi filmning rejissyor kreslosiga qaytişga taklif qilgan, lekin u sikvel ustida işlaşdan voz keçgan, çunki birinçi filmning mantiqiy davomi bölişi mumkin emas deb hisoblagan. Bundan taşqari, u Shay uni «yomon finalni» suratga olişga majbur qilganini his qilgan: «Men umidsizlandim. Çunki bu filmning faqat şu qismi meniki emas deb his qilaman».

Jek Şolder New Line Cinema tarqatgan filmlarga treyler yaratgan va Şayning dösti edi. Uni kartina rejissyori etib suratga oliş boşlanişidan 4 hafta oldin yollaşgan. 2020-yildagi intervyuda rejissyor dastlab boşqa dahşat filmini suratga olişni xohlamaganini aytdi — undan oldin u «Alone in the Dark» filmining rejissyori bölgan, ammo «Elm köçasida kabus» sikvelining muvaffaqiyatli bölişi mumkinligini anglab, fikrini özgartirgan. Şolder şuningdek, Wes Cravenning prodyuserlik loyihasi — 1999-yildagi «Wişmaster 2: Evil Never Dies» filmining davomini ham suratga olgan.

Şolder sikvelga bölgan yuqori umidlarni tuşunardi: asl filmni Kreyven taxminan ikki million dollarlik byudjet bilan yozib suratga olgan va u şafqatsiz sahnalar, psixologik keskinlik va öylangan hikoyaning uyğunligi tufayli kassa hitiga aylangan hamda tan olingan. Bu New Line Cinema rahbariyatiga dahşat va öziga xos hazilni saqlab qolgan davomi ham keng auditoriyani qiziqtirişiga işonç bağişlagan.

Şolder «Freddi qasosi» filmi anʼanaviy sleşer formulasiga çeklanmaganini taʼkidlagan. Unga köra, ssenariyda nomaʼlum ösmirlar guruhi ketma-ket qotilning qurboniga aylanadigan syujet yöq edi. Uning fikriça, kartina kengroq janrlik jozibaga ega bölgan va yoşlarning noörin jinsiy xatti-harakatlari tufayli faqat ularni öldirişga asoslanmagan.

Birinçi filmda Freddi Krugerni ijro etgan Robert Englundning agenti prodyuserlardan aktyorning maoşini oşirişni talab qilgan. Şunda Robert Shay Englundsiz suratga olişga qaror qilgan: Freddi iştirokidagi birinçi suratga olingan sahna — murabbiy Sçneiderning duşda öldirilişi edi, unda Kruger buğ bulutidan çiqib keladigan statist tomonidan ijro etilgan. Bu epizod prokat versiyasiga kirgan. Yangi ijroçining yurişi ijodkorlarga şunçalik yoqmadiki, ular agentning talablariga rozi bölib, Robertni qaytarişga qaror qilişgan; Robertning loyihaga qaytişini rejissyor Jek Şolder ham himoya qilgan: «Bu sahnada Freddi Frankenşteyn hayvoniga öxşardi». Englund şuningdek filmning boşida avtobus haydovçisi rolini ham ijro etgan — grimsiz Freddi sifatida.

Englund bölgan voqeaga köra, qörqinçli filmlarda yirtqiçlarni işonarli qiliş uçun faqat tegişli grim yoki aktyorning ğayrioddiy taşqi körinişi yetarli emas. Uning fikriça, grim ostida yaşiringan aktyor zarur kasbiy mahoratga ega bölişi kerak, çunki yirtqiç bunday kartinalarning markaziy elementi bölib, uning işonçsiz öyini butun filmning qabul qilinişiga salbiy taʼsir qilişi mumkin.

