1969-yil 4-iyulda Kaliforniya ştatining Vallejo şahri çekkasida ismi aniqlanmagan şaxs sevişgan juftlikni otib öldiradi. Bir oydan keyin yirik gazetalar tahririyatlariga Zodiak deb ataydigan qotildan şifrlangan xatlar kela boşlaydi. U agar xatining matni, unda uning şaxsi haqidagi sir bor, birinçi sahifada çop etilmasa, yana 12 kişini öldiriş bilan tahdid qiladi. Tergovga turli ştatlar politsiyasi bilan birga San Francisco Chronicle gazetasining tajribali reporteri Paul Avery va şu gazetaning yoş karikaturaçisi Robert Graysmith qoşiladi.
Filmni David Fincher suratga oldi, ssenariysi James Vanderbiltniki, asos esa Robert Graysmithning kitoblari bölgan. Boş rollarni Jake Gyllenhaal, Mark Ruffalo va Robert Downey Jr. ijro etişgan. Bu neonuar uslubidagi kriminal triller bölib, unda drama va detektiv elementlari bor. Phoenix Pictures studiyasi tomonidan işlab çiqarilgan film 2007-yil 2-martda AQŞda prokatga çiqqan. Kartina Kann kinofestivalining asosiy tanlovida qatnaşgan, 2016-yilda BBC ötkazgan tanqidçilar sörovida esa XXI asrning 12-eng yaxşi filmi deb tan olingan.
1Rollarda
Jake Gyllenhaal, Mark Ruffalo, Robert Downey Jr.
·Ensiklopediyadan
«Zodiac» (ingl. Zodiac) — 2007-yilda suratga olingan amerikalik neonuar uslubidagi kriminal triller. Bu rejissyor David Finçerning oltinçi töliq metrajli filmi bölib, ssenariysi James Vanderbiltning, Robert Graysmithning ilmiy-ommabop «Zodiac» (1986) va «Zodiac without Masks» (2002) kitoblari asosida yozilgan. Filmda Jake Gyllenhaal, Mark Ruffalo va Robert Downey Jr., şuningdek, Anthony Edwards, Brian Cox, Elias Koteas, Donal Logue, John Carroll Lynch, Chloë Sevigny, Philip Baker Hall va Dermot Mulroney ikkinçi darajali rollarda iştirok etgan.
Film Kaliforniya ştatidagi San-Fransisko körfazi atrofida 1960-yillarning oxiri va 1970-yillarning boşida dahşat solgan ketma-ket qotil Zodiakni qidiriş tarixini hikoya qiladi. U politsiyani gazetalarga poçta orqali yuborilgan xatlar, qonli kiyimlar va şifrlar bilan masxara qilgan. Bu ish Amerika Qöşma Ştatlaridagi eng maşhur oçilmagan jinoyatlardan biri bölib qolmoqda. Fincher, Vanderbilt va prodyuser Bradley J. Fisçer «Zodiac» qotilliklari böyiça öz tergovlarini ötkazişga 18 oy sarflaşgan. Fincher filmning katta qismini suratga olişda Thomson Viper FilmStream raqamli kameradan foydalangan, qotillik epizodlaridagi sekin harakatli kadrlar uçun esa anʼanaviy yuqori tezlikdagi plyonkali kameralarni işlatgan.
«Zodiac» Şimoliy Amerikada Paramount Pictures, xalqaro bozorlarda esa Warner Bros. Pictures tomonidan 2007-yil 2-martda namoyiş etilgan. Film asosan ijobiy baholangan: ssenariy, rejissura, aktyorlik öyini va tarixiy aniqligi uçun maqtovga sazovor bölgan. Film bir neçta mukofotga, jumladan, eng yaxşi sarguzaşt, jangari film yoki triller nominatsiyasida «Saturn» mukofotiga nomzod bölgan. U butun dunyo böyiça 84,7 million dollardan ortiq daromad keltirgan, işlab çiqariş byudjeti esa 65 million dollar bölgan. 2016-yilda BBC ötkazgan tanqidçilar sörovida «Zodiac» XXI asrning 12-eng buyuk filmi deb tan olingan.
Kartina 60-Kann kinofestivalining asosiy tanlovida iştirok etgan.
