XX asr boşi. Kumuş izlaşdan boşlagan tadbirkor Deniel Pleynvyu neftga boy Kaliforniyaga köçib keladi. Işonç uyğotiş uçun u öz öğlini oila boşligi ramzi sifatida körsatadi va şu yöl bilan mahalliy yer egalaridan yerlarini arzon sotib oladi. Lekin voiz Eli Sandey uning haqiqiy niyatlaridan gumonlana boşlaydi va ikkalasi örtasida uzoq davom etadigan duşmanlik boşlanadi, bu esa ikkalasining hayotiga tahdid soladi.
Filmni Paul Thomas Anderson suratga olgan va ssenariysi ham uning qalamiga mansub. Boş rolni Daniel Day-Lewis ijro etgan, Paul Dano esa muhim rolda çiqadi. Upton Sinklerning «Neft!» romani asosida erkin ekranlaştirilgan bu epik drama va triller Paramount Vantage studiyasi tomonidan çiqarilgan, AQŞ da 2007-yil 26-dekabrda premyera bölgan. «Eng yaxşi aktyor» va «Eng yaxşi operator ishi» uçun «Oskar» mukofotiga sazovor bölgan, musiqasi Jonny Greenwood ga tegişli.
1Rollarda
Daniel Day-Lewis, Paul Dano, Kevin J. O'Connor
Paul Thomas Andersonrejissyor
Daniel Day-Lewisaktyor
Paul DanoaktyorKJKevin J. O'Connoraktyor
Ciarán Hindsaktyor
Jim MeskimenaktyorRHRussell HarvardaktyorDWDavid WarshofskyaktyorKBKevin BreznahanaktyorPaul Thomas Andersonssenariy muallifi
Jonny Greenwoodkompozitor·Ensiklopediyadan
«Neft» (ingl. There Will Be Blood, sözma-söz tarjimada — «Va qon böladi») — 2007-yilda suratga olingan amerikalik epik drama filmi. Rejissyor, ssenariy muallifi va prodyuser Pol Tomas Anderson. Kartina amerika adabiyotining klassigi Upton Sinklerning 1927-yildagi «Oil!» («Neft!») romani asosida erkin ekranlaştirilgan va neftçi tadbirkor Deniel Pleynvyu hayoti haqida hikoya qiladi. Boş rolni Daniel Day-Lewis ijro etgan.
80-chi «Oskar» mukofoti marosimida kartina «Eng yaxşi aktyor» (Daniel Day-Lewis) va «Eng yaxşi operator ishi» (Robert Elswit) nominatsiyalarida ğolib çiqdi hamda yana oltita nominatsiyada tanlovga qöyildi.
Daniel Day-Lewis bu rolidagi ijrosi uçun «Oskar», BAFTA, Aktyorlar gildiyasi mukofoti, «Oltin globus» va «Tanqidçilar tanlovi» kabi qirqdan ortiq mukofotga sazovor bölgan.
Filmning musiqasi Berlin kinofestivalining «Kumuş ayiq» mukofotiga sazovor bölgan (Jonny Greenwood) — kino sanʼatini rivojlantirişga qöşilgan ulkan badiiy hissasi uçun.
«Neft» Daniel Day-Lewis ning aktyorlik mahorati va Pol Tomas Andersonning rejissyorlik isteʼdodining çöqqisi hisoblanadi, şuningdek, XXI asrning birinçi ön yilligidagi jahon kinosanʼatining eng buyuk yutuqlaridan biri sanaladi. Köpinça uni 2000-yillarning eng yaxşi filmi deb ataşadi.
