Asterix & Obelix Take On Caesar

Miloddan avvalgi 50-yil. Butun Galliya Gay Yuliy Sezar boşçiligidagi Rim hukmronligi ostida. Britaniyaga yuriş oldidan legionerlar oldida nutq sözlar ekan, u eng çekka aholi punktlari ham Rim xazinasiga soliq tölaşidan faxrlanadi. Biroq generallar imperatordan hamma narsa unçalik silliq emasligini yaşirişadi.

Armorikadagi (hozirgi fransuz Bretanida) bir qişloq, uning aholisi Rim qonunlarini tan olmagan, hali ham qarşilik körsatmoqda. Taşqaridan qaraganda, bu oddiy kelt qişloği: asosiy taşvişlari mahalliy bard Kakofonikning dahşatli darajada yoqimsiz qöşiqlariga çidaş yoki baliq sotuvçi Ordralfabetiks bilan janjallaşiş, u öz mahsulotining sifatini muşt bilan isbotlaydi. «Baliq uçun janglar»dan birining avjida, qişloq druidi Panoramiks eşigiga uçib kelgan baliq közidan ötib ketgan qiliçbaliq orqali yomon alomatni köradi: osmonning bir qismini bulutlar qoplaydi, qarğalar esa boş suyagi şaklida töplanadi.

Aynan şu kuni qişloq atrofidagi kastrumlardan biriga Rim patriciyi Detrignus keladi va bitta qişloq nega rimliklar tomonidan bosib olinmayotganini bilmoqçi böladi. Lager komendanti, yuzboşi Kayus Bonus unga hammasi Panoramiksning sehrli iksiri tufayli ekanini aytadi: uning bir qultumi odamga ulkan jismoniy kuç va çidamlilik beradi — u toşni kötarişi ham, zirhli önlab legionerlarni muşt jangida yengişi mumkin. Detrignus bunda Sezarni ağdarib, Rimda hokimiyatni egallaşning eski rejasini amalga oşiriş imkoniyatini köradi, biroq druidni qölga olişga qilingan har qanday uriniş qişloqdan taşqarida uni qabilaning eng yaxşi jangçilari — epçil Astérix, uning erudisiyasi har qanday umidsiz vaziyatdan çiqiş yölini topişga yordam beradigan, va xuşmuomala yirik Obélix, bolaligidan ulkan kuçga ega bölgan (u bir marta sehrli içimlik solingan qozonga tasodifan yiqilgan), hamişa hamrohlik qilişi tufayli muvaffaqiyatsizlikka mahkum. Kayus Bonus taşkil qilgan, galliyaliklar osongina kötarib, bir çetga uloqtirgan ulkan toş bilan qilingan poylovdan ham qutuliş imkoni bölmaydi, yuzboşining özi esa «quloqlari çözilgan» holda qoladi.

Öşa kuni keçqurun Obélix keskin özgaradi: parhezga ötadi (butun çöçqalarni yeyişdan voz keçadi), keyin qişloqqa yurak şaklidagi menhirni sudrab keladi. Bularning hammasi qişloqning birinçi gözali Falbalaga atalgan, u yaqinda Lutetsiyadan (kelajakdagi Parijdan) öqişdan qaytgan. Biroq qizning yuragi yoş galliyalik jangçi Tragikomiksga tegişli, bu esa Obélixni qattiq xafa qiladi.

Sezar mahalliy aholining böysunmasligidan bexabar bölgani uçun lagerlardan biriga soliq yiğuvçi Malosinus keladi. Buni rimliklarga xizmat qiladigan qullardan biri foydalanmoqçi böladi va qişloqqa sehrgar-başoratçi Prolyeks niqobi ostida keladi. U «başorat» qiladiki, tez orada qişloqqa oltinga töla ulkan sandiq keladi va uni qölga kiritgan qişloq boşliği Abranakursiks Galliyadan rimliklarni haydaş uçun qöşin töplab, qirol böladi. Astérix soxta payğambarga işonişdan boş tortadi va şu sababli tezda yurtdoşlari orasida «nomaqbul şaxs»ga aylanadi.

Ertalab Malosinus Kayus Bonusning «galliyaliklar bilan ish körmagan maʼqul» degan ogohlantirişlariga qaramay soliq uçun qişloqqa yöl oladi. Qişloqqa yetib borgaç, Malosinus galliyaliklardan muloyim rad javobini oladi va ğazabga tölib, oltinni kuç bilan olişga urinadi, biroq uni svitasi legionerlari bilan birga palisad ortiga uloqtirib taşlaşadi, galliyaliklar esa viloyatda yiğilgan oltinni özlarida qoldirişadi.