Aktyor Krugerning rolini yana ijro etişga tayyor edi. Ikkinçi filmda rol ustida işlaş Englund uçun birinçi asardagiga qaraganda osonroq böldi: u buni Krugerning obrazi allaqaçon şakllangan va unga odatiy bölib qolgani bilan izohlagan. Köplab xususiyatlar deyarli avtomatik bajarilgani uçun u rolga tezroq kirişi mumkin edi. Şu bilan birga, Englund franşizaga bölgan qiziqişini yöqotmaganini va suratga olişdan zavq olişda davom etayotganini taʼkidlagan.

U personaj dahşat filmlari muxlislari orasida keng maşhurlikka erişganini aytgan. «Elm köçasida kabus»ning birinçi qismidan keyin Englund ilmiy-fantastik konvensiyalarda qatnaşgan. Dastlab avtograf-sessiyalarga köproq uning «V» teleserialidagi Villi personaji muxlislari kelgan, ammo vaqt ötişi bilan auditoriya özgargan: tobora köproq yoş xevi-metal muxlislari aynan Freddi Krugerga qiziqa boşlagan, baʼzilari esa uning taşqi körinişini hatto nusxalaşgan.

Suratga oliş paytida Englund bir marta sopprodyuser Sara Rişerning çaqaloq öğli Nikolasga qarab turgan, şu bilan birga töliq Freddi Kruger grimida bölgan. Bola aktyorning grim treyleriga qoldirilgan, toki u dubl paytida yiğlamasin.

Englundning davomdagi umumiy ekran vaqti — 13 daqiqa.

Aktrisa Heather Langenkampni davomga taklif qilişmagan — bu uçinçi filmda, «Dream Warriors»da sodir böladi, u yerda Nancy Thompson yoş qahramonlarga ustoz böladi. Buning örniga sikvel yaratuvçilari hikoyani mutlaqo boşqa yönalişda rivojlantirişga qaror qilişgan.

Jessi rolida Brad Pitt va Christian Slater sinovdan ötgan. Oxir-oqibat Jessi rolini birinçi filmga kastingdan ötgan yoş aktyor Mark Patton oldi.

Patton keyinçalik xonani tozalaş paytida raqs tuşgan sahnasidan juda uyalişini aytdi — Çaskinning sözlariga köra, bu «Risky Business» filmida Tom Kruzning raqsiga işora edi. Aktyor bu sahnada suratga tuşişni juda istamagan, yakuniy natijadan esa Çaskinning özi ham norozi bölgan. «Kabus»ning sikvel filmi «Come Back to the Five and Dime, Jimmy Dean, Jimmy Dean»dan keyin uning ikkinçi yirik loyihasi böldi.

Yillar ötgaç, aktyor öz jinsiy yönalişini oşkora eʼlon qildi va baʼzi tanqidçilar hamda tomoşabinlar uning personajining nozik xatti-harakatlarini öz jinsiy yönalişini qabul qilişga uriniş sifatida talqin qilişdi. «Freddi qasosi» ustida işlaşdan keyin Patton aktyorlik karerasini tugatgan — Jessi roli va uning ijrosi unga qaytarib bölmas zarar yetkazgan.

Patton va Rasler Lisa rolidagi aktrisalarning sinovlarida qatnaşgan, şunda barça personajlar örtasida darhol «kimyo»ni tekşirişgan. Oxir-oqibat uni katta kinodagi debyutçi Kim Myers ijro etgan — ijodkorlar uning yoş Meryl Streepga öxşaşligi kartinaga foydali bölişi mumkin deb hisoblaşgan. Patton va Myersning sözlariga köra, ular birinçi uçraşuvdanoq bir-biriga çuqur hamdardlik his qilişgan. Sevgi sahnasini suratga olişda aktrisa juda uyatçan bölgan — ssenariyning baʼzi dastlabki variantlarida Jessi va Lisa baribir jinsiy aloqada bölişgan, ammo bu ğoya qisman aktrisaning erkinligi yöqligi sababli rad etilgan. Bundan taşqari, Myers finaldagi Freddi bilan öpişişi juda yoqimsiz tajriba bölganini tan olgan — grim sovuq va sirpançiq bölgan.

