Amour

«Muhabbat» (fr. Amour) — fransuz-nemis-avstriyalik badiiy film, rejissyor Mixael Xanekening kamer dramasi. Filmning premyerasi 65-chi Kann kinofestivalida bölib, lenta şu yerda boş mukofot — «Oltin Palma şoxi»ni qölga kiritdi. Keksa musiqa öqituvçilar rolida Jan-Lui Trentinyan va Emmanyuel Riva, ularning qizi Eva rolida esa ikkinçi darajali rolda Izabel Yupper iştirok etgan.

Lenta jahon kino tanqidçilari tomonidan juda yuqori baholangan, nafaqat ularni, balki oddiy tomoşabinlarni ham hayratga solgan («Vesti.ru»). 85-chi «Oskar» mukofoti marosimida film «Eng yaxşi çet tilidagi film» nominatsiyasida ğolib böldi, şuningdek, yilning eng yaxşi filmi (XXI asrdagi birinçi ingliz tilida bölmagan film), rejissyorlik ishi va eng yaxşi ayol rolи nominatsiyalarida ham sovrinli böldi. Jamoaning köpçilik aʼzolari vatanida esa «Muhabbat» filmi milliy «Sezar» mukofotining beşta asosiy haykalçasi bilan, jumladan, yilning eng yaxşi filmi uçun taqdirlandi.

Xaneke qariş mavzusiga öz tajribasiga tayanib, keksa odamlarning taqdiri haqidagi bir neça film va telekörsatuvlarni tomoşa qilgandan söng kirişgan. Rejissyorning sözlariga köra, agar «buyuk» Jan-Lui Trentinyan bölmaganida, bu film umuman bölmagan bölardi — butun ssenariy aynan uning uçun yozilgan. Trentinyanning özi bu haqda şunday degan: «Men Xanekening filmlaridan birini kördim. Oldin bunday rejissyorni bilmasdim — gap şundaki, men kamdan-kam joyga çiqaman va qişloqda yaşayman. Mana, Mixaelning filmini körganimda döstlarimga dedim: men endi suratga tuşmayman, lekin bunday rejissyor bilan işlaşni istardim. U qandaydir yöl bilan meni eşitdi».

Ikkinçi asosiy rolni ijro etgan Emmanyuel Riva yoş Xanekeni özining maşhur «Hiroshima, mening sevgim» filmida «şunçaki maftun qilgan», şundan keyin rejissyor uni közdan yöqotib qöygan. Boş ayol rolga kasting ötkazilganda, u şu yoş toifadagi barça frantsuz aktrisalarini taklif qilgan. Ular orasida Riva ham bor edi.

Filmning butun voqeasi röy beradigan kvartira Vena kinostudiyasida maxsus loyihalaştirilgan va Parij uslubida bezatilgan. Sahnalar xronologik tartibda suratga olingan, bu Xanekening fikriça, qulayroq bölgan.

Film jahon kino tanqidçilarining köpçiligi tomonidan ijobiy qabul qilindi. 65-chi Kann kinofestivalida jurnalistlar asosan «Oltin Palma şoxi»ga daʼvogar bölişi mumkin bölgan ikki kartinani ajratib körsatişdi: Leo Karaksning «“Muqaddas motorlar” korporatsiyasi» va Mixael Xanekening «Muhabbat» filmi.

Professional tanqidçilar orasida ham lentani haqiqiy triumf kutgan edi:

Entertainment Weekly jurnalining şarhlovçisi Ouen Gleyberman söraydi: «Şunçalik ruhni ezuvçi kartina Mixael Xanekening filmi böla oladimi?». Jurnalistning fikriga köra — böla oladi. «“Muhabbat” — yorqin va xotirada qoladigan, ajoyib aktyorlik işlari bilan bezatilgan lenta», — deb xulosa qildi tanqidçi.

Variety naşrining Pyoter Debrej Xaneke filmini rejissyorning «sönggi çorak asrdagi eng samimiy filmi» deb tan oldi. U, şuningdek, «bu yurak ezuvçi hikoya» art-xaus ixlosmandlariga ayniqsa yoqişini ham qayd etdi.

The Independent saytining Kalim Avtab ham lentadan zavqlanib qoldi. U Xanekeni işlangan kadrlar va montaj ustasi deb atadi, söng uning fikriça, mutlaqo ajoyib bölgan dialoglarni tavsiflaşga ötdi. Muxbir Jan-Lui Trentinyanning «ajoyib» aktyorlik öyinini ham eʼtibordan çetda qoldirmadi.

«Seans» jurnalining kino tanqidçisi Anna Melikovaning fikriça, odam sifatida yaxşi fikrda bölmagan rejissyor bu filmda kutilmaganda öz qaraşlarini yumşatgan va birinçi marta nafrat haqida emas, balki muhabbat haqida kartina suratga olgan.

Kino şarhlovçisi Anton Dolin taʼkidlagan: «…Mixael Xanekening yangi asari yil davomidagi asosiy madaniy voqealardan biri bölib qolişi şubhasiz».

Kira Muratova bir intervyusida şunday degan: «Menga uzoq vaqtdan beri oddiy kino yoqadi — göyo oddiygina suratga olingandek. Xaneke, «Muhabbat» — men uçun bu ideal. Juda dahşatli film va şunçalik kam mablağ bilan suratga olingan, heç qanday qiynoq va falokatlarsiz — şunçaki inson hayoti».

Yuriy Ubogiy «Vokzal vaqti» kitobida yozadi: «Filmda hamma narsa oddiy, töğri va şafqatsiz haqiqat bilan körsatilgan. Tomoşa qiliş oğir, lekin eng çuqur joydan keladigan qandaydir nur yordam beradi. Muhabbat nuri».

Andrey Plaxov «asosiy rollarning ikki afsonaviy ijroçisi — Jan-Lui Trentinyan va Emmanyuel Riva»ni alohida taʼkidladi, ularda nafaqat aktyorlik mahorati, balki birinçi navbatda yuzlarida muhrlangan hayot tarixi ham işlaydi, filmning özini esa Xanekening eng şaxsiy asari deb atadi.

Mixael Xaneke özining filmi haqida şunday fikr bildirgan: