Qahramonlar şahri

= Syujet =

Film voqealari uzoq, körinmas kelajakda, xayoliy Sanfransokio metropolida röy beradi. Bu şahar San-Fransisko va Tokio prototipi asosida yaratilgan va u yerda Amerika hamda Yaponiya madaniyati aralaşib ketgan. 14 yoşli vunderkind Hiro Xamada botlar janglarining katta işqibozi. Bu yertöla öyinlar pul uçun ötkaziladi va maqsad raqibning robotini öz jangovar robotingiz yordamida yengişdir. Hiro ğalaba qozonadi, lekin u yordamga kelgan akasi Tadaşi bilan birga politsiyaga tuşib qoladi. Ularni xola Kess ozod qilganda, Hiro yana botlar janglariga bormoqçi böladi, lekin Tadaşi uni universitetga olib boradi. Hiro yangi döstlar bilan tanişadi: Xani Lemon, GoGo, Vasabi va Fred. Xani Lemon kimyoga mahliyo, GoGo elektromagnit osma bilan jihozlangan velosiped ustida işlaydi, Vasabi lazer nurlari ustida, Fred esa talaba emas, balki institutning ramzi va "aqldan ozgan ilm işqibozi"dir. Tadaşi tibbiy robot Beymaksni yaratgan. Universitet direktori — professor Kallagan Hiroga, agar u qabul qilinmoqçi bölsa, har yili ötkaziladigan tanlovda öz ixtirosi bilan hayratga solişi kerakligini aytadi. Uzoq ijodiy azoblardan söng Hiro akasining yordamida mikrobotlarni ixtiro qiladi, ular bir-biriga magnitlanadigan mayda robotçalardir. Mikrobotlar neyron modul yordamida boşqariladi va transport, quriliş hamda boşqa köp sohalarda işlatilişi mumkin. Kallagan Hiroga universitetga qabul qiliniş uçun ötiş ruxsatnomasini beradi. Yirik korporatsiya direktori Alistair Krey Hironi mikrobotlarini unga sotişga taklif qiladi. Hiro rad etadi. Oradan biroz vaqt ötgaç, universitetda yonğin çiqadi, Tadaşi Kallaganni qutqariş uçun boradi va halok böladi. Hiro qayğusidan universitetga bormaydi.

Hiro va Beymaks qolgan mikrobotlardan biri biror joyga intilayotganini köradi va uni kompas sifatida işlatib, taşlandiq omborga kelişadi. U yerda mikrobotlarni nusxalaydigan maşinani topişadi. Tuyqusdan mikrobotlar jonlanib, Hiro va Beymaksga hujum qiladi. Qahramonlar qoçadi. Hiro va Beymaks ikkinçi qavatda, ötib kelgan deraza qarşisida qolganda, ular baland böyli, qora kostyum kiygan va Kabuki niqobi taqqan odamni köradi. Bu yovuz odam mikrobotlarni boşqarib, ularni derazadan taşlaydi.

Beymaks (havo bilan tölgani uçun) Hironi jarohatdan saqlab qoladi. Şundan söng Hiro va Beymaks politsiya bölimiga borib, bölib ötgan voqea haqida ofitserga gapirişadi, lekin u Hiroga işonmaydi. Şu payt Beymaks zaryadsizlanadi. Hiro yovuz odamni tutişga qaror qiladi: Beymaks uçun zirh va karate dasturi örnatilgan qöşimça jangovar çip yaratadi. Tunda Hiro va Beymaks yovuz odamni tutmoqçi böladi. Portga yetib borganda Hiro mikrobotlaridan birini yöqotadi, u dengiz tomon uçib ketadi. Şu paytda öşa tomondan yovuz odamning özi paydo böladi va suv ostidan ğalati obʼektni kötaradi. Beymaks jangga deyarli tayyor bölganida, Hironing kayfiyati yomonligi haqidagi xabarni olgan döstlari yetib kelişadi. Quvğin boşlanadi, lekin Vasabi faqat qoidalar böyiça haydaşi sababli, uning örnini GoGo egallaydi. Oxir-oqibat maşina çökadi, Beymaks zirhni yeçib, döstlarga quruqlikka çiqişda yordam beradi. Fred döstlarni öz uyiga olib boradi. Hiro yovuz odamning ğalati predmetida qizil qaldirğoç şaklidagi logotip borligini payqaydi. Fred taxmin qiladi, Kabuki niqobi ortida Alistair Krey yaşiringan, çunki Hiro unga mikrobotlarini sotmagan. Yigit bunga işonç hosil qilmaydi, lekin Beymaks yovuz odamning DNKsini skanerlaşga ulgurgan. Döstlar özlarining jamoasini yaratişga va universitetdagi işlanmalaridan foydalanib, öz snaryadlarini tayyorlaşga qaror qilişadi.