Robert Rasler Grady rolini uçun «Oh, Ua Ta Science!» filmidagi öz sahnalarini suratga olişning oxirgi kunida prosluşka topşirgan. U Mark Patton bilan birga ssenariyni öqigan va ikkala aktyor ham darhol rollarga tasdiqlangan. Prosluşkada Raslerni dösti — Robert Downey Jr. kuzatib borgan.

Yoş aktrisa Sydney Walşga Lisaning eng yaqin dösti Kerry roli berilgan — bu rolni olişdan oldin qiz Nyu-Yorkka ketib, aktyorlik karerasidan voz keçmoqçi bölgan. Hope Lange oila onasi, missis Sheryl Walsh rolini ijro etgan. Patton Langening alkogol bilan muammolari borligini tan olgan — bir kuni ular birga mast bölib qolişgan va kostyum böyiça usta bu haqda kompaniya rahbariyatiga xabar bergan. Marshall Bell zöravon — maktab murabbiyi Sçneider rolini ijro etgan.

Sobiq ijroçi prodyuser va New Line Cinema studiyasi rahbari Rob Shay ham aktyor sifatida suratga olinişda qatnaşişni istagan, u sado-mazoxistlar klubidagi bармен epizodik rolida paydo bölgan, sujetga köra, bu yerga Jessi keladi. Dastlab Shay Robert Rasler personajining otasi rolini öynamoqçi bölgan, ammo Jek Şolder uzoq janjallardan keyin unga bармен rolini taklif qilgan — bir paytda Shay hatto rejissyorni işdan böşatiş bilan tahdid qilgan. Sado-mazoxist kostyumini prodyuser Los-Anjelesdagi «The Pleasure Chest» mavzuli dökonidan özi sotib olgan.

Joan Willet avtobusdagi qizlardan biri rolini ijro etgan — aktrisa keyinçalik ABC telekanalining «Just the Ten of Us» seriali (ingl. Just the Ten of Us)da paydo bölgan. Bu şouda «Elm köçasida kabus» franşizasining köplab aktyorlari ham suratga tuşgan, jumladan Heather Langenkamp (Nancy Thompson) va Brooke Theiss (Debbie).

Sikvelni işlab çiqarişga kirişar ekan, kompaniya birinçi kartinaga qaraganda köproq byudjet ajratgan, ammo suratga oliş guruhi hamma narsada tejamkorlik qilişga harakat qilgan. Çiziqli prodyuser Joel Sosser filmning suratga oliş maydonçasida keskin muhit hukm surganini aytadi: köp narsa kartinaning muvaffaqiyatiga boğliq edi, xuddi birinçi qism bilan bölganidek. Shay filmga öz pullarining bir qismini qöygan. Asosiy suratga oliş 1985-yil iyunida boşlangan. U Los-Anjelesda va uning atrofida, şuningdek Şimoliy Gollivud hududida ötkazilgan.

Ingliund dastlabki tabiiy şaroitda suratga oliş paytidagi oğir şaroitlar haqida eslagan. Baʼzi sahnalar Janubiy Kaliforniyaning taşlandiq sanoat hududida olingan, u yerda hamma joyda loy, kuyindi va chang bölgan. Aktyor suratga oliş maydonçasidan keyin burnini qoqqanda ham kuyum qatlami bilan qoplangan şilliq çiqqanini aytgan. Qozonxona sifatida Kalifornianing Fontana şahridagi Kaiser Steel zavodi işlatilgan.

Elm köçasining 1428-uyi birinçi filmdagi öşa uy bölib, Gollivudda, Genesee avenue 1428 N manzilida joylaşgan. «Charles Evans Hughes Elementary School»ning avtomobil töxtaş joyi kinoda köp marta suratga oliş uçun işlatilgan — masalan, «The Karate Kid» filmida. Kerrining uyi va basseyn yonidagi ziyofat Pasadenada suratga olingan.

