Meni içkariga kiritgin — Tomas Alfredson rejissyorlik qilgan, şved yozuvçisi Jon Ajvide Lindkvistning şu nomli romani asosidagi kinofilm. Lindkvist filmning ssenariy muallifi ham bölgan. Bu Stokgolm çekkasidagi Blakeberge yaşaydigan, tengqurlari tomonidan xafa qilinadigan 12 yoşli bola haqidagi hikoya. U Eli ismli qiz bilan döstlaşadi, qiz esa vampir bölib çiqadi.
Kitob va filmning nomi britaniyalik qöşiqçi Stiven Patrik Morrissining şunga öxşaş nomli maşhur qöşiğiga, şuningdek, folklordagi işonçga ham işora qiladi: unga köra, vampir uy egasi qandaydir tarzda taklif qilmagan bölsa, birovning uyiga kira olmaydi. Filmning rus tilidagi nomi «Впусти меня» ingliz tilidagi «Let me in» variantining tarjimasidir, biroq şvedça asl nom «Låt den rätte komma in» sözma-söz rusçaga taxminan «Впусти того, кого следует» deb tarjima qilinişi kerak. Roman AQŞda çop etilişi arafasida amerikalik naşriyotçilar Lindkvistdan nomni qisqartirişni söraşgan, çunki u belgilangan muqova formatiga siğmasdi. Rossiyada roman ham qisqartirilgan nom bilan naşr etilgan.
Film xalqaro tanqidçilar eʼtirofiga sazovor böldi hamda köplab mukofotlar oldi, jumladan, 2008 yilda Tribeka kinofestivalida «Asosçilar mukofoti» — «Hikoyaning eng yaxşi xususiyati» nominatsiyasida ğolib böldi. Şveciyaning özida film Şved kino instituti tomonidan törtta Oltin qönğiz mukofotiga sazovor böldi. Filmning turli kinofestivallarda muvaffaqiyat qozonganini hisobga olib, AQŞda prokatga çiqişidan ança oldin mustaqil «Hammer Films» studiyasi 2008 yil aprelida Tribeka kinofestivalida ingliz tilidagi remeyk huquqlarini sotib oldi. Remeyk 2010 yilda ekranlarga çiqdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Kåre Hedebrant, Lina Leandersson, Henrik Dahl
3Syujet
1982 yilda Stokgolm çekkasi Blakebergeda yaşaydigan ön ikki yoşli bola tengqurlari orasida maşhur emas: uni…
1982 yilda Stokgolm çekkasi Blakebergeda yaşaydigan ön ikki yoşli bola tengqurlari orasida maşhur emas: uni xafa qilişadi va masxara qilişadi. Oskar xafa qiluvçilarga javob bermaydi va barça zulmga sabr bilan çidaydi, ajraşgan ota-onasi — onasi va otasiga şikoyat qilmaydi. Oskarning onasi qattiqqöl ayol, otasi esa içkilikbozlik qiladi. Biroq Oskar otasini yaxşi köradi va u bilan birga bölişdan xursand.
Oskarning hayoti qişda juda engil kiyinib yuradigan, sovuqqa çidaydigan ğalati qiz bilan uçraşganda özgaradi. Bundan taşqari, qizning özining aytişiça, unga «taxminan 12 yoş». U özining aniq yoşini bilmaydi, hatto tuğilgan kunini ham bilmaydi. Eli oddiy qiz emas, hayot keçiriş uçun unga qon kerak, bu qonni esa u bilan birga yaşaydigan erkak — uning «otasi» Hokan topib beradi. Ammo u allaqaçon keksayib qolgan va sönggi paytlarda qizga kamroq «ovqat» olib kelmoqda. Aynan şu sababli Eli Oskarga hujum qilmaslik uçun özini tutib turişi juda qiyin, biroq qandaydir sabablarga köra u özini tiyadi.