Kuçaytirilgan skaner tufayli Beymaks kerakli odam uzoq orolda ekanligini aniqlaydi. U yerda jamoa taşlandiq ilmiy markazni topadi. Içkarida ular kuzatuv kameralarining yozuvlarini topişadi, ularda Krey "Sokin Qaldirğoç" loyihasini — materiyani fazoda teleportatsiya qiliş loyihasini yaratgani körsatilgan. Lekin bu loyiha muvaffaqiyatsiz bölgan. Pilotli kema portalga kirganida, ikkinçi portal buzilib qolgan va pilot qaytmagan. Şu payt jamoaga yovuz odam hujum qiladi. Hiro oxir-oqibat niqobni yirtib taşlaydi, lekin niqob ostida Alistair Krey emas, balki professor Kallagan bölib çiqadi. U ğazablangan ovozda niqobni qaytarişni talab qiladi. Hiro Tadaşi Kallaganni qutqarmoqçi bölganini aytadi, professor esa uni qutqarişlarini istamaganini javob qiladi. Bu Hironi ğazablantiradi va u Beymaksning tibbiy çipini olib, uni Kallaganni yöq qilişga buyuradi. Beymaks professorni öldirişga intiladi, lekin jamoa unga tösqinlik qilişga harakat qiladi. Xani Lemon sönggi daqiqada çipni qaytadan örnatadi va Kallagan qoçib qutuladi. Hiro döstlaridan ğazablanadi va Beymaksga Kallaganni kuzatişni buyuradi, lekin uning skaneri şikastlangan böladi. Hiro skanerni tuzatiş uçun garajiga uçadi, şundan söng Beymaksning tibbiy çipini olib taşlaşga urinadi, lekin robot unga bunga yöl qöymaydi va Tadaşi uni bunday maqsadda yaratmaganini eslatadi.

Beymaks Tadaşining Beymaks ustida ötkazgan barça sinovlarini körsatadi. Hiro tinçlanadi va uzr söraydi. Şu payt Fredning vertolyotida uçib kelgan qolgan jamoa yetib keladi. Xani Lemon ular yana kamera yozuvlarini topganini aytadi. Maʼlum böladiki, kemani pilotlagan Kallaganning qizi ekan va endi professor Kreyga nisbatan qasos oliş uçun intilmoqda.

Şu vaqt içida Kallagan Kreyni asir olgan va uning kompaniyasi binosi ustidagi portalni tiklagan bölib, u Kreyni va uning özini yöq qilmoqçi. Şu payt jamoa yetib keladi. Hiro professorni bu niyatdan qaytarişga urinadi, lekin bu befoyda bölib, jang boşlanadi. Jang davomida Hiro professorning niqobini yeçişga uriniş befoyda ekanini tuşunadi va jamoaning maqsadi endi iloji boriça köproq mikrobotlarni portalga haydaş bölib qoladi. Oxir-oqibat Kallaganda yetarli mikrobotlar qolmaydi, Beymaks uning niqobini sindiradi va professorni zararsizlantiradi. Lekin portal öçmaydi va Krey u tez orada portlaşini aytadi. Şu payt Beymaks portalda gipersonga tuşgan tirik mavjudotni payqaydi va Hiro bilan birga öşa tomonga uçadi. Içkarida ular Kallaganning qizi solingan kapsulani topişadi. Beymaks kemani olib, çiqiş tomon qaytadi. Köçgan parçalardan biri bilan töqnaşuvda Beymaks zirhini jiddiy şikastlaydi va harakatsiz qoladi. Faqat raketa muşt saqlanib qoladi. Beymaks Hiro va Abigeylni qutqarişi mumkinligini, lekin özi çiqa olmasligini aytadi. Hiro köz yoşlari bilan uni yana yöqotişni xohlamasligini aytadi. Beymaks raketa muşti yordamida kemani çiqiş tomon yuboradi va öçadi. Hiro Abigeyl bilan birga portaldan çiqadi. Abigeylni kasalxonaga, Kallaganni esa qamoqxonaga olib ketişadi.