2Syujet
Voqea 1898, 1902, 1911 va 1927-yillarda bölib ötadi. XIX asr oxirida tadbirkor Deniel Pleynvyu Kaliforniyada…
Voqea 1898, 1902, 1911 va 1927-yillarda bölib ötadi. XIX asr oxirida tadbirkor Deniel Pleynvyu Kaliforniyada oltin va kumuş izlaydi. Şaxtaga yiqilib, oyoğini sindirib olgaç, u uçastkada neft borligini körsatuvçi toğ jinsi namunasini topadi. Şu tariqa Pleynvyu neftçiga aylanadi. U şaxtada halok bölgan işçining bolasini asrab oladi va uni öz öğli sifatida H.W. ismi bilan taniştiradi.
Bir kuni tadbirkorning oldiga Pol Sandey (Paul Dano) ismli yigit keladi va mukofot evaziga neft yer ostidan töğridan-töğri otilib çiqadigan joyni körsatişni vaʼda qiladi. Deniel H.W. bilan Little Boston (Kaliforniya) ga boradi va kaklik ovi bahonasida uçastkani tekşiradi. Pleynvyu bu yerda haqiqatan ham yirik neft konlari borligini tuşunadi. Tadbirkor Sandey oilasiga uçastkani sotişni taklif qiladi, lekin Polning egizak akasi, Uçinçi Vahiy çerkovining mahalliy vaʼzgöyi Eli şart qöyadi: Pleynvyu çerkovga 5000 dollar ajratişi kerak. Uçastkani şu şartlar bilan sotib olgan Pleynvyu qöşni yerlarni ham sotib oladi, lekin yer egasi Bandi u bilan şaxsan gaplaşişni talab qiladi. Pleynvyu buning kerak emasligini hisoblab, uning uçastkasini olmaydi. Deniel burğulaşni boşlaydi va bir neça neft minoralarini örnatadi. Eli çerkov oçadi va u yerda şayton haydaş hamda kasallarni şifolaş marosimlarini ötkazadi. Pleynvyu bilan Eli örtasida ziddiyat kuçayadi, çunki Pleynvyu ateist. U vaʼzgöyga yangi konni duo qilişga ruxsat bermaydi, buning örniga özi duo qiladi. Köp ötmay burğulaş maydonida avariya yuz beradi, bir kişi halok böladi, söngra ikkinçi avariya sodir böladi: quduqdan gaz çiqadi, minora yonib ketadi va natijada H.W. kar bölib qoladi. Eli vaʼdasiga köra pul oliş uçun Deniel huzuriga keladi, Deniel esa vaʼzgöyga hujum qiladi — nega bolani şifolamadi? U Elini işçilari oldida haqorat qiladi va kaltaklaydi. Eli ğazabda otasiga hujum qiladi, çunki u yerini Pleynvyuga deyarli bepul berib yuborgan.
Bir kuni tadbirkor oldiga özini uning seminar ukasi Genri (Kevin ÖConnor) deb taniştirgan odam keladi. U Viskonsin ştatidagi Fond-du-Lak şaharçasidan. Genri şu yerda qolib yaşaşga ruxsat söraydi, Deniel unga ish taklif qiladi va uni öz şerigiga aylantiradi. H.W. notaniş odamga işonmaydi va tunda uyni yoqib yuborişga urinadi. Ğazablangan Deniel bolani San-Fransiskodagi karlar uçun maxsus maktabga jönatadi. Şu orada Standard Oil kompaniyasi, u temir yöllarga ham egalik qiladi, Pleynvyuga biznesini bir million dollarga sotişni taklif qiladi. Tadbirkor rad etadi, u Union Oil bilan neft yetkazib beriş şartnomasini tuzmoqçi va okeangaça quvur ötkazmoqçi, bu temir yöl egalariga tölov tölamaslikka imkon beradi. Quvur ötkaziş uçun unga mister Bandining (Hans Hoos) uçastkasi kerak, u bilan Pleynvyu bir vaqtlar uçraşişdan boş tortgan edi. Geodezik işlarni olib borayotgan Deniel va Genri okeanga yetib kelişadi. Deniel Fond-du-Lakdagi bolaligini eslaydi va Genri firibgar ekanidan şubhalana boşlaydi. Uni töpponça bilan qörqitib, haqiqatni böyniga oladi: uning haqiqiy akasi sil kasalligidan allaqaçon vafot etgan ekan. Genri uni qöyib yuborişni söraydi, u şaharni tark etişini aytadi, lekin Deniel firibgarni öldirib, suvli ariqqa kömadi va qabr yonida uxlab qoladi.