Eli bilan Oskarning muloqoti davom etadi. Qiz Oskarga maktabdagi zulmga javob beriş uçun kuç topişda yordam beradi, Oskar esa, garçi qiynalsa-da, Elining vampir ekanligini qabul qiladi. Bu Elining «otasi» jinoyat ustida qölga tuşib, özini kislota bilan kuydirgaç, kasalxonada qolganda oçiladi. Eliga yangi yordamçi kerak bölib qoladi. Elini yagona dösti deb hisoblagan Oskar unga döstligini davom ettiradi va hatto uni öldirişmoqçi bölişganda qutulişiga yordam beradi. Foş bölib qolmaslik uçun qiz şaharni tark etişga majbur böladi. Oskar esa şaharda qoladi va maktabga borişda davom etadi, ammo buning uçun narxini tölaydi. Boş qahramonni masxara qilgan bola öz akasidan Oskar uning quloğini yirtgani uçun öç olişini söraydi. Eli döstiga yordam beriş uçun aynan vaqtida paydo böladi va şu paytdan boşlab Oskar vampirning şerigiga aylanadi.
4Rollarda
Kare Hedebrant — Oskar…

Kare Hedebrant — Oskar (Oskar)
Lina Leandersson — Eli (Eli)
Elif Seylan — Elining ovozi
Per Ragnar — Hokan (Håkan)
Henrik Dahl — Erik (Erik)
Karin Bergkvist — Ivonn (Yvonne), Oskarning onasi
Peter Karlberg — Lakke (Lacke)
Ika Nord — Virjiniya (Virginia)
Mikael Rahm — Yukke (Jocke)
Karl-Robert Lindgren — Gösta (Gösta)
Film musiqasining mualliflaridan biri Roxette guruhining gitaraçisi Per Gessle böldi. U «Kvar i min bil» (Mening maşinamda qolgan) qöşiğini yozdi, u filmda uç marta yangraydi. Şuningdek, hovuz sahnasida Secret Service guruhining «Flash In The Night» qöşiği ijro etiladi.
5Tarix
Romanni ekranlaştiriş huquqlarini «EFTI» kinokompaniyasining prodyuseri Jon Nordling hali 2004 yil oxirida…

Romanni ekranlaştiriş huquqlarini «EFTI» kinokompaniyasining prodyuseri Jon Nordling hali 2004 yil oxirida sotib olgan. Dastlab u Lindkvistning «Ordfront» naşriyotiga murojaat qildi, ammo u yerda uni 48-raqam bilan kutiş röyxatiga qöyişdi, şunda Nordling yozuvçining özi bilan şaxsan boğlanişga qaror qildi. Lindkvistga Nordlingning qanday film suratga olmoqçi ekanligi haqidagi tasavvuri özinikiga mos kelgani, şuningdek, u romanni «pul uçun emas, töğri yulduz turkumi uçun» ekranlaştirmoqçi ekanligi yoqdi. Rejissyor Tomas Alfredson romanni özining bir dösti orqali tanidi. Syujet unga juda yoqdi, çunki u bolaligidagi yillarini eslatdi. Lindkvist Alfredsonning oldingi işlarini bilgani uçun uning filmni rejissyorlik qiliş nomzodini maʼqulladi va ularning «juda yaxşi bir-birini tuşunişini» payqadi.
«EFTI» kompaniyasiga qöşimça ravişda filmni işlab çiqarişga şved telekompaniyasi «Sveriges Television» va xalqaro prodyuser markazi «Filmpool Nord» qöşildi. Filmni işlab çiqariş uçun jami taxminan 29 mln SEK (taxminan $4 mln) ajratildi. Filmni Şved kinematografiya instituti va «Nordisk Film- & TV Fond» qöllab-quvvatladi.
6Ssenariy
Lindkvist ssenariyni Alfredson bilan hamkorlikda yozişni talab qildi. Alfredson na dahşat janriga, na…

Lindkvist ssenariyni Alfredson bilan hamkorlikda yozişni talab qildi. Alfredson na dahşat janriga, na vampirlar haqidagi hikoyalarga moyil edi, şuning uçun dastlab muallifning özi ssenariy yozişda iştirok etişiga şubha bilan qaradi, biroq natija unga yoqdi. Kitobning ayrim syujet çiziqlari qattiqligi tufayli yumşatildi yoki umuman olib taşlandi. Bu, şuningdek, tomoşabinlarning eʼtiborini töliq Oskar va Elining munosabatlariga qaratiş uçun qilindi. Masalan, Oskarning dösti Tommi butunlay çiqarib taşlandi, uning syujet çiziği romanda tugallanmagan holda qolgan edi. Virjiniya va Lakkening tarjimai holi olib taşlandi, Yonni akasini hovuzda Oskarni çöktirişga undaydigan sabab özgartirildi, Hokan va Elining qurbonlari soni ham kamaytirildi. Romanda Hokan pedofil edi va uning Eli bilan munosabatlari ham şunga mos xususiyatga ega edi, biroq Alfredson bu syujet qismini olib taşlaşga qaror qildi, çunki u film pedofiliya kabi jiddiy mavzu bilan şuğullana olmasligini, markazda esa ikki bolaning munosabatlari körsatilişini hisobga olgan edi.
