4 Months, 3 Weeks and 2 Days

4 luni, 3 săptămâni şi 2 zile (rum. 4 luni, 3 săptămâni şi 2 zile) — Cristian Mungiu rejissyorligidagi 2007-yilgi rumin badiiy filmi. Film Çauşesku davridagi Ruminiyada (1987-yil) ikki universitet döstining bir kunini aks ettiradi. Qizlardan biri homiladorligining 4-oyi, 3-haftasining 2-kunida noqonuniy abort qildirişga urinadi, biroq filmning markazida abortning özi emas, balki uning döstining jim fidokorligi turadi. Film 60-Kann kinofestivalining «Oltin palma şoxçasi» mukofotiga sazovor bölgan.

Film 600 ming yevrodan kamroq mablağga suratga olingan. Dastlab u «Oltin asrning ertaklari» nomli satirik lenta sifatida möljallangan edi; bu rejalardan filmning yakuniy titrlarida sotsialistik davrning şöx qöşiği qolgan. 2007-yil may oyida Kann kinofestivalida jahon premyerasidan söng film 2007-yil 14-sentabrda Ruminiya ekranlariga çiqdi (milliy premyera — 1-iyun kuni Xalqaro Transilvaniya kinofestivalida bölib ötdi). Xalqaro kinoprokatda film töliq rumin tilida, namoyiş etilayotgan mamlakat tilidagi subtitrlar bilan çiqdi.

«Vedomosti»: «Nozik, nafis, tejamkor va sodda filmda «tuğilmagan bolalarni öldiriş» mavzusidagi şikoyatlardan asar ham yöq. U… hamjihatlik, hamdardlik va rahm-şafqatning kiçik möjizasini, kundalik, baribir çidab bölmas şaroitlarda qayd etadi».

Village Voice: «özining kundalikligi bilan dahşatga soluvçi qörqinçli film… qahramonlarining yuzlari singari rangsiz… tunning çekkasiga sayohat…»

The New York Times: «maftunkor va maftun etuvçi intellektual va estetik yutuq… kamera harakatni kuzatib bormaydi, balki özi ongning ifodasi bölib xizmat qiladi».

«Kommersant» (Andrey Plaxov): «„4 luni, 3 săptămâni şi 2 zile“ kabi filmlar arzon mablağga, göyo dolzarb bölmagan mavzularda suratga olinadi, ular maxsus effektlar va boşqa nafislikdan mahrum — şunga qaramay, ularda katta kinoning katta uslubi bor. Inqilobdan keyingi 20 yilni glamur quçoğida emas va «çernuxa»ni totib körmasdan, balki boşqaça yaşaş kerak edi, şundagina ötmişga bunday donişmand nazar bilan qaraş mumkin böladi — idealizatsiyasiz, lekin demonizatsiyasiz ham».

Kino ekspertlari odatda Mungiu filmini «yangi rumin kinosi»ga kiritadi. Uni köpinça 2005-yilgi «Doktor Lazarescuning ölimi» komediyasi bilan soliştirişadi, uni xuddi şu operator Oleg Mutu suratga olgan. Ikkala filmda ham har bir sahna bir dublda olingandek taassurot qoldiradi va voqea tomoşabin köz öngida real vaqtda keçayotgandek his etiladi. Sahna içidagi montaj qirqimlarining yöqligini, xususan, Rocer Ebert qayd etadi va buni rejissyorning mizansenlarni qurişdagi sinçkov işining belgisi deb biladi.

Boşqa öxşaşliklar sifatida Dardenn akalar, Ken Louç, Mayk Li kabi yevropalik parahujjatçi rejissyorlar keltiriladi (garçi Ebert taʼkidlaşiça, hatto Mayk Lining juda qattiq standartlari böyiça ham, xonim Radu tuzgan mahalliy bayram «dahşat şousi» taassurotini qoldiradi).