Ertalab tadbirkorni mister Bandi uyğotadi. U, agar Deniel qotillik gunohini yuviş uçun Uçinçi Vahiy çerkovining aʼzosi bölsa, yerni ijaraga berişini aytadi. Deniel Eli ötkazadigan, unga nisbatan xorlovçi bölgan poklaniş marosimidan ötadi. U ommaviy ravişda gunohlarini tan oladi, bolasini taşlab ketganini eʼtirof etadi. Şundan söng unga quvur yotqiziş imkoniyati paydo böladi. Deniel H.W.ni karlar maktabidan olib keladi, öğli xafa bölib uni uradi, Deniel esa öğliga karlar uçun öqituvçi yollaydi. Eli boşqa şaharlarga vaʼz qilişga ketadi. Meri H.W. bilan birga amerika imo-işora tilini örganadi, va ular katta bölgaç turmuş quradi.
Yakuniy sahnalar 1927-yilda bölib ötadi. Deniel ulkan, haşamatli uyda yaşaydi va u yerda içkilikka botadi. H.W. keladi, ular öqituvçi orqali gaplaşişlari kerak, çunki Deniel imo-işora tilini heç qaçon örganmagan. Öğli xotini Meri bilan Meksikaga ketişni va özining neft kompaniyasini taşkil etişni xohlaşini aytadi. Deniel buning uçun u raqibiga aylanişini va öğli bölişdan töxtaşini aytadi. Deniel unga aççiq haqiqatni aytadi: H.W.ni faqat bitta maqsad bilan asrab olgan — uning borligi fermerlar bilan muzokaralarda yordam bersin deb. «Sen ertakçi bolasan, sende mendan heç narsa yöq, köçadan topilgan, köçadagi it bölib qolgan, köça bolasi, arzimas qoldiq». H.W. Xudoga şukur, sende otangdan heç narsa yöq, deb ketib qoladi, Deniel esa uyida yolğiz qoladi.
Ertalab, oğir mast holatdagi Denielni boulingdan iborat yertölada xizmatkor uyğotadi: Deniel bilan Eli uçraşişga kelgan. U tadbirkordan Bandining nabirasidan burğulaş va neft qazib oliş uçun yerni ijaraga olişga yordam berişni söraydi, vositaçilik uçun 100 ming dollar va Deniel tölamagan 5 ming dollar, foizlari bilan qöşib talab qiladi. Deniel, agar Eli özini soxta payğambar deb tan olsa va Xudoni xurofot deb hisoblasa, rozi böladi. Eli rozi böladi. Şunda Deniel Bandi uçastkasi drenaj orqali çarçab qolganini va heç qanday qiymati yöqligini aytadi, 10 ming dollarni esa u allaqaçon Eli akasi Polga tölab bölgan, hozir uning öz kompaniyasi bor, uçta burğulaş minorasi va haftasiga 5 ming dollar daromadi bor. Eli unga yordam berişni yolvoradi, u juda pulga muhtoj, lekin Deniel ğazablanib Elini «açinarli çiqindi», özini esa «uçinçi vahiy, Egamizning tanlangani» deb ataydi, Elini taʼqib qilib, yoğoç kegli bilan öldiradi. Xizmatkor yertölaga tuşganda, uy egasi: «Menga oxir» (ingl. Iʼm finished; boşqa tarjimalari: «Men çarçadim», «Hammasi tugadi») deydi.