Galliyaliklarning quvonçi çegarasiz, biroq hammadan oldin faqat Astérix norozi bölib, qabila boşliğini oltinni qaytarişga köndirmoqçi böladi, şunda qişloq rimliklarning ğazabiga uçramaydi, biroq uni tinglaşmaydi. Bu başorat juda aniq çiqadi: qarşilik öçoğining mavjudligi haqida yaşirilganidan ğazablangan Sezar şaxsan özi qöşin joylaşgan joyga keladi va beş yuz askardan iborat garnizonga darhol hujum qilişni buyuradi. Galliyaliklarga rimliklarni yengiş unçalik qiyin bölmaydi, keçqurun esa ular kelgusi ğalabalar şarafiga ziyofat uyuştirişadi. Ziyofatda Prolyeks Astérixni halyutsinogen qöziqorinlar bilan zaharlaydi, şu sababli u Obélixni Sezar deb adaştiradi va janjal boşlaydi. Faqat Panoramiksning maslahati bilan Kakofonikning dahşatli qöşiğini qöllaş Astérixni öziga keltiradi, biroq Prolyeks va uning şerigi oltin bilan allaqaçon jönab ketişgan böladi. Göyo muammo hal böldi: oltin yöq — Sezar ham yöq…

Sezar qişloqni qamal qiliş uçun qöşin töplayotgan paytda Detrignus «Oltin öroq» mukofoti uçun druidlar yiğilişiga yaşirinça kirib boradi, u yerda Panoramiksni qölga oladi, çunki muqaddas örmonga faqat druidlarga kirişga ruxsat bor, patriciy esa anʼanalar yoki qoidalarga bir pul qiymat bermaydi. Astérix va Obélix öğrilarni Rim lageriga qadar kuzatib boradi va u yerga hiyla bilan kirişadi: Obélix rimlik legioner Obelus rolini öynaydi, Astérix esa galliyalik asir, druidning şogirdi rolini bajaradi, faqat döstiga «Obelus, yordam ber. Yana Obélixga aylan» degan signalni berguniça. Biroq reja barbod böladi: Detrignusning odamlaridan biri ularni tutib, Astériksni yer osti zindonlariga olib ketadi, u yerda Panoramiks çözğiç (dyiba) ustida qiynoqqa solinadi. Druid faqat Astérix ortidan yugurgan, Obélixning iti Idéfix qiynoqqa solinganda taslim böladi. Patriciyning imperiyada hukmronlik qilişni xohlaşidagi ayyorligini bilgan Sezar uni darhol şerlar oziği qilib yuboriş uçun pretorianlarini yuboradi, va yölda uçragan Obelus bunga yöl qöymaydi. Astériks bilan uçraşiş va yuzboşilik unvoni evaziga Obelus Detrignusga davlat töntarişida yordam beradi.

Sezarning yöqligini oğir kasallik deb eʼlon qilib va maoşni oşirişni vaʼda qilib, Detrignus tezda legionerlarning qöllab-quvvatlaşiga erişadi, keyin esa Panoramiksning Astériksni «qizğin-qizğin» sehrli içimlik bilan mast qilişga bölgan muvaffaqiyatsiz urinişidan söng, unga yuz porsiya kuç içimligi şaklidagi qurol-yaroğni qatʼiy şaklda talab qiladi. Keçqurun Detrignus «Katta öyinlar»ni taşkil qiladi — ilonlar, şerlar, timsohlar, örgimçaklar va fillar bilan töldirilgan tösiqlar yölagi. Astérix ozodlikka çiqiş uçun uni oxirigaça bosib ötişi şart. Yölakning oxirida Astériksni ulkan, xunuk, hayvonsimon kuçli odam «Joker» böğib qöyadi va Detrignus lablaridan maxfiy parolni öqiydi: «Obelus, yordam ber. Yana Obélixga aylan». Obélix rolidan çiqib, tuzoqlarni tor-mor qiladi va keyin zindondan nafaqat druidni va itini, balki temir niqob kiygan sirli mahbusni ham ozod qiladi. Qişloqqa qaytgaç, maʼlum böladiki, bu mahbus Sezarning özi bölib, u taxtga qaytarilişi evaziga galliyaliklarga qişloq qamalini bekor qilişda yordam berişni vaʼda qiladi.

Jang yaqinlaşmoqda, lekin galliyaliklarda hujumni qaytariş uçun sehrli iksir kam. Panoramiks özining buvisi Matuzaliksdan birlorox kök (yakoroğ) suti söraşga qaror qiladi. Bir-ikki masxaraomuz sinovdan söng, qari druid ularga flakon beradi, u iksirni yaxşilaydi — Astérix va Obélixning klonlari armiyasini yaratadi, ular butun rimlik qöşinni tor-mor qiladi va Detrignusni hibsga olişga yordam beradi, u esa suiqasd uyuştiruvçilarining röyxatini beriş evaziga keçirim söraydi. Sezar minnatdorçilik sifatida qişloqni endi Rimning dösti va ittifoqçisi deb eʼlon qiladi va galliyaliklarni soliq tölaşdan ozod qiladi.

Rimliklar va galliyaliklar tinçlik şarafiga umumiy ziyofat uyuştirişadi, Obélix esa yakoroğ suti solingan flakonni olib, uni Falbalaga içirib, öziga uning nusxasini yaratmoqçi böladi, biroq baxt uzoq davom etmaydi: sutning yon taʼsiri şundaki, nusxalar er-keç sovun pufakçalariga aylanib ketadi.

Obélix tuşkunlikka tuşadi: Falbala uning qiz dösti bölmadi, atrofda esa uriş mumkin bölgan rimliklar qolmadi (legion tez orada Misrga köçirildi). Biroq tuğilgan kunida butun qişloq qahramonni uluğlovçi qöşiq kuylaydi, Yuliy Sezar esa sovğa sifatida Kayus Bonus boşçiligidagi legionerlardan iborat «tort» yuboradi. Obélixning baxtiga çek yöq.