Filmning kalit lavhasi vampir ruxsatsiz hovliga kirsa, unga nima bölişidir. Tomas Alfredson dastlab Elining terisi qon sizib çiqa boşlaydigan, çunki Oskar unga kirişga ruxsat bermagan, muhim sahnalardan birini suratga olişni istamagan edi. Lindkvist bu epizodni suratga olişni talab qildi. Sahna ustida işlar ekan, Alfredson bu epizodda musiqa va boşqa ovozli effektlar uni juda «amerikalaşgan» qilib qöyişi mumkinligini tuşundi. Oxir-oqibat tayyor bölgan tasvir köplab tanqidçilar tomonidan maqtovga sazovor böldi, «Guardian» gazetasidan Piter Bredşo bu lahzani «rad etiş gemofiliyasi» deb atadi.
Romanda Eli bir neça yil oldin vampir-sadist tomonidan kastratsiya qilingan Eliyas ismli öğil bola edi. Filmda Elining jinsiy mansubligi juda noaniq tasvirlangan: faqat qisqa kadr bor, unda Elining bel ostida jinsiy aʼzolar örnida çandiq borligi körsatiladi (romanda ham xuddi şunday edi), biroq uning kelib çiqişi ham, Elining vampirga aylaniş sabablari ham oçib berilmaydi. Şu bilan birga, Elining roliga qiz bola Lina Leandersson ijro etgan, ammo şu bilan birga Elining past androgin ovozi saqlab qolingan (Lina Leandersson butun film davomida aktrisa Elif Seylan tomonidan ovozi almaştirilgan). Oskar Elini dösti bölişga taklif qilgan sahnada u unga özining qiz emasligini aytadi. Romandan farqli ölaroq, filmning syujeti umuman olganda Elining heç qanday jinsiy mansubligi yöqligini nazarda tutadi. Alfredsonning intervyusiga köra, filmda dastlab Elining vampirga qanday aylanganini körsatadigan xotira sahnalari rejalaştirilgan edi, ammo oxir-oqibat bu sahnalar suratga olinmadi va ssenariydan olib taşlandi. Umuman olganda, Lindkvist moslaştirişdan mamnun edi. Alfredson unga 8 daqiqali roliкni körsatganda, Lindkvist bu jin urgur darajada gözal ekan, dedi. Keyinçalik u filmni «şedevr» deb taʼriflagan.
7Aktyorlarni tanlaş
Bir yil davomida butun Şveciya böylab ekranlaştiriş rollari uçun oçiq kasting ötkazildi. Kare Hedebrant Oskar…

Bir yil davomida butun Şveciya böylab ekranlaştiriş rollari uçun oçiq kasting ötkazildi. Kare Hedebrant Oskar rolini bitta prosmotrdan söng oldi, bu prosmotr uning öz maktabida bölib ötdi. Lina Leandersson eʼlonga internetda javob berdi va uç marta prosmotrdan söng Eli rolige tasdiqlandi.
Tomas Alfredson kastingni suratga oliş jarayonining eng qiyin qismi deb taʼriflagan. Uni eng köp taşvişga solgani, romanni öqigan tomoşabinlar Oskar va Elini filmda tasvirlanganidek qabul qilmasliklari mumkin edi. Alfredsonning rejasiga köra, Oskar va Eli «bir-birining oynadagi aksi» bölişi kerak edi, ularda «Elida Oskarda yöq bölgan hamma narsa bor edi».
Keyinçalik Alfredson Hedebrant va Leanderssonlardan mamnun böldi, u ularni tez-tez «juda aqlli», «ajoyib donişmand» va «benazir darajada fantastik» deb atardi.