2Syujet
Voqealar 1969-yil 4-iyulda boşlanadi, öşa kuni Zodiak ikkinçi hujumini amalga oşirgan (maşinada yoş yigit…
Voqealar 1969-yil 4-iyulda boşlanadi, öşa kuni Zodiak ikkinçi hujumini amalga oşirgan (maşinada yoş yigit Michael Mageau va uning dösti Darlene Ferrinni otib öldirgan). 1-avgustda qotil şifrlangan uçta xatni yirik gazetalarga, jumladan, San Francisco Chronicleʼga yuborgan. Uning xatlariga ikki nafar gazeta xodimi — jinoyatçilik mavzusida yozadigan Paul Avery va karikaturaçi Robert Graysmith qiziqib qolişadi. Işqiboz er-xotin gazetada çop etilgan xatlardagi şifrlangan qismlarni mustaqil ravişda yeçişga muvaffaq bölişadi, ammo bu jinoyatçiga yetişga yordam bermaydi.
Zodiak yangi qotilliklar sodir etadi, yuzini qora xalta bilan yaşiradi: Brian Hartnell va Cecelia Şepardni Berryessa köli yonida va taksi haydovçisi Paul Stineʼni öldiradi. Tergovni detektivlar Dave Tosçi va Bill Armstrong olib boradi. Qotil maktab avtobusini otib taşlaş bilan tahdid qiladi va boşqalarning jinoyatlarini ham öz zimmasiga oladi. Telekanal orqali jinoyatçini tutişga uriniş muvaffaqiyatsiz tugaydi — efirga ruhiy kasal odamlar qönğiroq qila boşlaydi.
1970-yil 22-martda Catherine Jones va uning qizini öğirlaşga uriniş muvaffaqiyatsiz tugadi, ehtimol, bu işni Zodiak qilgan.
1971-yilda politsiya gumonlanuvçini aniqlaşga muvaffaq böldi — bu Union Oil benzin quyiş şoxobçasi xodimi Arthur Leigh Allen edi. Uning sobiq hamkasbi qasamyod ostida, Allen 1968-yil yanvarda kelajakdagi taxallusi haqida gapirgan va bolalarni otişga tayyor ekanini aytgan, deb tasdiqlaşga tayyor. Allen avvalgi işidan bolalarga tajovuz qilgani uçun haydalgan, ukasining körsatmalari ham uning foydasiga emas. Tosçining hamkasblari bilan uçraşuvi şubhalarni yanada kuçaytiradi: suhbatda u xatlardagi baʼzi iboralarni işlatadi, şuningdek, «Zodiac» markali soat taqadi (brend va taxallus örtasidagi boğliqlikni avvalroq Avery aniqlagan edi). Natijada politsiya Allenning traylerini tintuv qiliş uçun order oladi va u yerdan qurol hamda tavsifga mos kiyim topadi. Biroq ballistik va xat yozuvi ekspertizalari hamda DNK testi mos kelmasligini körsatadi, qolaversa, Mageau qotilni körgan yagona guvoh çet elda yaşaydi.
Robert Graysmith mustaqil tergovni boşlaşga qaror qiladi. Ammo Chronicleʼdan janjal bilan ketgan Paul Avery unga yordam berişdan boş tortadi, çunki uning fikriça, Zodiak özi ortiqça baholangan edi. Dave Tosçi jamoat oldida tergovçini qöllab-quvvatlamaslikka qaror qiladi, ammo ştatning bir neça okrugidan kelgan politsiya tergovidagi yangi tafsilotlarni bilib olişiga imkon beradi. Robert ham guvohlar bilan faol işlaydi. Unga barça körsatkiçlar va gumonlanuvçi Rick Marshall örtasida yetarliça kuçli zanjir quriş muvaffaqiyatli çiqadi, ammo qurbonlardan birining opasining körsatmalari bu nazariyani butunlay buzadi. Şu vaqt içida jurnalistga nomaʼlum şaxs muntazam qönğiroq qiladi va telefon trubkasiga çuqur nafas oladi. Eri işga juda beriluvçan bölgani uçun Melanie bolalarni olib ketadi, erining bolalarni materiallarni tahlil qilişda yordamçi sifatida işlatganini ham aytadi.
Guvoh tilga olgan ism tez orada tergovçini Arthur Leigh Allenning aybdorligiga töliq işontiradi. Tintuvlardan keyin Allen boşqa okrugga köçib ötgan, tajovuz uçun sudlangan va 2000 dan ortiq gumonlanuvçi içida Tosçiga xat yozgan yagona şaxs bölgan. Jurnalist uning jabrlanuvçi bilan boğliqligi, şifrlar va Zodiakning faolligi örtasidagi aloqani aniqlaşga muvaffaq böladi. Oxirgi tomçi — uning tuğilgan kuni Zodiakning telefon qönğiroqlaridan birida eslatilgan muhim sana bilan mos kelişi böladi.