Rocer Ebert qahramona Vasiliu namoyon etgan çegarasiz infantilizmni muhokama qilib, uni «homiladorlik haqidagi filmda boş rolda körsatilgan eng ojiz ayol» deb atadi.

Marinkaning aktyorlik ishi The New York Times tomonidan «sensatsiya» deb baholandi, xususan uning obrazi ustidagi «nuqsonsiz nazorati» qayd etildi. Şunga öxşaş fikrni Village Voice kino şarhlovçisi ham bildiradi: uning fikriça, ikki rumin aktrisasining ishi işontirişi bilan «naturalistlikdan ustun» turadi. Xonim Radu tuğilgan kuni nişonlanayotgan sahnada, Otiliya begona odamlar orasida qolib, ularning maʼnosiz gaplari ostida ezilganda, havoda «sinfiy, jinslararo va avlodlararo yot­laşiş» hukm suradi.

Manohla Dargis The New York Timesʼda Mungiuning giperrealizmini qayd etadi: dastlab yoruğlik kam bölgan koridorlar, hurувchi itlar va sinayotgan şişa ovozlari tasodifiy kundalik hayot parçasidek tuyuladi, na rejissyorlarning ongli badiiy tanlovi natijasi, ammo vaqt ötişi bilan tomoşabin sözlarda va ular orasidagi uzoq sukutlarda alohida maʼno topa boşlaydi. Badiiy qaraşning izçilligi — uzoq osilib turadigan sukutlar, butunlay yöq qöşiq fonida — «qora kabi qora köçalar va yanada qoronği inson xatti-harakatlari labirintlari» orqali tomoşabinni olib ötayotganda, ğayritabiiy darajada keskinlik yaratadi. Kamera diqqat markazida doim Otiliya qoladi, şu bilan birga rejissyor baholaşdan, moralistik nutqlardan va hatto uning yuzining yirik planlaridan tiyiladi.

Filmning markaziy voqeasi abort bölsa-da, Mungiu öz fikrini bevosita bildirmaydi va tomoşabinga ayolar uçun nima dahşatliroq ekanini özi hal qilişni qoldiradi — abortning özimi yoki uni munosib şaroitda amalga oşiriş imkoniyatsizligimi. Mungiu filmini yaqinda çiqqan nemis filmi «Boşqalarning hayoti» bilan soliştirgan köplab tanqidçilar rumin kartinasi ham Çauşesku totalitar rejimiga qarşi qaratilgan, çunki u bu rejimda hukm surgan umumiy yolğon, işonçsizlik va qörquv muhitini köz oldida namoyon etadi, deb hisoblagan. Village Voice şarhlovçisi, voqea «heç narsa işlamaydigan va heç qanday harakat (hatto maşina eşigini yopiş ham) qiyinçiliklarsiz keçmaydigan jamiyatda» bölişini qayd etadi. Şu bilan birga, rejissyor naşr etilgan intervyularida bunday soddalaştirişni rad etadi. Uni eskirgan rejimni foş etiş emas, balki boş qahramonlarning oğir taqdiri, xususan, ulardan birining oğriqli voyaga yetiş mavzusi köproq qiziqtiradi:

«Sotsializm dahşatlari boş qahramonlardan birining yengib ötolmagan içki körligi va inertsiyasini yaşirmaydi, lekin ikkinçisi uni beqiyos inson tajribasiga aylantiradi».

2007 — Kann kinofestivalining «Oltin palma şoxçasi».

2007 — Kann kinofestivalida FIPRESCI mukofoti.

2007 — Kann kinofestivalida Fransiya Milliy taʼlim tizimining kinopriz mukofoti.

2007 — San-Sebastyan kinofestivalida «Yil filmi» nominatsiyasida FIPRESCI mukofoti.

2007 — Stokgolm kinofestivalida «Yil filmi» nominatsiyasida «Bronza ot» mukofoti.

2007 — Stokgolm kinofestivalida «Eng yaxşi aktrisa» nominatsiyasida Anamariya Marinka mukofoti.