Uyatçan va melanxolik Joel Bariş bir kuni odatdagi yöldan çetga çiqib, boşqa yönalişdagi elektriçkaga minadi va dengiz tomon yöl oladi. Qumli sohilda u kök soçli qizni köradi. Qaytişda ular poyezdda tanişadi. Joel Klementina bilan köp umumiy tomonlari borligini sezadi, göyo uni avvaldan taniydigandek böladi. Tez orada u bu qiz bilan oldin juda yaqin böllanini tuşunadi.
Filmni Mişel Gondri suratga olgan, ssenariy muallifi — Charli Kaufman. Boş rollarda Jim Carrey va Kate Winslet, ikkinçi darajali rollarda Kirsten Dunst, Mark Ruffalo, Elijah Wood va Tom Wilkinson ijro etadi. Bu romantik komediya bölib, unda fantastika elementlari bor, studiyasi — This is that corporation. Film 2004-yil 19-martda AQŞda prokatga çiqdi va eng yaxşi original ssenariy uçun «Oskar» mukofotiga sazovor böldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Jim Carrey, Kate Winslet, Kirsten Dunst
Michel Gondryrejissyor
Jim Carreyaktyor
Kate Winsletaktyor
Kirsten Dunstaktyor
Mark Ruffaloaktyor
Elijah Woodaktyor
Tom Wilkinsonaktyor
David Crossaktyor
Charlie Kaufmanssenariy muallifi·Ensiklopediyadan
«Eternal Sunshine of the Spotless Mind» (2004) — Amerikada suratga olingan romantik drama, rejissyor Mişel Gondrining ikkinçi töliq metrajli filmi. Filmning ssenariysini Charli Kaufman yozgan, syujet esa u Gondri va Per Bismut bilan birgalikda işlab çiqqan. Asl ssenariy asosida yotgan ğoya Gondri, Kaufman va Per Bismut tomonidan öylab topilgan. Boş rollarda Jim Carrey va Kate Winslet ayrilişdan keyin xotirasi öçirilgan juftlikni ijro etadi. Kirsten Dunst, Mark Ruffalo, Elijah Wood va Tom Wilkinson ikkinçi darajali rollarni bajaradi. Filmning nomi 1717-yilda yozilgan Aleksandr Popning «Eloiza Abelyarga» sheʼridan olingan iqtibos. Film munosabatlar va xotira tabiatini örganiş uçun psixologik drama, ilmiy fantastika va nolinear hikoya unsurlaridan foydalanadi.
«Eternal Sunshine of the Spotless Mind» 2004-yil 19-martda AQŞda prokatga çiqdi va tanqidçilar tomonidan eʼtirof etildi; ular ssenariy va rejissuraga yuqori baho berişdi. Film kassada muvaffaqiyat qozondi: 20 million dollar byudjetda 74 million dollar yiğdi va Amerika Kino Sanʼati Instituti tomonidan 2004-yilning eng yaxşi 10 ta filmidan biri deb topildi. 77-chi «Oskar» mukofoti marosimida film eng yaxşi original ssenariy uçun mukofotga sazovor böldi: Charli Kaufman ssenariy muallifi sifatida, Kaufman, Mişel Gondri va Per Bismut esa syujet mualliflari sifatida eʼtirof etildi; Kate Winslet eng yaxşi ayol roli uçun nomzod böldi.
Film bir neça naşr tomonidan XXI asrning eng buyuk filmlaridan biri deb topildi va kultga aylandi. U bir qança musiqiy loyihalarga ilhom berdi, jumladan Jay Electronica guruhining «Eternal Sunshine (The Pledge)» (2007) qöşiği, Jene Aiköning «Spotless Mind» (2014) asari va Ariana Grandeʼning «Eternal Sunshine» (2024) albomi.
3Syujet
Teglayn: «Sevgini xotiradan öçiriş mumkin. Yurakdan çiqarib taşlaş — bu boşqa…
Teglayn: «Sevgini xotiradan öçiriş mumkin. Yurakdan çiqarib taşlaş — bu boşqa hikoya».
Sevgililar kuni kuni Joel Bariş (Jim Carrey) odatdagidek işga borişga şaylanadi, lekin sönggi daqiqada Long-Aylend vokzalida turib, yönalişini özgartirişga qaror qiladi. Montokdan Rokvill-Sentrga poyezdda qaytayotganda u böyalgan, kök soçli Klementina Kruçinski (Kate Winslet) bilan tanişadi. Suhbatlaşib, ular xarakter va turmuş tarzida köp umumiylik borligini tuşunişadi. Masalan, Joel tez-tez Klementina kassir bölib işlaydigan kitob dökoniga boradi. Keyin voqea yaqinroq ötmişga ötadi.
