Star Trek V: The Final Frontier

Star Trek V: The Final Frontier — Star Trek ekranizatsiyalari (franşiza) doirasida suratga olingan beşinçi töliq metrajli ilmiy-fantastik film. Filmning premyerasi 1989-yil 9-iyunda bölib ötgan.

1986-yilda çiqqan törtinçi epopeya filmi Star Trek IV: The Voyage Home ning muvaffaqiyati Paramount Pictures kompaniyasini 1987-yilda Star Trek: The Next Generation nomli yangi teleserialni suratga olişga undadi. Yangi serialning rejissyori etib Leonard Nimoy tayinlangan edi. U ilgari Star Trek IV: The Voyage Home va Star Trek III: The Search for Spock filmlarini muvaffaqiyatli suratga olgan edi. Serial suratga oliş uning deyarli barça vaqtini olgani uçun Nimoy beşinçi töliq metrajli filmning rejissyori böla olmadi va bu öringa William Şatner ni tavsiya qildi.

Şatner dastlabdan filmga köproq realizm kiritişga qaror qildi. Bundan taşqari, u ilgari na serialda, na filmlarda körsatilmagan yangi irqlar va galaktikaning yangi burçaklarini namoyiş etişni istagan edi.

"Star Trek: The Original Series" serialining aktyorlar tarkibi özgarmadi. Sybok roliga prodyuserlar aktyor Sean Connery ni taklif qilmoqçi edi, ammo u boşqa filmni suratga oliş bilan band bölgani uçun bu rolga Lawrence Luckinbill olindi. Film prodyuseri Harve Bennett Kirkni topşiriq bilan jönatadigan admiral rolini öynadi.

Suratga oliş tugaganidan bir neça kun ötib, Şatner filmning montajini, tovuş landşaftini va musiqasini, şuningdek optik effektlarning integratsiyasini nazorat qiliş uçun Paramount studiyasiga qaytdi. Şa Ka Ri sayyorasining tasvirini yaratiş uçun langust qisqiçining kattalaştirilgan fotosuratidan foydalanildi. Muharrir Peter E. Berger turli epizodlarning dastlabki variantlarini allaqaçon yiğib bölgan edi va rejalaştirilgan tugaşiga atigi bir neça hafta qolganda işlab çiqariş guruhi filmning oxirgi qismini montaj orqali qutqarişga kirişdi. Soxta xudoning ekrandagi vaqti qisqartirildi, Ferrenning "xudo tomçisi" effekti esa aktyorning yuzi yaqin planda körsatilişi, şuningdek çaqmoq va tutun kadrlari bilan almaştirildi. Öşa paytda Şatner montaj filmning köplab muammolarini hal qilib, "şlyapadan quyonni çiqarib olgan" deb hisoblagan edi. Şatnerning versiyasi (yakuniy titrlar va optikasiz) bir soatdan köproq davom etgan, Paramount esa buni juda uzun deb topgan. Ularning maqsadli davomiylik vaqti bir soat qirq beş daqiqa bölib, bu keçasiga ikki marta namoyiş etiş imkonini berardi. Bennettga filmning davomiyligini qisqartiriş topşirildi. Şatner esa heç narsani olib taşlaş mumkin emasligini taʼkidlagan holda, Bennettning tahririnden dahşatga tuşdi va ular qaysi qismlarni tiklaş yoki kesib taşlaş haqida bahslaşdilar.

Dastlabki sinov namoyişlarida film salbiy şarhlar oldi. Birinçi sinov tomoşabinlarining faqat kiçik bir qismi filmni "aʼlo" deb baholadi, bu esa Star Trek filmlarining aksariyati olgan reytingdir. Filmning ayrim qismlari kinoteatrlarda namoyiş uçun tahrir qilindi. Ritm yaxşilaş maqsadida suratga olingan materialning beş daqiqasi kesib taşlandi, Kirkning qutqariliş holatini aniqlaştiriş uçun esa "Hищная птица" (Romulan kemasi) bilan boğliq qöşimça sahna qöşildi. Yakuniy effektlar va tovuş bilan ötkazilgan ikkinçi körsatuv ança yaxşi şarhlarni oldi, ammo film özining oldingi filmlari reytinglariga yetolmadi. Prodyuserlar bu muvaffaqiyatsizlikni köp marta qayta yozilgan ssenariyning sifatsizligi va zaif maxsus effektlar bilan izohlaşdi. Ssenariyda közda tutilgan köplab effektlar va dekoratsiyalar uçun mablağ yetarli bölmadi. Şu sababli ssenariydan ularni işlatadigan turli epizodlar olib taşlandi (masalan, film oxirida ekipajga yuzlab gargulyalar hujum qilişi kerak edi). Tomoşabinlarning fikriça esa filmning asosiy kamçiligi — rejissyorning Jeyms Kirkka haddan taşqari eʼtibor qaratgani, holbuki syujetga köra köproq eʼtibor Spokka qaratilişi kerak edi.

Musiqa tanqidçisi Jeff Bond yozişiça, Şatner "Final Frontier" ni yaratişda kamida ikkita dono qaror qabul qilgan. Lawrence Luckinbill ni Sybok rolига tanlaşdan taşqari, u filmga musiqa yoziş uçun Jerry Goldsmith ni yollagan. Goldsmith asl filmning musiqasi uçun Oskar mukofotiga nomzod bölgan edi va yangi buyurtma unga xuddi şunday darajadagi musiqa yaratiş, şu bilan birga harakat va xarakter qöşiş imkoniyatini berdi. Goldsmit musiqa orqali filmning komediyaligini taʼkidlaşni istamagan, çunki bu, uning fikriça, "dramani ahmoqona holatga keltirib qöyadi". U eng qiyin vazifa sifatida Şa Ka Ri sayyorasi mavzusiga eʼtibor qaratdi.

Goldsmitning musiqasi asl teleserialdagi Alexander Courage mavzusining anʼanaviy kiriş qismi bilan boşlanadi; kötarilib boruvçi torli çolğu va elektron köprik 1979-yilgi film marşiga olib keladi. Jeff Bondning sözlariga köra, Goldsmitning marşdan foydalanişi "Star Trek: The Next Generation" muxlislari orasida baʼzi çalkaşliklarga olib keldi, çunki ular musiqaning kelib çiqişi bilan taniş emas edilar. 1979-yilgi filmning boşlaniş sahnasidagi klingon mavzusi ham bu filmda yana paydo böladigan yana bir asl mavzudir. Bu yerda mavzu Bond taʼbiriça, "avangard kontrpunktga qarşi qöyilgan Prokofyev uslubida" yangraydi, bu "Kinofilm"da ham eşitilgan edi. Goldsmit, şuningdek, karnay va qöçqor şoxidan olingan tovuşni ham qöşgan.