Universitetda bölganida Hiro Beymaksning raketa muşt qismini közdan keçiradi va öçişdan oldin u tibbiy çipini muşt içiga qoldirganini aniqlaydi. Hiro robotni qaytadan yaratadi. Işga tuşgaç, Beymaks xuddi heç qayerga yöqolmagandek, yana avvalgidek işlay boşlaydi. Oxirida Hiro şunday deydi: «Biz qahramon bölişni öylamagan edik, lekin taqdir hammasini biz uçun hal qildi. Akam odamlarga yordam berişni orzu qilgan edi. Biz ham şahrimizda aynan şu ish bilan şuğullanamiz».

= Titrlardan keyingi sahna =

Titrlardan keyingi sahnada Fred uyda otasining portreti oldida özi bilan gaplaşadi va tasodifan rasmni bosib, yaşirin eşikni oçib qöyadi. Xonada u superqahramonlar anjomlarini va töliq superqahramon içki kiyimlari töplamini topadi. Şu payt uning orqasida Stan Li paydo böladi, u Fredning otasi bölib çiqadi, oilaviy maqolni aytib, öğlini quçoqlaydi va ular bir-biriga köp narsani aytişlari kerakligini taʼkidlaydi.

= «Şahar qahramonlari» jamoasi aʼzolari =

Hiro Xamada (ingl. Hiro Hamada) — multfilmning asosiy protagonisti. Yoş robototexnika dahosi, aslida oddiy 14 yoşli ösmir. Böş vaqtlarida jangovar robotlar yasaydi va ularni Sanfransokioda yertöla janglarga çiqaradi. Hironing katta akasi Tadaşi uni öz isteʼdodini yaxşiroq işlatişga undaydi va uni Sanfransokio texnologiya institutiga öqişga kirişga çaqiradi. Akasining ölimi bolaning hayotini özgartirganda, uning eng yaxşi dösti akasi yaratgan Beymaks ismli robot bölib qoladi. Ular birgalikda qahramonlar jamoasini tuzişadi va juda xavfli missiyani öz zimmalariga olişadi. Uning ismi ingliz tilidagi «Hero» — «Qahramon» söziga öxşaydi.

Beymaks (ingl. Baymax) — multfilmning ikkinçi asosiy qahramoni. Tadaşi tomonidan yasalgan havo bilan töladigan tibbiy robot. Örnatilgan skaner yordamida tana haroratini yoki bosimni ölçaşi, oğriq darajasini baholaşi va deyarli har qanday kasallikni davolaşi mumkin. Beymaks amaliy tibbiyot sohasida haqiqiy yutuq böldi, Hiro uçun esa eng yaxşi döst. Baʼzi kiçik özgartirişlardan söng, natijada u super kuç va uçiş imkoniyatiga ega böladi va beşta jasur qahramonga qöşiladi. Filmning oxirida u Hironi va Robertning qizi Abigeylni qutqariş uçun özini qurbon qiladi. Biroq u Hiroga öz çipini topşirişga ulguradi va şu sababli Hiro Beymaksning tanasini noldan qayta yaratadi.

GoGo Tomago (ingl. GoGo Tomago) — GoGo Tomago tezlikni yaxşi köradi. U gözal tanaga ega, doim özini tutib turadi va jamoaga juda sadoqatli. GoGo bekor gapirişni yoqtirmaydi, köproq saqiç pufakçalarini puflaşni va atrofdagilarga aççiq şarhlar berişni yaxşi köradi. Qahramonlar jamoasiga qöşilgaç, GoGo magnit ğildiraklar yordamida ovozdan tez harakatlaniş qobiliyatiga ega böladi, bu ğildiraklarni u otiş disklari va qalqon sifatida ham işlatadi. «Gogo» sözi «energik» deb tarjima qilinadi.