Xayolparast melanxolik Joel naşvqli va quvnoq Klementina bilan uçraşişda davom etadi. Ularning hayoti dastlab yorqin voqealar bilan töla fayerverkka öxşaydi, lekin asta-sekin munosabatlari yomonlaşa boşlaydi va katta janjaldan keyin Klementina dong qilib Joeldan ketib qoladi. Oradan biroz vaqt ötib, yolğizlikdan zerikkan Joel uzr söraş uçun uning kitob dökoniga keladi, lekin hayratga öxşab, Klementina uni tan olişni istamaydi va Patrik ismli kişi bilan xuşmuomalalik bilan suhbatlaşadi, Joelga esa begonaga murojaat qilgandek muomala qiladi. Bu holat Joelni juda hayron va xafa qiladi, to ularning umumiy döstlari unga «Lacuna» firmasining kartoçkasini körsatmagunça, unda Klementina Joelni xotirasidan «öçirgani» va ularning bu odamning ismini uning oldida tilga olmasliklari söralgani yozilgan edi. Joel «Lacuna» firmasi haqiqatan ham baʼzi istalmagan xotiralarni öçiriş xizmatini körsatişini va Klementina ajralişni kötara olmagani uçun unga oid barça xotiralarni haqiqatan ham öçirganini aniqlaydi. 12-fevral kuni, Sevgililar kuniga tayyorgarlik arafasida, Joel «Lacuna»ga boradi («Lacuna Inc.» kompaniyasi bejiz şunday nomlanmagan: lacuna lotin tilida böşliq yoki tuşib qolgan joy degan maʼnoni anglatadi), Klementinaga xuddi şu javobni qaytariş va u haqidagi barça xotiralarni öçiriş uçun. Doktor Govard Merzviek (Tom Wilkinson) kompyuter tomografida Joelning miyasini tekşiradi va u bilan birga Klementina haqida biron bir eslatmasi bölgan barça buyumlarni olib kelgan Joel xotiralarining neyro-psixologik tasvirini yaratadi. Joelning xotiralar tasviri tuzilgandan söng, u uyiga qaytib, Stan (Mark Ruffalo) va Patrik (Elijah Wood) ismli texnik-mutaxassislarni kutadi. Texnik-mutaxassislar uyda xotiralarni öçiriş jarayonini ötkazişlari kerak edi. Körsatmalarga amal qilib, Joel maxsus dorini içadi, u uni uxlatib qöyadi, şunda u öçiruvçi texniklarni eslab qolmaydi.
Öz ongosti ongida Joel xotiralarni öçirişga faol qarşilik körsatadi; xotiralar uning boşida kino kadrlaridek birin-ketin aylanadi, soğinç va yöqotilgan sevgi uçun ğam uyğotadi. Joel Klementina bilan romantik uçraşuvlarni birin-ketin boşidan keçiradi; uning ongosti ongida Klementina öçirilişga qarşi kuraşda faol yordam beradi, u Joelni xotiralarida taʼqib qiladi va hatto baʼzi hiyla-nayranglarga undaydi. Xotiralarni öçiriş jarayonida texniklar Patrik va Stan örtasidagi suhbatdan maʼlum böladiki, dökonda Klementina bilan gaplaşgan Patrik, Joel kelganida, Klementinaning miyasidan xuddi şunday öçiriş jarayonini ötkazgan texniklardan biri bölgan va öşa paytda unga oşiq bölib qolgan. Keyinçalik ularga doktor Merzviekning kotibasi Meri (Kirsten Dunst) qöşiladi. Kutilmaganda Patrikka Klementina hayajonlanib qönğiroq qiladi va zudlik bilan kelişini söraydi. U şoşilib ketadi va Stanni Meri bilan Joelning kvartirasida qoldiradi. Klementinaning oldiga kelgan Patrik, Klementina bilan romanga kirişganda, Joel «Lacuna»ga olib kelgan va uning Klementina bilan boğliq bölgan buyumlaridan foydalanib, aldov qilgani yangi muammo bölib qolganini bilib oladi. Lekin Klementinada Joel haqidagi öşa xotiralarning xaritasi boşqa buyumlar asosida tuzilgan edi, şuning uçun qiz qörqitadigan dejavyu tuyğusini his qila boşlaydi va Patrik bilan ajraliş arafasiga keladi.