3Işlab çiqariş
Filmning nomi Muqaddas Kitobning Çiqiş kitobidan olingan parçadir. Çiqişning keyingi boblarida «kunduzi bulut…
Filmning nomi Muqaddas Kitobning Çiqiş kitobidan olingan parçadir. Çiqişning keyingi boblarida «kunduzi bulut ustuni va keçasi olov ustuni» tasvirlanadi.
Bu Daniel Day-Lewis va Pol Tomas Andersonning birinçi hamkorlik ishi (ikkinçisi tarixiy drama «Phantom Thread» böldi). Daniel Day-Lewis Deniel Pleynvyu rolga bir yil davomida tayyorgarlik körgan. U ovozi va obrazini qisman rejissyor, ssenariy muallifi va aktyor John Hustonning eski yozuvlariga asoslangan.
Martha ştatidagi Texasda suratga oliş paytida qöşni suratga oliş maydonida «No Country for Old Men» filmi suratga olinardi. Bir kuni Pol Tomas Anderson va uning guruhi neft minorasidagi yonğin sahnasi uçun pirotexnik effektlarni sinab körişdi, bu esa ulkan tutun ustunini kötarib, Joel Coen va Ethan Coenning suratga olişiga xalaqit berdi. Şu sababli ular kunni keyingi kunga qoldirişga majbur bölişdi, tutun tarqalgandan keyin. «Neft» va «No Country for Old Men» bir yarim yildan söng «Oskar» mukofoti uçun asosiy daʼvogarlarga aylandi. «Neft» «No Country for Old Men»ga «Eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy», «Eng yaxşi rejissyorlik» va «Eng yaxşi film» nominatsiyalarida yutqazdi.
4Musiqa
Pol Tomas Anderson Radiohead guruhining muxlisi bölgan va guruh gitaristi Jonny Greenwoodning «Song of the…
Pol Tomas Anderson Radiohead guruhining muxlisi bölgan va guruh gitaristi Jonny Greenwoodning «Song of the Body» hujjatli filmidagi işidan taassurot olgan. «Neft» ssenariysini yozib bölgaç, Pol Tomas Anderson Jonny Greenwoodning «Popcorn Super Receiver» orkestr asarini eşitdi, bu uni Jonny Greenwood bilan işlaşni söraşga undadi. Dastlab Jonny Greenwood ikkilanib, qöllab-quvvatlaş haqida öylagan edi, ammo Pol Tomas Andersonning işonçi va iştiyoqi uni rozi bölişga köndirdi. Pol Tomas Anderson Jonny Greenwoodga filmning nusxasini berdi va uç haftadan söng u Londondagi Abbey Road studiyasida yozilgan ikki soatlik musiqa bilan qaytdi. Filmdagi barça musiqa original emas: Jonny Greenwood boşqa bastakorlarning klassik va akademik musiqasidan keng foydalangan. Masalan, filmda Brahmsning Skripka uçun kontserti re major, Op. 77 («Vivace ma non troppo») va Arvo Pärtning violonçel va fortepiano uçun «Fratres» asari yangraydi.
Filmning musiqasi BAFTA va «Grammy» mukofotlariga nomzod bölgan. Saundtrek «Oskar» mukofotiga ham tanlangan, lekin «originallik» mezoniga javob bermagan (kompozitsiyalarning katta qismi oldinroq yozilgan edi).
5Qabul qilinişi
Rotten Tomatoesda filmning 244 ta şarhga asoslangan rekord reytingi — 91 %: «Köpçilik şedevr deb atagan bu…
Rotten Tomatoesda filmning 244 ta şarhga asoslangan rekord reytingi — 91 %: «Köpçilik şedevr deb atagan bu qisqa va ulkan epos kapitalizmning ayyor «qahramonlari» haqida bölib, boş aktyorlar — Daniel Day-Lewis va Paul Dano — ning ajoyib öyinidan va rejissyor Pol Tomas Andersonning bugungi kungaça eng yaxşi asaridan iborat».