Graysmith keçasi Tosçining oldiga borib, öz nazariyasini bayon qiladi, unga qarşi faqat ekspertiza xulosalari turadi, ammo ularning baʼzilarini Allen aylanib ötgan bölişi mumkin. Politsiyaçi kitob yozişni maslahat beradi. Keyinroq Robert Allen işlaydigan joyga boradi, taxmin qilingan qotilning közlariga qarab, uning aybdorligini his qilişni xohlaydi. Köp yillar ötib, 1991-yilda omon qolgan yagona qurbon Mageau Allenni fotosurat orqali taniydi. Şuningdek, film oxirida dökon peştaxtasidagi javonlarda Robert Graysmith yozgan, bestsellerga aylangan «Zodiac» kitobining muqovasini köriş mumkin böladi.
Yakuniy titrlarda 1991-yilda politsiya tergovni qayta boşlaşga va Allen bilan yana suhbatlaşişga qaror qilgani aytiladi, u ish boşlanişidan bir neça oy oldin yurak xurujidan vafot etadi. Şundan söng Graysmith, Tosçi va Averyʼning keyingi taqdiri, şuningdek, Zodiak haqidagi jinoiy işning hozirgi holati haqida maʼlumot beriladi.
3Rollarda
Zodiak rolini bir vaqtning özida tanasi turli bölgan uç nafar aktyor ijro etgan. Bu qotilning bu jinoyat…
Zodiak rolini bir vaqtning özida tanasi turli bölgan uç nafar aktyor ijro etgan. Bu qotilning bu jinoyat böyiça körsatmalarida qanday tasvirlanganiga boğliq edi. Asosiy gumonlanuvçi Arthur Leigh Allen obrazini ijro etgan John Carroll Lynch heç qaçon bu epizodlarda qotil rolida suratga tuşmagan.
4Yaratilişi
Filmi ustida işlaş davomida Fincher ssenariyçi James Vanderbilt va prodyuser Brad Fisçer bilan birgalikda…
Filmi ustida işlaş davomida Fincher ssenariyçi James Vanderbilt va prodyuser Brad Fisçer bilan birgalikda «Zodiak» qotilliklari böyiça 18 oy davomida öz tergovini olib bordi. Suratga olişda u Thomson Viper Filmstream raqamli kameradan foydalandi. Ammo keng tarqalgan fikrga zid ravişda, «Zodiac» butunlay raqamli kameraga olinmagan; qotilliklar oqibatlarining sekin harakatli sahnalari uçun anʼanaviy yuqori tezlikdagi kameralar işlatilgan.
5Şarhlar va prokat
Tanqidçilarning filmga bölgan şarhlari juda ijobiy bölgan. Los-Anjeles kino tanqidçilari assotsiatsiyasi…

Tanqidçilarning filmga bölgan şarhlari juda ijobiy bölgan. Los-Anjeles kino tanqidçilari assotsiatsiyasi tomonidan XXI asrning birinçi ön yilligidagi eng yaxşi önta filmni aniqlaş maqsadida tuzilgan röyxatda «Zodiac» beşinçi örinni egalladi (u «Qariyalar uçun joy yöq» filmi bilan bölişilgan).
Filmning Şimoliy Amerikadagi kassa daromadi 33 million dollarni taşkil etdi. Biroq dunyoning boşqa qismlarida film yanada muvaffaqiyatli bölib, 51 million dollar yiğdi. Umumiy kassa daromadi 84 million AQŞ dollari böldi, byudjeti esa 65 million edi.
6Mukofotlar va nominatsiyalar
2008 — eng yaxşi sarguzaşt, jangari film yoki triller uçun «Saturn» mukofotiga…
2008 — eng yaxşi sarguzaşt, jangari film yoki triller uçun «Saturn» mukofotiga nominatsiya
2008 — AQŞ Ssenariyçilar gildiyasining eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy uçun mukofotiga nominatsiya (James Vanderbilt)
2007 — «Satellite» mukofotiga uçta nominatsiya: eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol — drama (Brian Cox), eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy (James Vanderbilt), eng yaxşi operatorlik ishi (Harris Savides)
2007 — Kann kinofestivalining Oltin palma şoxçasi uçun nominatsiya (David Fincher)
7Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB8Franşiza tartibida
30 film
9Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Зодиак (фильм, 2007)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.