8Suratga oliş
Romanda voqea joyining aniq geografiyasi tasvirlangan bölsa-da, sözboşida Lindkvist syujetga köra noyabr…

Romanda voqea joyining aniq geografiyasi tasvirlangan bölsa-da, sözboşida Lindkvist syujetga köra noyabr ob-havosining haroratini haqiqatdagiga nisbatan ataylab pastroq qilib körsatganini taʼkidlagan. Stokgolmdagi qiş filmda körsatilgandek qorli emas, şuning uçun suratga olişning katta qismi Blakebergda emas, balki Şvetsiyaning şimolidagi Lule şahrida ötkazildi — faqat u yerda qattiq qişki muhitni suratga oliş mumkin edi. Blakebergda juda oz sahnalar suratga olindi, asosan Blakeberg metro bekati körsatilgan kadrlar edi. Blakebergda töliq suratga olingan sahnalardan biri Elining Virjiniyaga hujum qiladigan sahnasi edi (sahna kadrlarida qor butunlay yöqligini seziş mumkin). Elining tunnelda Yukkega hujum qiladigan boşqa sahnasi qöşni Roksta şahrida suratga olindi, çunki Blakebergdagi haqiqiy tunnel belgilangan tasvir formati uçun juda baland edi. Elining kasalxona devori böylab emaklab borgan sahnasi Budenda suratga olindi, bunda kasalxona devori roli şahar hokimiyati binosining devori bilan öynaldi.
Oskar va Elining munosabatlariga oid köplab sahnalar bölib ötadigan bolalar maydonçasidagi jungle gym konstruksiyasi filmning özi uçun maxsus qurilgan edi. Uning dizayni keng formatli kadrning umumiy planiga töliq siğadigan qilib işlab çiqildi, real jungle gym esa köpinça kenglikdan köra balandlikka çözilgan böladi.
Film bitta Arri 535B kamerasi bilan suratga olindi, u harakatlanganda faqat relslar böylab harakatlangan. Suratga olişda Steadicam tizimi işlatilmagan.
Oskarning Elini Morze alifbosiga örgatadigan epizodi pavilonda suratga olingan va şuning uçun töliq yirik planlardan iborat.
9Tanqid
Rojer Ebert filmga 4 ballik şkaladan 3,5 ball qöydi va uni «vampirlarga jiddiy munosabatda bölgan vampirlar…
Rojer Ebert filmga 4 ballik şkaladan 3,5 ball qöydi va uni «vampirlarga jiddiy munosabatda bölgan vampirlar haqidagi film» deb atadi, «Nosferatu, dahşat simfoniyasi» va «Nosferatu — tungi arvoh» bilan taqqoslab. Şuningdek, Ebert aktyorlarni «çarçatuvçi» rollardagi «kuçli» öyini uçun maqtadi.
10Mukofotlar
2009 — «Saturn» mukofoti, «Eng yaxşi xorijiy film»…

2009 — «Saturn» mukofoti, «Eng yaxşi xorijiy film» nominatsiyasida
2009 — «Bodil» mukofoti, eng yaxşi amerikalik bölmagan film uçun (Tomas Alfredson)
2009 — Bryussel kinofestivalining «Oltin qarğa» mukofoti
2008 — Edinburg kinofestivalida «Rotten Tomatoes» tanqidçilar mukofoti
2008 — «Fant-Asia» kinofestivalining 4 ta mukofoti: eng yaxşi evropa/amerika filmi, «Eng yaxşi rejissyor», «Eng yaxşi film», «Eng yaxşi operator ishi» nominatsiyalarida hakamlar hayʼatining mukofotlari
2009 — Jerarmerdagi kinofestivalda Grand-pri va tanqidçilar mukofoti
2008 — Göteborg kinofestivalining 2 ta mukofoti: eng yaxşi film va eng yaxşi operator ishi uçun
2008 — Sitjesdagi Katalon kinofestivalining Grand-prisi
2008 — Vudstok kinofestivalida tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti
11Nominatsiyalar
2009 — «Saturn» mukofoti nominatsiyalari: eng yaxşi ssenariy uçun (Jon Ajvide Lindkvist) va eng yaxşi yoş…
2009 — «Saturn» mukofoti nominatsiyalari: eng yaxşi ssenariy uçun (Jon Ajvide Lindkvist) va eng yaxşi yoş aktyor uçun (Lina Leandersson)
12Franşiza tartibida
30 film
13Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Впусти меня (фильм, 2008)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.