Meri va Stan yolğiz qolişadi va oxir-oqibat xotiralarni öçiriş jarayoni rejadan çiqib ketganini sezmay qoladilar: Joel Klementinani özining bolalik xotiralariga olib kira oladi, bu xotiralarni esa öçirib bölmaydi, çunki ular doktor tuzgan xaritaga kirmagan. Stan bu muammoni payqaşi bilan darhol yordam uçun doktor Merzviekni çaqiradi. Doktor yetib kelib, muammoni bartaraf etişga yordam beradi va endi Joelning miyasidan Klementina haqidagi barça izlar öçirilgan. Stan xonadan çiqib ketadi va Merini doktor Merzviek bilan yolğiz qoldiradi. Meri doktorga sevgisini tan oladi, lekin doktor undan endi heç qanday eʼtirofni aytmaslikni söraydi, lekin u uni lablaridan öpadi va ularning yaqinligiga doktorning xotini tasodifan derazadan qarab guvoh böladi. Meri doktorning xotinidan uzr söraydi, lekin xotin kutilmaganda harakat qilib, Merzviekdan hamma narsani tan olişni söraydi. Maʼlum böladiki, Meri doktorga yaqinlaşişga bu birinçi marta urinişi emas, ular avval ham sevgili bölişgan, lekin u xotinidan ajraşmagan, çunki Meri ham özining unga bölgan tuyğularini öçirib taşlagan edi. Biroq Meri «Lacuna» texnologiyasi ham xotiradan bunday kuçli narsani, yaʼni sevgini öçira olmasligini tuşunadi.
Sevgililar kuni Klementina Joelning oldiga boriş uçun uyiga tiş çötkasini olgani kirib, Merining xatini topadi, unda uning ovozi yozilgan audiokasseta va u bilan boğliq xotiralarni öçiriş ishi haqidagi barça tafsilotlar bor edi. Joel uning eʼtirofini eşitadi, u juda keskin ohangda aytilgan edi, Klementinadan uni tark etişni söraydi va Klementinaning unga qarata aytgan ğazabli sözlaridan xafa bölib, bu hammasi bemaʼni va qöpol hazil deb hisoblab, ketib qoladi. Klementina yozuvni uyida oxirigaça tinglaydi va ular bir paytlar işq munosabatida bölganini, ammo hozir uni eslamasligini tuşunadi. Klementina oxir-oqibat Joeldan uzr söraşga qaror qiladi va uning kvartirasiga, u xuddi şunday kasseta bilan öz eʼtirofini tinglayotgan paytda, keladi. Joelning eʼtirofini tinglagaç, unda u Klementinaning barça illatlarini va salbiy tomonlarini oçib taşlagan edi, u tuşunadiki, ularning munosabatlari juda qayğuli tugagan, çunki Joel ularning munosabatlari haqida şunçalik keskin gapiradi. Lekin ikkalasi ham endi tuşunadiki, avvallari ular aqldan ozgudek sevişgan, keyin esa bir-birlarining zaif tomonlari va odatlariga çidolmay qolişgan. Közi oçilgan Klementina va Joel hamma narsani boşidan boşlaşga qaror qilişadi.
4Nom
Rossiya prokatida film «Вечное сияние страсти» nomi bilan çiqdi. Biroq keyinçalik filmning DVD naşrlari…
Rossiya prokatida film «Вечное сияние страсти» nomi bilan çiqdi. Biroq keyinçalik filmning DVD naşrlari «Вечное сияние чистого разума» sarlavhasi bilan çiqarildi.
Filmning asl nomi «Eternal Sunshine of the Spotless Mind» Aleksandr Popning «Eloiza Abelyarga» (1717) sheʼridan iqtibosdir. Şejerdagi tegişli törtlik filmda keltirilgan:
How happy is the blameless vestalʼs lot! The world forgetting, by the world forgot. Eternal sunshine of the spotless mind! Each prayʼr accepted, and each wish resignʼd…
[Uşbu sheʼrning rus tilidagi tarjimalari (D. Vedenyapin tarjimasi va filmning rus tilidagi versiyasi) mualliflik huquqi bilan himoyalangani uçun bu yerda keltirilmadi.]
5Tanqid
Köpçilik şarhlovçilar filmni iliq qabul qilib, Kaufman ssenariylariga xos hikoya zigzaglari bu yerda mutlaqo…
Köpçilik şarhlovçilar filmni iliq qabul qilib, Kaufman ssenariylariga xos hikoya zigzaglari bu yerda mutlaqo tasodifiy emas, balki «hissiy markaz» atrofida mohirlik bilan burab qöyilganini taʼkidladi (Rojer Ebert şunday degan). J. Xoberman «Eternal Sunshine»ni amneziya haqidagi eng murakkab romantik komediya deb atadi, garçi film unga Alen Renening bu janrdagi ilgarigi asarlarini eslatgan bölsa-da. Kino tanqidçisi Jonathan Rosenbaum filmga yuqori baho berdi: «Kaufmanning ilgarigi asarlaridan farqli ölaroq, bu tugaşi bilanoq unutiladigan köngiloçar attraksion emas». Los-Anjeles kino tanqidçilari assotsiatsiyasi tomonidan XXI asrning birinçi ön yilligining eng yaxşi önta filmini aniqlaş maqsadida tuzilgan röyxatda «Eternal Sunshine of the Spotless Mind» uçinçi örinni egalladi.