Xani Lemon (ingl. Honey Lemon) — havaskor kimyogar Xani Lemon hamma narsani uddalaydi! Uslubdor közoynak taqqan modniki ortida maqsadga intiluvçi şaxs yaşiringan, uning şiori: «Imkonsiz — mumkin». Körinişidan, uni maqsadiga yetişdan heç narsa töxtata olmaydi. Har safar qiyin ahvolga tuşganda, Xani çuqur kimyoviy bilimlarini namoyiş etadi va jasur qahramonlar jamoasiga eng qiyin vaziyatlardan çiqişda yordam beradi. Ingliz tilidan tarjimada ism «asal limon» degan maʼnoni anglatadi. Qahramonlar jamoasiga qöşilgaç, Xani klaviaturali sumka oladi, uning yordamida istalgan kimyoviy «bomba» yasaş mumkin.

Fred (Fredzilla) (ingl. Fred (Fredzilla)) — birinçi qaraşda komikslarga mehr qöygan dangasa va hayotda maqsadsiz bölib körinişi mumkin. U reklama tarqatuvçi va «yuradigan reklama» bölib işlaydi, lekin bu yigit şunçaki öz vaqtini kutmoqda. Fred qahramonlar jamoasiga qöşilganda, uning komikslar va superqahramonlar haqidagi bilimlari nihoyat munosib qöllaniliş topadi. Fredning qahramonlik alter-eqosi — ötkir tirnoqli, oğzidan olov çiqaradigan va super sakraşga ega «Fredzilla» laqabli yirtqiç. Don Holning sözlariga köra, yaratuvçilar eski kaydzyu janridagi filmlardan ilhomlanişgan.

Vasabi (ingl. Wasabi) — mutlaq aniqlikka va hamma joyda tartibga intiluvçi baquvvat Vasabi Hiroga yordam berişni rad eta olmaydi va özini qahramon deb eʼlon qilgan jamoaga qöşiladi. U plazma bilan işlaşni yaxşi köradi, u yoruğlik qiliçi kabi hamma narsani kesadi. U jang mahoratini takomillaştiradi va sovuq qurollardan ajoyib foydalanişni namoyiş etadi. Komikslarda Vasabining familiyasi bor — No Ginjer. Maʼlumki, «Vasabi» uning haqiqiy ismi emas, balki Fred öylab topgan laqab bölib, dösti şu nomdagi ziravor bilan şimini ifloslantirgandan keyin şunday atalgan.

= Boşqa personajlar =

Robert Kallagan (ingl. Robert Callaghan), u Yokai nomi bilan ham tanilgan — multfilmning asosiy antagonisti. Tadaşining öqituvçisi va kuratori, şaharning nufuzli Sanfransokio texnologiya institutida robototexnika kafedrasini boşqaradi. Hiro bilan birinçi uçraşuvdayoq u ön tört yoşli yigitda robotlarni loyihalaş va yaratişga noyob qobiliyatni köra oldi. Hamma Kallagan Tadaşi bilan birga halok bölgan deb öylardi, lekin uni Hironing mikrobotlari qutqargan.

Tadaşi Xamada (ingl. Tadaşi Hamada) — Hironing katta akasi, juda ğamxör va mehribon yigit. Hiro akasi bilan qançalik omadli ekanini tuşunadi, boşqa bolalar esa faqat şunday akani orzu qilişadi. Tadaşi milliondan ortiq odamga butun dunyoda yordam bera oladigan innovatsion tibbiy yordamçi robot Beymaksni yaratgan, loyihalagan va dasturlagan. Sanfransokio texnologiya institutiga talabalarni tanlaş paytida, akasi iştirok etayotgan vaqtda, professor Kallaganni qutqariş uçun yonğinda halok bölgan. Tadaşining prototipi komikslardagi Hironing otasi hisoblanadi.

Kess Xamada (ingl. Cass Hamada) — tadbirkor va ğayratli xola Kess maşhur nonvoyxona va qahvaxonani boşqaradi. Barça taşviş va maşaqqatlarga qaramay, u sevimli jiyanlari Hiro va Tadaşi uçun doim vaqt topadi, ularning quvonçi yoki qayğusini baham körişga tayyor, yelkasini tutadi… yoki mazali uy taomi solingan likopçasini uzatadi.