Devid Miller suratga oliş boşlanişidan köp ötmay filmdan ketgan — rasmiy versiyaga köra, u «Cocoon» va «My Science Project» filmlarida band edi. Biroq keyinçalik Miller franşizaga qaytgan: «Elm köçasida kabus 5: Dream Child» ustida işlaganda u New Line Cinema bilan nizo haqidagi miş-mişlarni rad etgan — asosiy sababni u haq tölovi böyiça kelişmovçiliklar deb atagan: «Men birinçi „Kabus“ ustida juda kam pulga işlaganman va ikkinçi film uçun menga köproq byudjet ajratilişi kerak deb hisoblaganman. Ular kerakli summani berişdan boş tortişdi, Kevin esa foydaliroq şartlarni taklif qildi. Heç qanday xafagarçilik, heç qanday muammo yöq. Hammasi şunçalik oddiy bölgan».

Şunda Michael Jacksonning «Thriller» musiqiy kliplarida iştirok etgan Kevin Yager filmning vizual effektlariga rahbarlik qilgan va Freddining yangi grimini şaxsan işlab çiqqan. Teri teksturasini yaratişda Yager kuyiş olgan odamlar haqidagi fotosuratlar va materiallarni örgangan, çunki personaj olovda halok bölgan.

Yagerning sözlariga köra, sikveldagi grim umuman olganda avvalgi konsepsiyani saqlab qolgan, ammo Miller işidan bir qator takomillaştirişlari bilan farq qilgan. Studiya rahbariyati birinçi qismdagi grimni juda oğir va detallarga töla deb hisoblagan. Şu sababli Yagerga uni soddalaştiriş topşirilgan, şu bilan birga personajning tanib böladigan xususiyatlarini saqlab qoliş kerak edi. Rassom yonoqlar şaklini biroz özgartirgan, ularning töliqligini kamaytirgan va yonoq suyaklarini taʼkidlagan, ammo yuzning umumiy tuzilişini özgartirmagan, şunda Freddining taşqi körinişi asldan keskin farq qilmasin. Prodyuserlar şuningdek Freddining yuzi namlangan va yaltiroq körinişi kerak deb hisoblaşgan, şuning uçun bunday effekt yaratiş uçun maxsus jelesimon vosita işlatilgan. Yager şuningdek Krugerning burnini jodugar uçli burniga öxşatgan va personajning köz rangini Robert Englundning yaşil rangidan «demonikroq» töq kaxrabo rangga özgartirgan.

Birinçi filmda grim köp sonli pastki nakladkalardan iborat bölgan, ularga taşqi qatlam biriktirilgan. Şu sababli asosning ayrim elementlari baʼzan jarohat va çandiq taqlidi orqali körinib qolgan. Sikveldagi grim quloqlar, burun va yuqori lab, iyak, yonoqlar, peşona, ensa va böyinni yopadigan töqqizta alohida elementdan iborat bölgan. Syujetga köra, Freddi kökrakdan yaralanganligi uçun yelka uçun alohida nakladka tayyorlangan. Yager detallarni yetarliça nozik va harakatçan qilişga intilgan, şunda aktyor yuzini erkin harakatlantira olsin va boşi qalin sunʼiy material bilan qoplangandek körinmasin. Şunday qilib, konstruksiya ixçamroq böldi va harakatlarning tabiiyligiga erişişga imkon berdi.

Har kuni grim qöyiş taxminan uç soat davom etgan. Ammo Inglundning sözlariga köra, bu safar jarayon birinçi filmni suratga oliş paytidagiga qaraganda kamroq çarçatuvçi bölgan. Englund uzoq vaqt grim qöyilişiga yaxşi çidagan va Yagerning bahosiga köra, u u bilan işlagan eng qulay aktyorlardan biri bölgan. Biroq suratga oliş boşlanganidan bir neça kun ötgaç, aktyorda grimni olib taşlaş vositasiga allergik reaktsiya paydo bölgan, şu sababli keyinçalik qöşimça ehtiyot çoralariga rioya qilişga töğri kelgan.