Filmga turli mukofotlarga 138 ta nomzodlik körsatilgan va u 114 ta mukofot olgan.
Rolling Stone jurnalining ön yillik eng yaxşi filmi.
Britaniyaning The Guardian gazetasining ön yillik eng yaxşi filmi.
2008-yilda film Entertainment Weekly tomonidan tuzilgan «100 ta yangi klassik film» röyxatida 51-örinni egalladi.
2016-yilda film BBC ning XXI asrning 100 ta eng buyuk filmi röyxatida uçinçi örinni egalladi.
2017-yilda film The New York Times ning XXI asrning eng yaxşi filmlari röyxatida yetakçi örinni egalladi.
2019-yilda Britaniyaning The Guardian gazetasi filmni XXI asrning eng yaxşi kartinasi deb atadi va uni barça davrlarning eng buyuk muallif filmlari röyxatida 17-öringa qöydi.
6Mukofotlar
2008 — «Oskar»…
2008 — «Oskar» mukofoti
Eng yaxşi operator ishi — Robert Elswit
Eng yaxşi erkak roli — Daniel Day-Lewis
2008 — BAFTA mukofoti
Eng yaxşi aktyor — Daniel Day-Lewis
2008 — AQŞ Aktyorlar gildiyasi mukofoti
Eng yaxşi aktyor — Daniel Day-Lewis
2008 — Berlin kinofestivali
«Kumuş ayiq» rejissyorlik uçun — Pol Tomas Anderson
«Kumuş ayiq» musiqa uçun — Jonny Greenwood
2008 — «Oltin globus» mukofoti
Eng yaxşi dramatik aktyor — Daniel Day-Lewis
2008 — San-Sebastyan kinofestivali
Yilning filmi (FIPRESCI mukofoti) — Pol Tomas Anderson
7Nominatsiyalar
2008 — «Oskar»…
2008 — «Oskar» mukofoti
Eng yaxşi sanʼatkorlar ishi — Jack Fisk, Jim Erickson
Eng yaxşi rejissyorlik — Pol Tomas Anderson
Eng yaxşi montaj — Dylan Tiçenor
Eng yaxşi ovoz montaji — Matthew Wood, Christopher Scarabosio
Yilning eng yaxşi filmi — Pol Tomas Anderson, Daniel Lupi, JoAnne Sellar
Avval çop etilgan material asosidagi eng yaxşi ssenariy — Pol Tomas Anderson
2008 — «Saturn» mukofoti
Eng yaxşi aksiya/sarguzaşt/triller filmi
Eng yaxşi aktyor — Daniel Day-Lewis
Eng yaxşi musiqa — Jonny Greenwood
2008 — BAFTA mukofoti
Eng yaxşi operator ishi — Robert Elswit
Eng yaxşi rejissyorlik — Pol Tomas Anderson
Eng yaxşi film — Pol Tomas Anderson, Daniel Lupi, JoAnne Sellar
Eng yaxşi musiqa — Jonny Greenwood
Eng yaxşi sanʼatkorlar ishi — Jack Fisk, Jim Erickson
Eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy — Pol Tomas Anderson
Eng yaxşi ovoz — Matthew Wood, Christopher Scarabosio, John Pritchett, Michael Semanick, Tom Johnson
Eng yaxşi ikkinçi plan aktyori — Paul Dano
2008 — Berlin kinofestivali
«Oltin ayiq» — Pol Tomas Anderson
2009 — «Sezar» mukofoti
Eng yaxşi xorijiy film — Pol Tomas Anderson
2008 — «David di Donatello» mukofoti
Eng yaxşi xorijiy film — Pol Tomas Anderson
2008 — «Oltin globus» mukofoti
Eng yaxşi drama
2009 — «Grammy» mukofoti
Eng yaxşi saundtrek — Jonny Greenwood
8Kadrlar
1
1 · TMDB9Franşiza tartibida
30 film
10Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Нефть (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.