Şu bilan birga, Amerika kinojurnalistikasining «patriarxi» Endryu Sarris asosiy rollarni ijro etuvçilar örtasida «kimyo» yöqligidan norozi böldi. Unga Winslet odatda jizzaki Carrey uçun möljallangan rolni öynayotgandek, Carrey esa uzoq vaqt uyatçan qahramonlar ijrosiga ixtisoslaşgan Winslet uçun möljallangan rolni ijro etayotgandek tuyuldi. Andrey Plaxov Kaufmanning «ataylab badjahl nomi»ni va «yana bir pseudo-intellektual mulkni» qoralab, uning prototipi Kristofer Nolanning «Memento» «şizotrillerи» deb hisobladi.
Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida 256 şarhning 93 foizi ijobiy, örtaça baho 10 ballik şkala böyiça 8,8. Sayt konsensusi şunday deydi: «Charli Kaufmanning aqlli va ixtiroçilik bilan yozilgan ssenariysi hamda Mişel Gondrining şunçalik jasoratli rejissurasi tufayli „Eternal Sunshine of the Spotless Mind“ munosabatlar va ruhiy oğriq haqida çigal, ammo samimiy tadqiqotdir». Metacritic saytida 41 şarh asosida film 100 balldan 89 ball oldi. CinemaScore tomonidan söralgan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça bölgan şkalada örtaça «B−» baho berişdi.
Film xalqaro kinofestivallarda 73 mukofot va 111 nomzodlikka sazovor böldi. IMDB saytidagi tomoşabinlar va kino tanqidçilarining ovoz berişi böyiça film jahon kinematografiyasi tarixidagi eng maşhur yuz filmga kiradi.
6Mukofotlar
2005 — «Oskar»…
2005 — «Oskar» mukofoti
Eng yaxşi original ssenariy — Charli Kaufman (ssenariy); Kaufman, Mişel Gondri va Per Bismut (syujet)
2005 — «Saturn» mukofoti
Eng yaxşi ilmiy-fantastik film
2005 — BAFTA mukofoti
Eng yaxşi montaj — Valdis Oskarsdottir
Eng yaxşi original ssenariy — Charli Kaufman
2005 — Bram Stoker mukofoti
Ssenariy — Charli Kaufman, Mişel Gondri, Per Bismut
2005 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşi mukofoti
Eng yaxşi ssenariy — Charli Kaufman
Maxsus eslatma
7Nomzodliklar
2005 — «Oskar»…
2005 — «Oskar» mukofoti
Eng yaxşi aktrisa — Kate Winslet
2005 — «Saturn» mukofoti
Eng yaxşi aktyor — Jim Carrey
Eng yaxşi aktrisa — Kate Winslet
2005 — «Sezar» mukofoti
Eng yaxşi xorijiy film — Mişel Gondri
2004 — Yevropa kinoakademiyasi mukofoti
«Screen International» mukofoti — Mişel Gondri
2005 — «Golden Globe» mukofoti
Eng yaxşi myuzikl/komediya
Eng yaxşi ssenariy — Charli Kaufman
Eng yaxşi myuzikl/komediya aktyori — Jim Carrey
Eng yaxşi myuzikl/komediya aktrisasi — Kate Winslet
2005 — «Grammy» mukofoti
Eng yaxşi saundtrek albom — Jon Brion
2005 — «Hugo» mukofoti
Eng yaxşi sahna asari
8Video
Filmning 4K formatdagi, yuqori tasvir sifatiga ega video relizi 2022-yilda Kino Lorber kompaniyasi tomonidan…
Filmning 4K formatdagi, yuqori tasvir sifatiga ega video relizi 2022-yilda Kino Lorber kompaniyasi tomonidan tayyorlangan. Bu relizning sifati haqida Blu-ray.com, Kino Lorber va boşqa saytlarda yuqori fikrlar bor. Diskda filmning yaratuvçilari bilan bir neçta qöşimça hujjatli intervyular mavjud; ularda tanqidçilar va kino jarayonining iştirokçilari rejissyor va kinematografçilar yaratgan öziga xos nozik atmosferani, aktyorlarning kamera oldidagi mahorati uçun yordam bergan muhitni alohida taʼkidlaydilar; bu aktyorlar ansamblining yuqori ijodiy darajaga çiqişiga va natijada kuçli şaxslar va ularning birgalikdagi harakatlari, jamoaviy isteʼdodining ğayrioddiy qorişmasidan iborat asar yaratişga yordam berdi. Film XXI asr kinematografiyasiga taʼsir qilişda davom etgani uçun uni video formatda qayta-qayta tomoşa qilişda davom etişadi. [uslub]
9Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDB10Franşiza tartibida
30 film
11Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Вечное сияние чистого разума» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.