Alistair Krey (ingl. Alistair Krei). Sanfransokio texnologiya institutining eng maşhur bitiruvçilaridan biri, tadbirkor va yangilikçi. U dunyodagi eng yirik texnologiya kompaniyasi — Krei Tech ga egalik qiladi. Yangi progressiv ğoyalar va kaşfiyotlar izlab, u Sanfransokioda ötkaziladigan texnologik körgazmaga boradi va u yerda ixtiroçi Hiro bilan uçraşadi. Hiro Kreyni Yokai deb hisoblaydi, çunki unga mikrobotlarini sotmagan.

Moçi (ingl. Moçi) — Hiro va Tadaşining muşugi. Dastlab Moçi filmda Raketa Muşugi sifatida ança katta rol öynaşi kerak edi, lekin bu ğoya Tadaşining ekskursiyasi sahnasida (Hironing kelajakdagi jamoadoşlari bilan tanişuvi) talabalardan birining qölida amalga oşdi. Şunga qaramay, «Hironing kundaligi» kitobida Moçi Raketa Muşugi hisoblanadi.

Abigeyl Kallagan (ingl. Abigail Callaghan) — professor Kallaganning qizi, pilot. Kreyning muvaffaqiyatsiz tajribasi paytida («Sokin Qaldirğoç» — fazoda materiyani teleportatsiya qiliş) teleportatsiya sinovi vaqtida deyarli halok bölgan, teleportlardan biri işdan çiqqan — Abigeyl teleportga kirib, Oraliq olamga tuşib qolgan, ammo u gipersonda ekani maʼlum bölgan. Uni Beymaks va Hiro qutqargan.

Ofitser Djerson (ingl. Officer Gerson) — Hiro Yokai hujumi haqida gapirib bergan politsiya ofitseri. Pixar multfilmlari ssenariysi muallifi Deniel Djerson şarafiga nomlangan.

Yama (ingl. Yama) — robotlar janglarining maşhur iştirokçisi. Uni yengişga muvaffaq bölgan yagona odam Hiro Xamada bölgan va şu sababli Yama qattiq ğazablangan. Hironi muqarrar kaltaklaşdan Tadaşi qutqargan. Qiziq tomoni şundaki, uning ismi «toğ» deb tarjima qilinadi.

= Multfilm yaratilişi =

2009 yilda «The Walt Disney Company» «Marvel Entertainment»ni sotib olgandan söng, «Walt Disney Pictures» boş direktori Bob Eyger studiya xodimlarini Marvelning oldingi işlarini örganib, ulardan birini ekranlaştirişga taklif qildi. Öşa paytda «Vinni-Pux va uning döstlari» multfilmi ustida işlayotgan rejissyor Don Holl bir kuni Marvel maʼlumotlar bazasini közdan keçirayotganda, heç narsa eşitmagan komiksga duç keldi — «Big Hero 6». 2011 yilda Holl kontseptsiyani Jon Lasseterga taklif qildi va u taklifni qabul qildi. 2012 yilda Disney studiyasi Marvel komiksi asosidagi multfilm işlab çiqarişning dastlabki bosqiçida ekanini tasdiqladi. Multfilm Marvel kinoolamiga kirmasligi tasdiqlangan, garçi naşriyotning köplab ijodiy guruh aʼzolari, jumladan Joe Kesada, «Şahar qahramonlari» ustida işlaşda qatnaşgan. Filmni gapirib berar ekan, Kesada Hiro va uning roboti örtasidagi munosabatlar juda Dizniça ruhda ekanini, lekin Marvel elementlari baribir mavjudligini aytdi.

Animatsion uslub va voqealar joyi şarqona (asosan yapon) va ğarbona madaniyatni birlaştiradi. 2013 yil may oyida Sanfransokio şahrining kontsept-arti va video şarhi eʼlon qilindi. Şu yilning 31 dekabrida «Volt» filmining rejissyorlaridan biri Kris Uilyams «Şahar qahramonlari»ning hammuallifiga aylandi. Şu kuni Roy Konli, Disneyning maşhur filmlarini (Notr-Damning Köngirofi; «Rapunzel: Çigal ertak») yaratişda iştirok etgan, Kristina Rid örniga kartina prodyuseri böldi.

Robototexnikani örganar ekan, multfilm yaratuvçilari Karnegi — Mellon universiteti muhandislari bilan maslahatlaşdi, ular «yumşoq robototexnika» sohasida işlaşgan va şişiriladigan vinildan foydalanişgan. Holl taʼkidlaşiça, «bu texnologiya kelajakda, ehtimol tibbiyot sohasida, odamlarga zarar yetkazmaydigan yumşoq va mehribon robotlar yaratişda salohiyatga ega böladi». Beymaks uçun mexanik zirh dizaynini tanlaş bir munça vaqt oldi, çunki mualliflar uning xarakterini aks ettiradigan narsani topişga harakat qilişdi. Holl futuristik Sanfransokio şahrini «San-Fransiskoning muqobil versiyasi» deb taʼriflaydi. «Texnologiyalarning köpçiligi ilğor, lekin köp jihatdan retro his qilinadi. Hironing yaşaş joyi Xeyt-Eşberiga öxşaydi. Men Painted ladiesni yaxşi köraman. Ularga yapon qiyofasini berdik. Uylardan birining pastki qavatiga kafe joylaştirdik. Ular qahvaxona ustida yaşaşadi».

Film komikslardan keskin farq qiladi: personajlarning ismlari, voqealar joyi, etnik kelib çiqişi va qahramonlarning tarjimai holi, ayrim syujet çiziqlari bilan. Baʼzi komiks personajlari huquqiy muammolar tufayli multfilmda paydo bölmadi (Kumuş Samuray va Sanfayr huquqlarini 20th Century Fox kompaniyasi sotib olgan).

= Manga =

Multfilm asosida yaratilgan manga (yapon prokatida «Beymaks» deb nomlangan (ベイマックス)) Haruki Ueno illyustratsiyalari bilan 2014 yil 20 avgustdan Kodanşaʼs Magazine Special jurnalida naşr etilmoqda. Prolog 6 avgustda Weekly Şōnen Magazine jurnalida çop etilgan.

= Çiqiş =

«Şahar qahramonlari» 2014 yil 23 oktyabrda prokatga çiqdi, Rossiyada premyera esa 25 oktyabrda bölib ötdi. Multfilm «Feast» qisqa metrajli filmi bilan birga kinoteatrlarda namoyiş etildi.

= Tanqid =

Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida maʼqullaş reytingi 228 ta şarh asosida 90 % ni taşkil etadi, örtaça ball 10 balldan 7,4. Saytning umumiy xulosasi şunday: «Yoqimli darajada qiziqarli va yorqin animatsiyalangan, dinamik, harakatlarga boy va köpinça taʼsirli». Metacriticʼda 38 ta şarh asosida reyting 100 balldan 74 ball bölib, bu «umuman ijobiy şarhlar»ni körsatadi.

The Washington Post gazetasining Maykl Sallivan filmga 4 yulduzdan 3,5 yulduz qöygan va «haqiqiy jozibasi boş qahramonning harakatlarida emas, balki uning yuragida» deb yozgan.

= Saundtrek =

Barça musiqa («Immortals» qöşiğidan taşqari) Genri Jekmen tomonidan yozilgan.

= Mukofotlar va nomzodliklar =

2014 — «Sputnik» mukofotiga eng yaxşi animatsion film uçun nomzodlik.

2015 — eng yaxşi animatsion film uçun «Oskar» mukofoti.

2015 — eng yaxşi animatsion film uçun «Oltin globus» mukofotiga nomzodlik.

2015 — eng yaxşi animatsion film uçun BAFTA mukofotiga nomzodlik.

2015 — eng yaxşi animatsion film uçun «Saturn» mukofotiga nomzodlik.

2015 — animatsion filmdagi eng yaxşi animatsion effektlar uçun «Enni» mukofoti, şuningdek 6 ta nomzodlik.

= Davomi =

2016 yil martda Disney studiyasi filmning davomini Disney XD kanalida efirga uzatiladigan animatsion serial şaklida yaratişini eʼlon qildi. Şu nomdagi teleserialning premyerasi 2017 yil 20 noyabrda bölib ötdi.